O‘zbekistonda baliq yetishtirish hajmi yaqin yillarda 5 barobarga oshiriladi

Yurtimizda aholi sonining barqaror o‘sib borishi ortidan sifatli va to‘yimli oqsilli mahsulotlarga bo‘lgan talab ham kun sayin yuqorilab bormoqda. Inson salomatligi uchun g‘oyat foydali va iqtisodiy jihatdan eng samarali ozuqa manbalaridan biri hisoblangan baliqchilik tarmog‘ini rivojlantirish bugun davlatimiz siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Shu munosabat bilan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 11 iyun kuni baliqchilik tarmog‘ini tubdan yangilash, sohani zamonaviy texnologiyalar asosida qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirishga qaratilgan muhim takliflar taqdimoti bilan yaqindan tanishdi.

Markaziy Osiyoda peshqadammiz, ammo imkoniyatlar hali to‘liq ishga solinmagan

Yig‘ilish davomida keltirilgan raqamlar va tahlillar juda diqqatga sazovordir. Mamlakatimizda umumiy uzunligi naqd 173 ming kilometrni tashkil etuvchi ulkan daryo va kanal o‘zanlari mavjud. So‘nggi yillarda butun dunyoda, xususan, bizning mintaqamizda suv resurslari sezilarli darajada cheklanib borayotganiga qaramasdan, O‘zbekiston Markaziy Osiyo mintaqasida baliq yetishtirish hajmi bo‘yicha hanuz mutlaq yetakchi o‘rinni egallab kelmoqda. Misol uchun, o‘tgan 2025 yil sarhisobiga ko‘ra, yurtimizda jami 206 ming tonna baliq mahsulotlari ishlab chiqarilgan.

Biroq, bugungi kunda an’anaviy va oddiy ko‘l baliqchiligidan voz kechib, suvni maksimal darajada tejaydigan, qayta aylantirib ishlatadigan hamda intensiv texnologiyalarga asoslangan zamonaviy tizimga o‘tish davr talabidir. Boisi, hozirgi kunda yuqori mahsuldorlikka ega bo‘lgan intensiv usulda baliq yetishtirish hajmi umumiy ishlab chiqarishning atigi 20 foizidan oshmayapti. Vaholanki, bunday ilg‘or texnologiyalar hosildorlik va tadbirkorlarning sof daromadini bir necha barobar oshirishga qodir. Agar yurtimizdagi mavjud imkoniyatlar va suv havzalaridan oqilona foydalanilsa, umumiy baliq yetishtirish ko‘rsatkichini naqd 5 barobarga oshirish mumkinligi ilmiy asoslab berildi.

Tadbirkorlar uchun subsidiyalar va yangi shaffof tizim

Taqdimotda soha vakillari uchun qator yengilliklar va yangi tizimlar e’lon qilindi. Xususan, yurtimizdagi 329 ta tabiiy suv havzasi hamda suv omborlari, shuningdek, ularning atrofida joylashgan 163 ming gektar yer maydonlarini tadbirkorlarga ijaraga berishning mutlaqo yangi, korrupsiyadan holi va shaffof tizimi joriy etiladi. Shu bilan birga, intensiv baliqchilik va naslchilik xo‘jaliklariga har yili kafolatlangan tarzda zarur miqdorda suv yetkazib berish choralari ko‘riladi.

Davlat rahbari sohaga yangi innovatsiyalarni olib kirish va baliqchilarni moliyaviy rag‘batlantirish bo‘yicha quyidagi muhim mexanizmlarni tasdiqladi:

• Yopiq suv aylanma tizimini o‘rnatgan tadbirkorlarning xarajatlari bir qismi davlat tomonidan qoplab beriladi;

• Xorijdan sifatli, naslli ona baliqlarni import qilib olib kelish uchun alohida subsidiyalar ajratiladi;

• Xo‘jaliklarga energiya tejamkor quyosh panellarini o‘rnatish uchun moliyaviy ko‘mak beriladi;

• Tadbirkorlarning aylanma mablag‘lari uchun ajratiladigan imtiyozli kreditlarning foiz xarajatlari davlat tomonidan kompensatsiya qilinadi.

Mana shunday keng qamrovli ko‘mak va yaratilayotgan imkoniyatlar hisobiga, kelgusi yilning o‘zidayoq yurtimizda baliq yetishtirish hajmini naqd 500 ming tonnadan oshirish bo‘yicha mas’ullarga qat’iy vazifalar yuklatildi.

Naslchilik, ilm-fan va sun’iy intellekt joriy etiladi

Yuqori hosildorlikka erishishning bosh omili — bu sifatli chavoq va mustahkam genetikadir. Shu bois, yurtimizda karp, laqqa, forel va osyotr kabi xaridorgir baliq turlarining naslini yaxshilash, yangi sermahsul zotlarni mahalliy iqlim sharoitiga moslashtirish ishlariga start beriladi. Kelgusi yildan boshlab, ayniqsa tog‘oldi hududlarida salqin suvni xush ko‘ruvchi qimmatbaho forel va osyotr baliqlarini yetishtirish quvvatlari ishga tushiriladi. Ohangaron daryosi bo‘yida esa Baliqchilik ilmiy-tadqiqot instituti uchun yangi tajriba-sinov maydoni barpo etiladi.

Zamonaviy sohani malakali kadrlarsiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Shu maqsadda Toshkent davlat agrar universitetida Rossiyaning Astraxan davlat texnika universiteti hamda Xitoyning mashhur Dalyan okean universiteti bilan hamkorlikda baliqchilik va akvakultura bo‘yicha qo‘shma xalqaro fakultet ochish taklifi ma’qullandi.

Bundan tashqari, tarmoq to‘liq raqamlashtiriladi. Suvdan foydalanish, yer maydonlari, soliq to‘lovlari, ovlangan mahsulotlar va noqonuniy baliq ovlashga qarshi kurashni o‘z ichiga olgan yagona elektron platforma yaratiladi. Sohaga sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarini keng tatbiq etish orqali ortiqcha xarajatlar qisqartirilib, mahsuldorlik bir necha barobarga oshiriladi.

Muhtaram Prezidentimiz ushbu strategik takliflarni to‘liq ma’qullab, mutasaddilarga suv resurslaridan oqilona foydalangan holda xalqimiz dasturxoniga arzon, sifatli va sog‘lom baliq mahsulotlarini uzluksiz yetkazib berish yuzasidan qat’iy topshiriqlar berdi.

Yurtimiz iqtisodiyotidagi eng so‘nggi islohotlar, baliqchilik sohasidagi yangi imtiyozlar, narx-navo va kundalik hayotimizga oid eng ishonchli, eksklyuziv xabarlarni hamisha Zamin sahifalarida biz bilan birgalikda kuzatib boring!