O‘zbekiston iqtisodiyotida raqamli inqilobning yangi bosqichi boshlanmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev elektron tijoratni zamon talablari asosida isloh qilish va xalqaro tajribada ommalashgan «bond omborlari» tizimini joriy etishga oid taqdimot bilan танишди. Zamin.uz mamlakatimiz savdo tizimini tubdan o‘zgartiruvchi ushbu yangiliklarning mazmun-mohiyatini tahlil qildi.
Sakkiz yilda 20 barobar o‘sish: Raqamlar nima deydi?
Oxirgi yillarda yurtimizda internet orqali savdo qilish madaniyati keskin yuksaldi. Elektron tijorat hajmi 1,3 milliard dollarga yetib, sohada 120 dan ortiq platformalar muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Eng muhimi, bu tizim orqali 750 ming nafar yurtdoshimiz yuqori daromadli ish o‘rinlariga ega bo‘ldi. Biroq, jahon tajribasi bilan solishtirganda, bizda hali ishga solinmagan imkoniyatlar juda bisyor. Masalan, dunyoda chakana savdoning 22 foizi onlayn amalga oshirilsa, bizda bu ko‘rsatkich hozircha 4-4,6 foiz atrofida.
Bond omborlari — iqtisodiy o‘sishning yangi drayveri
Elektron tijoratni yangi bosqichga olib chiqish uchun «bond omborlari» tashkil etish taklif etilmoqda. Bu qanday tizim?
- To‘lovlar kechiktiriladi: Chetdan keltirilgan tovarlar bojxona nazorati ostidagi maxsus omborda saqlanadi.
- Sotilganda to‘lanadi: Bojxona to‘lovlari va soliqlar tovar omborda turganda emas, balki u aniq xaridorga sotilgan paytda amalga oshiriladi. Bu tizim tadbirkorlarning aylanma mablag‘larini tejashga va logistika xarajatlarini kamaytirishga xizmat qiladi.
«Import – bond ombori – isteʼmolchi» zanjiri
2026-2028 yillarda tajriba tariqasida yangi mexanizm joriy etiladi. Unga ko‘ra, yirik xalqaro marketpleyslarning omborlar tarmog‘i kengaytirilib, ular bojxona va soliq tizimlari bilan to‘liq integratsiya qilinadi. Bu jarayon kamida 500 million dollar miqdorida to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalarni jalb qilish uchun yo‘l ochadi.
Zamonaviy infratuzilma va eksport imkoniyatlari
Bugungi kunda yurtimizdagi omborlarning atigi 34 foizi yuqori sifatli “A” toifasiga kiradi. Kelgusi besh yilda esa 2,5 million kvadrat metr zamonaviy maydonlarga ehtiyoj tug‘iladi. Bond omborlari nafaqat importni yengillashtiradi, balki mahalliy ishlab chiqaruvchilarimizga o‘z mahsulotlarini tashqi bozorlarga chiqarishda ham qulay ko‘prik vazifasini o‘taydi.
Davlatimiz rahbari sohani shaffoflashtirish va raqamli platformalar uchun qulay muhit yaratish bo‘yicha mutasaddilarga qatʼiy topshiriqlar berdi. Bu esa yaqin yillarda onlayn xaridlar yana-da arzon, tezkor va xavfsiz bo‘lishidan dalolatdir.
Aziz mushtariylar, siz onlayn xaridlarni afzal ko‘rasizmi yoki anʼanaviy bozorlarni? Bond omborlarining tashkil etilishi tovarlar narxiga qanday taʼsir qiladi deb o‘ylaysiz?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
