Toshkentda “kiberbunker” fosh etildi: fuqarolarni “aksiya” bilan chuv tushirgan guruh ushlandi

Toshkent shahrida yuzlab fuqarolarning ishonchiga kirib, ularni telefon orqali chuv tushirib kelgan uyushgan firibgarlar tarmog‘i ichki ishlar va kiberxavfsizlik xodimlari tomonidan fosh etildi va qo‘lga olindi. Tekshiruvlar natijasida aniqlanishicha, jinoiy guruh maxsus jihozlangan «kiberbunker»da yashirincha faoliyat yuritgan bo‘lib, u yerda 5 nafar operator ayol uzluksiz qo‘ng‘iroqlarni amalga oshirgan.

Firibgarlar ijtimoiy tarmoqlardagi soxta onlayn-do‘konlar nomidan foydalanib, fuqarolarga «siz aksiya g‘olibi bo‘ldingiz» deya qo‘ng‘iroq qilishgan va turli bahonalar bilan ularning pullarini o‘zlashtirgan. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, hozirgacha 110 dan ortiq soddadil fuqaro ushbu soxta va’dalar qurboniga aylanib, jiddiy moddiy zarar ko‘rgani aniqlandi. Tezkor tasvirlarda qo‘lga olingan shaxslar tergovga jalb qilingani va holat bo‘yicha jinoyat ishi ochilgani ko‘rinadi.

«Yashirin bunker, 5 nafar operator va soxta aksiya to‘ri»: Tezkor amaliyotning 5 ta asosiy nuqtasi

Poytaxtdagi kiberfiribgarlik tarmog‘i fosh etilishi bo‘yicha eng muhim rasmiy dalillar:

• Maxsus yashirin «kiberbunker»: Firibgarlar chekka va yopiq xonadonda noqonuniy koll-markaz (call-center) tashkil etib faoliyat yuritgan;

• 5 nafar operator qo‘lga olindi: Tezkor tadbir davomida fuqarolarni aldash bilan shug‘ullangan 5 nafar operator qiz bevosita ish ustida ushlandi;

• «Aksiya g‘olibi bo‘ldingiz» tuzog‘i: Jinoyatchilar soxta sovrinlar va yutuqlar haqidagi yolg‘on xabarlar orqali odamlarni chuv tushirgan;

• 110 dan ortiq jabrlanuvchi: Rasmiy tekshiruvlar davomida kamida 110 nafar fuqaro mazkur firibgarlik sxemasidan zarar ko‘rgani tasdiqlandi;

• Soxta onlayn-do‘konlar niqobi: Tarmoq a’zolari ijtimoiy tarmoqlarda ochilgan qalbaki internet-do‘konlar nomidan ish olib borgan.

«Kiberbunker» firibgarlik sxemasi va huquq-tartibot organlarining tezkor choralari tasnifi

Jinoiy guruhning harakatlanish uslubi, jabrlanuvchilar qamrovi va tergov holati tahlili:

Kriminologik va kiberxavfsizlik ekspertizasi: Nega fuqarolar bunday soxta «aksiya»larga ishonmoqda?

Kiberxavfsizlik bo‘yicha mutaxassislar, tergovchilar va ruhshunoslarning xulosalari:

• «Kutilmagan yutuq eyforiyasi va manipulyatsiya»: Firibgarlar insonning bepul sovg‘aga bo‘lgan qiziqishi va shoshqaloqligidan ustalik bilan foydalanadi; odamga «katta yutuq yutib oldingiz» deyilganda, unda mantiqiy tahlil susayadi; so‘ngra «sovg‘ani yetkazib berish puli», «solig‘i» yoki «bank tasdiq kod»ini olish orqali odamning bor puli shilib olinadi;

• Bank ma’lumotlari siri — mutlaq daxlsizdir: Hech bir qonuniy aksiya yoki haqiqiy do‘kon yutuq berish uchun karta raqami, uning amal qilish muddati yoki telefonga kelgan SMS-kodni talab qilmaydi; bu sirlarni begona operatorga aytish — pulni o‘z qo‘li bilan o‘g‘riga topshirish bilan barobar;

• «Bunkerlar»ning fosh etilishi — jiddiy natija: Toshkentdagi ushbu yashirin markazning tor-mor etilishi kiberjinoyatchilikka qarshi kurash sohasida yangi bosqichga chiqilganini ko‘rsatadi; endilikda tarmoq orqali niqoblanib, xonadonlarga yashiringan telefon firibgarlarini ham tezkor aniqlash mexanizmlari samarali ishlamoqda.

Sizga yoki oila a’zolaringizga ham notanish raqamlardan «aksiyada yutib oldingiz» yoki «sovg‘angiz bor» qabilida shubhali qo‘ng‘iroqlar bo‘lganmi? Sizningcha, bu kabi telefon firibgarlarining oldini olish va soddadil odamlarni ogohlantirish uchun yana qanday qat’iy choralarni ko‘rish zarur? Shaxsiy tajriba va fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring hamda yaqinlaringiz firibgarlar tuzog‘iga tushib qolmasligi uchun ushbu ogohlantiruvchi tahlilni ularga ham ulashing!