662 ta kiberjinoyat fosh etildi: 4 mlrd so‘m qaytarildi
O‘zbekistonda kiberjinoyatchilikka qarshi o‘tkazilayotgan keng ko‘lamli tezkor-profilaktik tadbirlar natijasida yuzlab holatlar fosh etildi. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar 135 ta yangi kiberjinoyat va 3 ta noqonuniy mayning holatini aniqladi.
135 ta yangi holat aniqlandi
Raqamli xavfsizlik sohasida o‘tkazilgan tadbirlarning ikkinchi bosqichi doirasida kiberjinoyatchilar va noqonuniy mayning bilan shug‘ullangan shaxslar faoliyatiga chek qo‘yilgani ma’lum qilindi.
Hisobot davrida 135 ta yangi kiberjinoyat holati aniqlangan. Shuningdek, 3 ta noqonuniy mayning fakti ham fosh etilgan.
Bu raqamlar kiberjinoyatchilik endi faqat “internetdagi firibgarlik” emas, balki fuqarolarning puli, shaxsiy ma’lumotlari va raqamli xavfsizligiga bevosita tahdid solayotgan jiddiy muammo ekanini ko‘rsatadi.
Ilgari sodir etilgan 662 ta jinoyat ochildi
Tadbirlar davomida IT sohasida avval sodir etilgan, ammo fosh etilmagan 662 ta jinoyat ochilgan.
Bu eng muhim raqamlardan biri. Chunki kiberjinoyatlarda ko‘pincha jinoyatchi tezda izini yashirishga, pulni boshqa hisoblarga o‘tkazishga yoki soxta akkauntlar orqali yo‘qolishga urinadi.
Shunday sharoitda 662 ta holatning fosh etilishi huquqni muhofaza qiluvchi organlar raqamli izlar, tranzaksiyalar va texnik ma’lumotlar ustida tizimli ishlayotganini ko‘rsatadi.
Ko‘rsatkich | Natija |
|---|---|
Yangi kiberjinoyatlar | 135 ta |
Noqonuniy mayning holatlari | 3 ta |
Ilgari sodir etilgan fosh etilgan jinoyatlar | 662 ta |
Qaytarilgan zarar | 3 mlrd 864,3 mln so‘m |
Jabrlanganlarga qariyb 4 mlrd so‘m qaytarildi
Ma’lumotlarga ko‘ra, tadbirlar natijasida jabrlangan fuqarolarga 3 milliard 864,3 million so‘m qaytarilgan.
Bu kiberjinoyatlarga qarshi kurashda faqat jinoyatchini topish emas, balki jabrlanganlarning zararini qoplash ham muhim vazifa ekanini ko‘rsatadi.
Kiberfiribgarlikda pul qaytarilishi har doim ham oson emas. Chunki mablag‘lar qisqa vaqt ichida turli karta, elektron hamyon yoki kriptoaktivlar orqali harakatlantirilishi mumkin.
Noqonuniy mayning nega xavfli?
Aniqlangan 3 ta noqonuniy mayning holati ham alohida e’tiborga loyiq.
Noqonuniy mayning elektr energiyasi tarmoqlariga ortiqcha yuk tushiradi, yashirin daromad manbaiga aylanadi va raqamli iqtisodiyotda nazoratsiz moliyaviy aylanmalar paydo qilishi mumkin.
Ayniqsa, yozgi yuqori iste’mol davrida elektr energiyasidan noqonuniy foydalanish energetika tizimiga qo‘shimcha bosim keltirishi mumkin.
Fuqarolar qanday aldanmoqda?
Kiberjinoyatlar ko‘p holatda fuqarolarning ishonchi, shoshqaloqligi yoki raqamli savodxonligi yetarli emasligidan foydalanadi.
Eng ko‘p uchraydigan xavfli ssenariylar:
• bank xodimi sifatida qo‘ng‘iroq qilish;
• karta ma’lumotlari yoki SMS-kod so‘rash;
• “yutuq”, “sovg‘a”, “kompensatsiya” bahonasida havola yuborish;
• soxta investitsiya va tez daromad va’da qilish;
• ijtimoiy tarmoqda akkauntni egallab, qarindoshlardan pul so‘rash;
• fishing saytlar orqali login va parollarni qo‘lga kiritish.
Oddiy qoida bor: SMS-kod, karta raqami, CVV va parolni hech kimga aytmaslik kerak. Hatto qo‘ng‘iroq qilgan odam o‘zini bank yoki davlat idorasi xodimi deb tanishtirsa ham.
Kiberxavfsizlik endi hammaning ishi
Kiberjinoyatchilikka qarshi kurash faqat huquqni muhofaza qiluvchi organlar vazifasi emas. Fuqarolar, banklar, to‘lov tashkilotlari, internet xizmatlari va platformalar ham bu jarayonda mas’uliyatli bo‘lishi kerak.
Agar odamlar shubhali havolalarni ochmasa, karta ma’lumotlarini bermasa, oson daromad va’dalaridan ehtiyot bo‘lsa, kiberjinoyatchilarning imkoniyati keskin kamayadi.
Bugun raqamli xavfsizlik — eshikni qulflashdek oddiy ehtiyot chorasiga aylandi. Faqat bu yerda eshik telefonda, kartada va internet akkauntlarda joylashgan.
Tadbirlar davom ettiriladi
Kiberxavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha tezkor-profilaktik tadbirlar umumrespublika dasturi doirasida davom ettirilmoqda.
Bu jarayonda yangi jinoyatlarni aniqlash, avvalgi holatlarni fosh etish, noqonuniy mayningga chek qo‘yish va jabrlanganlarga yetkazilgan zararni qoplash asosiy vazifalardan biri bo‘lib qoladi.
Asosiy xulosa
135 ta yangi kiberjinoyat, 662 ta fosh etilgan holat va qariyb 4 milliard so‘m qaytarilgani kiberxavfsizlik sohasidagi muammo qanchalik keng ekanini ko‘rsatadi.
Endi eng muhim masala — faqat jinoyat sodir bo‘lganidan keyin emas, uning oldini olishda ham faol bo‘lish.
Sizningcha, kiberfiribgarliklarni kamaytirish uchun birinchi navbatda nima kuchaytirilishi kerak: banklar nazoratimi, aholining raqamli savodxonligimi yoki jazo choralarimi?
Izohlar 0
…