O‘zbekistonda 800 ming fuqaro foydasiga 22 mlrd so‘mlik kommunal to‘lovlar qayta hisoblandi

O‘zbekistonda o‘z asosiy yashash manzilida ma’lum muddat istiqomat qilmagan, chet elda o‘qigan yoki mehnat qilgan fuqarolar foydasiga katta miqdordagi asossiz qarzdorlik bekor qilindi. Raqobat qo‘mitasi tomonidan tegishli idoralar bilan hamkorlikda olib borilgan keng ko‘lamli o‘rganishlar natijasida respublika bo‘ylab qariyb 800 ming nafar fuqaroning huquqlari tiklandi va ular foydasiga 22 milliard so‘mga yaqin kommunal qarzdorlik qayta hisob-kitob qilindi.

Ma’lum bo‘lishicha, ayrim kommunal korxonalar abonentlar haqidagi amaldagi holatni hisobga olmasdan yoki tizimga o‘z vaqtida yangi ma’lumotlarni kiritmasdan, bo‘sh qolgan xonadonlarga ham to‘lovlarni hisoblab kelgan.

Asossiz to‘lovlar qayerdan chiqdi? Tekshiruv tafsilotlari

Qo‘mita tomonidan olib borilgan tahlillar xorijda vaqtincha bo‘lib turgan, ishlayotgan, ish qidirayotgan va tahsil olayotgan fuqarolar hisobida sezilarli tafovutlar borligini ochiqladi:

• Chiqindi to‘lovlaridagi nomutanosiblik: Tegishli davrda umuman xizmat ko‘rsatilmagan, xonadonda yashamagan qariyb 800 ming nafar fuqaro nomiga maishiy chiqindilarni olib chiqib ketish bo‘yicha asossiz pul yozib borilgan;

• Hisoblagichsiz suv to‘lovi: Ichimlik suvi hisoblagichlari mavjud bo‘lmagan va amalda hech kim istiqomat qilmagan xonadonlarda yashamagan 100 nafarga yaqin fuqaro nomiga noqonuniy qarzdorlik chiqarilgan;

• Ma’lumotlar bazasidagi kamchiliklar: Ko‘plab hududlarda abonentlar bazasi yangilanmagan, manzildan ko‘chib ketgan yoki chet elda bo‘lgan fuqarolar soni eski ro‘yxatlar bo‘yicha qoldirib kelingan.

Qarzdorlikni qayta hisoblash tartibi: Qonunchilik nima deydi?

Amaldagi me’yoriy-huquqiy hujjatlarga ko‘ra, xonadonda istiqomat qiluvchi shaxslar soni o‘zgargani bo‘yicha aniq tartiblar belgilangan:

• Tasdiqlovchi hujjatlar bo‘lsa: Agar abonentlar soni kamayganini tasdiqlovchi rasmiy hujjatlar (xorijga chiqish muhri, ta’lim yoki davolanish ma’lumotnomasi, vaqtinchalik ro‘yxat va h.k.) taqdim etilsa, qarzdorlik shaxslar soni o‘zgargan aniq sanadan boshlab to‘liq qayta hisob-kitob qilinadi;

• Tasdiqlovchi hujjatlar bo‘lmasa: Agar fuqaroda bunday hujjatlar saqlanmagan bo‘lsa, amaldagi tartibga binoan qayta hisob-kitob faqat o‘tgan so‘nggi 3 oy uchun amalga oshiriladi.

Endi qanday o‘zgaradi? Raqobat qo‘mitasining takliflari

Bu kabi muammolar takrorlanmasligi va inson omiliga barham berish maqsadida Raqobat qo‘mitasi tegishli vazirlik va idoralarga bir qator muhim tashabbuslarni ilgari surdi:

• Migratsiya bazasi bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri integratsiya: Barcha kommunal xizmatlarning billing tizimlarini Ichki ishlar vazirligining migratsiya ma’lumotlar bazasi bilan integratsiya qilish taklif etildi. Bu orqali tizim insonning qachon chet elga chiqib ketgani va qaytganini avtomatik aniqlaydi;

• Oylik avtomatik qayta hisob-kitob: Xorijda 1 oydan ortiq muddat davomida bo‘lgan abonentlar va ularning oila a’zolari uchun O‘zbekistonga qaytib kelgunlariga qadar kommunal to‘lovlarni har oyda avtomatik ravishda qayta hisoblab borish mexanizmini joriy etish tashabbusi bildirildi.

Mazkur chora-tadbirlar kelgusida xorijda bo‘lgan millionlab vatandoshlarimiz va ularning oilalariga yo‘q joydan kommunal qarzdorlik yozilishining oldini olishga xizmat qiladi.