Yarim yilda 41 mlrd dollarlik savdo: import o‘sdi, eksport pasaydi

O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 2026 yilning birinchi yarmida 41 mlrd dollarga yetdi. Umumiy ko‘rsatkich 7,4 foizga oshgan bo‘lsa-da, raqamlar ortida keskin farq bor: import 21 foizga ko‘paydi, eksport esa 8,8 foizga qisqardi.

Shu bilan birga, oltin hisobga olinmagan eksportda 28,7 foizlik o‘sish qayd etildi. Bu tashqi savdodagi eng muhim va bir qarashda ko‘rinmaydigan o‘zgarishlardan biri bo‘ldi.

Yarim yilda tashqi savdo 41 mlrd dollarga yetdi

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 41 mlrd AQSH dollarini tashkil etgan.

Bu 2025 yilning mos davriga nisbatan 7,4 foizga ko‘p.

Yarim yillik natija kunlik o‘rtacha hisobda qaralsa, O‘zbekiston har kuni qariyb 226 mln dollarlik tashqi savdo operatsiyalarini amalga oshirgan.

Biroq tashqi savdoning umumiy o‘sishi eksport va importda bir xil tendensiya kuzatilganini anglatmaydi.

Import 21 foizga oshdi, eksport esa kamaydi

Hisobot davrida tashqi savdo ko‘rsatkichlari quyidagicha shakllangan:

• eksport — 15,9 mlrd dollar, 8,8 foizga kamaygan;

• import — 25,1 mlrd dollar, 21 foizga oshgan.

Shu tariqa, import eksportdan 9,2 mlrd dollarga ko‘p bo‘lgan. Bu tashqi savdo balansida manfiy saldo shakllanganini anglatadi.

O‘zbekiston har 100 dollarlik eksportga nisbatan qariyb 158 dollarlik mahsulot va xizmat import qilgan.

Tashqi savdo aylanmasining o‘sishida aynan import hajmining keskin ko‘payishi asosiy omil bo‘lgan. Eksportdagi pasayish esa umumiy o‘sish sur’atini cheklab turgan.

Oltinsiz eksportda kutilmagan o‘sish kuzatildi

Umumiy eksport 8,8 foizga kamayganiga qaramay, oltin hisobga olinmagan tovarlar eksportida butunlay boshqa manzara qayd etilgan.

Uning hajmi 8,2 mlrd dollarga yetib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 28,7 foizga oshgan.

Bu natija mamlakatning oltindan tashqari eksport yo‘nalishlarida faollik kuchayganini ko‘rsatadi. Ya’ni umumiy eksportdagi pasayish boshqa mahsulotlar savdosi qisqarganini anglatmaydi.

Oltinsiz eksportning o‘sishi quyidagi yo‘nalishlar uchun muhim signal bo‘lishi mumkin:

• sanoat mahsulotlari;

• to‘qimachilik va tayyor kiyimlar;

• qishloq xo‘jaligi mahsulotlari;

• oziq-ovqat;

• kimyo va metallurgiya mahsulotlari;

• yuqori qo‘shilgan qiymatli tovarlar.

Biroq qaysi tovar guruhlari o‘sishga eng katta hissa qo‘shganini aniqlash uchun batafsil tarmoq statistikasi talab etiladi.

O‘zbekiston 195 ta mamlakat bilan savdo qildi

2026 yilning dastlabki olti oyida O‘zbekiston jahonning 195 ta mamlakati bilan savdo aloqalarini amalga oshirgan.

Tashqi savdo aylanmasida eng katta ulush quyidagi davlatlarga to‘g‘ri kelgan:

Ushbu ulushlar 41 mlrd dollarlik umumiy aylanmaga nisbatan hisoblansa, Xitoy bilan savdo hajmi taxminan 9,5 mlrd dollar, Rossiya bilan esa 7 mlrd dollar atrofida bo‘lgan.

Xitoy va Rossiyaning o‘zi O‘zbekiston tashqi savdosining 40,2 foizini ta’minlagan. Demak, mamlakat tashqi savdosining har 10 dollaridan qariyb 4 dollari shu ikki davlat hissasiga to‘g‘ri kelgan.

Import o‘sishi nimani anglatishi mumkin?

Importning 21 foizga ko‘payishi bir vaqtning o‘zida turli jarayonlarni aks ettirishi mumkin. Masalan, ishlab chiqarish uchun uskunalar va xomashyo xaridi oshgan bo‘lishi yoki ichki bozorda xorijiy tovarlarga talab kuchaygan bo‘lishi mumkin.

Shu sababli import o‘sishini o‘z-o‘zidan salbiy holat sifatida baholash to‘g‘ri emas. Asosiy masala — olib kirilayotgan mahsulotlarning tarkibida.

Agar importning katta qismi:

• yangi texnologiyalar;

• sanoat uskunalari;

• ishlab chiqarish liniyalari;

• xomashyo va butlovchi qismlardan iborat bo‘lsa, u kelajakda mahalliy ishlab chiqarish va eksportni oshirishga xizmat qilishi mumkin.

Agar o‘sish asosan tayyor iste’mol tovarlari hisobiga yuz bersa, bu ichki ishlab chiqaruvchilar uchun raqobatni kuchaytirib, valyutaga bo‘lgan talabni oshiradi.

Asosiy intriga — umumiy raqamda emas

41 mlrd dollarlik tashqi savdo aylanmasi iqtisodiy faollik kengayganini ko‘rsatadi. Ammo hisobotdagi eng muhim jihat umumiy o‘sish emas.

Bir tomonda import 21 foizga oshdi va savdo balansida 9,2 mlrd dollarlik farq paydo bo‘ldi. Ikkinchi tomonda esa oltinsiz tovarlar eksporti qariyb 29 foizga o‘sdi.

Endi asosiy vazifa — oltindan tashqari eksportdagi o‘sishni barqaror davom ettirish, import tarkibida ishlab chiqarishga xizmat qiluvchi mahsulotlar ulushini ko‘paytirish va tashqi savdodagi muvozanatni yaxshilashdan iborat.

Sizningcha, importning keskin oshishi iqtisodiyot uchun imkoniyatmi yoki xavfli signalmi? Fikringizni izohlarda yozib qoldiring.