Ishxonada «shilqimlik»ka endi yo‘l yo‘q: Senat yangi normani ma’qulladi

Ish joyida xodimning xohishiga zid bo‘lgan shahvoniy xususiyatdagi xatti-harakatlar endi mehnat qonunchiligida yanada aniq ifodalanadi. Senat 2 oktyabr kuni Mehnat kodeksiga mehnat va mashg‘ulotlar sohasida shahvoniy shilqimlikka yo‘l qo‘ymaslikka qaratilgan yangi normani kiritishni nazarda tutuvchi qonunni ma’qulladi.

Yangi normada shaxs uchun nomaqbul bo‘lgan, uning sha’ni va qadr-qimmatini tahqirlaydigan tashqi qiyofa yoki qaddi-qomatni shahvoniy mazmunda tavsiflash, nomaqbul imo-ishoralar, teginish yoki chaqirish kabi harakatlar shahvoniy shilqimlik sifatida baholanishi belgilanmoqda.

Qanday harakatlar shahvoniy shilqimlik hisoblanadi?

Qonunchilikka kiritilayotgan normaga ko‘ra, asosiy mezon — harakatning shaxs uchun nomaqbul bo‘lishi va uning sha’ni hamda qadr-qimmatini tahqirlashi.

Jumladan:

• tashqi qiyofa yoki qaddi-qomatni shahvoniy xususiyatda tavsiflash;

• nomaqbul shahvoniy imo-ishoralar qilish;

• shaxsga teginish;

• nomaqbul tarzda chaqirish;

• shahvoniy xususiyatga ega boshqa harakatlar.

Bunday holatlarning barchasi avtomatik ravishda «shilqimlik» deb baholanmaydi — qonun nazarda tutgan mezonlar asosida huquqiy baho beriladi.

Ish beruvchilarning ham majburiyati belgilanmoqda

Yangi norma faqat xodimlarning xatti-harakatlariga taalluqli emas. Ish beruvchilarga mehnat jamoasida shahvoniy shilqimlikdan xoli muhit yaratish uchun zarur choralarni ko‘rish majburiyati ham yuklanmoqda.

Shuningdek, xodimlar bunday holatlar yuzasidan xavfsiz va maxfiy tarzda murojaat qilishi, har bir murojaat esa xolisona ko‘rib chiqilishi uchun mexanizmlar joriy etilishi ko‘zda tutilgan.

Demak, masala faqat jazolash bilan cheklanmaydi — ish joyida bunday holatlarning oldini olish va xodimlar uchun xavfsiz muhit yaratish ham qonunchilikda alohida e’tiborga olinmoqda.

Raqamlar muammoning dolzarbligini ko‘rsatmoqda

Senatda keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, shahvoniy shilqimlik bilan bog‘liq ma’muriy ishlar soni so‘nggi yillarda o‘sish tendensiyasini ko‘rsatgan.

Muhim jihat: Senatda ta’kidlanganidek, bu huquqbuzarliklarning barchasi ham ish joyida sodir etilmagan. Shuning uchun keltirilgan raqamlarni aynan ishxonalardagi holatlar statistikasi sifatida talqin qilish to‘g‘ri bo‘lmaydi.

Qonunning asosiy maqsadi nima?

Senatdagi muhokamada mazkur o‘zgartishlar mehnat sohasida teng imkoniyatlarni ta’minlash, kamsitishning oldini olish va fuqarolarning mehnat huquqlarini yanada mustahkamlashga qaratilgani ta’kidlangan. Qonun loyihasini ishlab chiqishda bir qator xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar tajribasi ham o‘rganilgan.

Shu tariqa, ish joyida insonning sha’ni, qadr-qimmati va shaxsiy daxlsizligini hurmat qilish talabi mehnat munosabatlarida yanada aniq huquqiy asosga ega bo‘lmoqda.