Soliq qo‘mitasi bank siri buzilishi bo‘yicha: Yangi loyiha aslida nima haqida?

Ijtimoiy tarmoqlar va ommaviy axborot vositalarida banklar tomonidan soliq organlariga ma’lumot uzatish tartibiga oid yangi qaror loyihasi qizg‘in bahslarga sabab bo‘ldi. Ayrim manbalarda bu tashabbus fuqarolarning shaxsiy omonatlarini nazorat qilish urinishi sifatida talqin qilindi.

Soliq qo‘mitasi ushbu vaziyat yuzasidan rasmiy bayonot berib, jamoatchilikda paydo bo‘lgan savollarga aniqlik kiritdi va xavotirlar asossiz ekanini tushuntirdi.

Omonatlar nazoratga olinyaptimi? OAV talqinidagi xatolik

Soliq qo‘mitasining qayd etishicha, ayrim ommaviy axborot vositalarida ushbu loyiha faqat jismoniy shaxslarning omonatlari (depozitlari) bilan bog‘liq tashabbus sifatida ko‘rsatilgan. Rasmiy izohga ko‘ra, bunday yondashuv hujjatning asl mazmun-mohiyatini mutlaqo aks ettirmaydi va chalg‘ituvchi hisoblanadi.

Yangi hujjat aslida nimani nazarda tutadi?

Loyihadan ko‘zlangan asosiy maqsad — soliq nazoratini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan axborotlarni taqdim etish jarayonini tartibga solishdir. Bu yerda bir nechta muhim jihatlar bor:

• Yangi vakolatlar berilmaydi: Hujjat soliq organlariga hech qanday qo‘shimcha vakolat taqdim etmaydi va fuqarolarning bank hisobvaraqlariga erkin kirish (boshqarish) imkonini nazarda tutmaydi.

• Texnik tartib belgilanadi: Loyihada ma’lumotlarni uzatishning aniq muddatlari, shakllari va elektron formati (mexanizmi) belgilab qo‘yilmoqda, xolos.

• Qonuniy chegara: Banklar soliq idoralariga ma’lumotlarni faqat amaldagi qonunchilikda ko‘rsatilgan holatlar va tartib doirasidagina berishi mumkin. Bu huquqiy asoslar Soliq kodeksining 134-moddasi va «Bank siri to‘g‘risida»gi Qonunda qat’iy mustahkamlab qo‘yilgan.

Bank ma’lumotlari xavfsizligi va soliq siri

Keng jamoatchilikni eng ko‘p o‘ylantirgan masala — ma’lumotlarning sir saqlanishidir. Qo‘mita bu borada qonunchilik talablari juda qat’iy ekanini eslatib o‘tdi:

Muhim qoida: Banklardan soliq organlariga kelib tushgan barcha ma’lumotlar qonunan soliq siri hisoblanadi. Ushbu ma’lumotlarni oshkor qilish, uchinchi shaxslarga taqdim etish yoki belgilangan maqsaddan tashqari boshqa ishlarga sarflash qonun bilan qat’iyan taqiqlanadi.

Xalqaro standartlar va shaffoflik

Banklar va soliq idoralari o‘rtasidagi bunday axborot almashinuvi O‘zbekiston o‘ylab topgan yangilik emas. Bu — xalqaro amaliyotda keng qo‘llaniladigan tizim.

Xususan, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT) mamlakatlarida bunday mexanizmlar yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashish va soliq shaffofligini ta’minlashning eng asosiy vositalaridan biri sanaladi. Eslatib o‘tamiz, O‘zbekiston ham Soliq maqsadlarida shaffoflik va axborot almashinuvi bo‘yicha global forumning faol a’zosi hisoblanadi.

Muhokamada o‘zingiz ishtirok eting!

Soliq qo‘mitasi mazkur qaror loyihasi hozirda hali qabul qilinmaganini, balki jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilganini ma’lum qildi.

Idora barcha fuqarolarni, tadbirkorlarni, mustaqil ekspertlar va OAV vakillarini ushbu muhokamada faol ishtirok etishga chaqirmoqda. Bildirilgan barcha asosli taklif va mulohazalar hujjatni yanada takomillashtirish jarayonida albatta ko‘rib chiqiladi.