Shilqimlikdan himoyalangan qizga solingan jarima bekor qilindi

Sirdaryo viloyatida sobiq murabbiyining shahvoniy shilqimligiga duch kelgan 18 yoshli qizga «mayda bezorilik» uchun solingan 1 million 236 ming so‘mlik jarima bekor qilindi. Apellyatsiya instansiyasi uning harakatida ma’muriy huquqbuzarlik hodisasi umuman mavjud emas, degan xulosaga keldi.

Sud faqat birinchi qarorni o‘zgartirish bilan cheklanmadi. Ishni rasmiylashtirgan profilaktika inspektori hamda qizni javobgarlikka tortgan birinchi instansiya sudyasiga nisbatan tegishli taqdimnomalar chiqarildi.

Apellyatsiya qanday qaror qabul qildi?

Jinoyat ishlari bo‘yicha Sayxunobod tuman sudining 2026 yil 28 iyuldagi qarori bilan 18 yoshli G.I. mayda bezorilik sodir etgan deb topilgandi.

Unga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravari — 1 million 236 ming so‘m jarima belgilangan.

Qiz ushbu qarordan norozi bo‘lib, apellyatsiya shikoyati kiritdi. 3 avgust kuni ishni qayta ko‘rib chiqqan Sirdaryo viloyati sudining apellyatsiya instansiyasi quyi sud qarorini bekor qildi.

Sud G.I.ning harakatida huquqbuzarlik hodisasi mavjud emasligini qayd etib, unga oid ishni Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 271-moddasi birinchi qismiga asosan tugatdi.

Mazkur normaga ko‘ra, ma’muriy huquqbuzarlik hodisasi yoki alomatlari bo‘lmasa, ishni boshlash mumkin emas, boshlangan ish esa tugatilishi kerak.

Qizga nega «mayda bezorilik» aybi qo‘yilgandi?

Birinchi instansiya sudi G.I.ni Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 183-moddasi bo‘yicha javobgarlikka tortgan.

Ushbu modda jamoat joyida uyatli so‘zlar bilan so‘kinish, fuqarolarga haqoratomuz shilqimlik qilish yoki jamoat tartibi va odamlar osoyishtaligini buzuvchi boshqa harakatlarni mayda bezorilik deb belgilaydi. Bunda shaxs jamiyatda yurish-turish qoidalarini qasddan mensimagan bo‘lishi lozim.

Biroq apellyatsiya sudi qizning harakatlarida bunday huquqbuzarlik hodisasi yo‘q, deb topdi. Ya’ni jazo kamaytirilmadi yoki ogohlantirish bilan almashtirilmadi — ishning unga taalluqli qismi to‘liq tugatildi.

Voqea sobiq murabbiyning harakatidan boshlangan

Nemolchi.uz loyihasi taqdim etgan tafsilotlarga ko‘ra, hodisa 17 iyul kuni sodir bo‘lgan. O‘sha paytda G.I. 18 yoshga to‘lganiga taxminan ikki hafta bo‘lgan.

26 yoshli S.H. mahalliy sport maktabida murabbiy-o‘qituvchi bo‘lib ishlagan, qiz esa uning sobiq shogirdi edi.

Xabarda aytilishicha, sobiq murabbiy qizni bog‘da uchratib, unga jinsiy aloqa qilishni taklif etgan va shahvoniy xususiyatga ega harakatlarni sodir qilgan.

Sud S.H.ni Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 41-1-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan shahvoniy shilqimlikni sodir etganlikda aybdor deb topib, unga besh sutka ma’muriy qamoq jazosi tayinlagan.

Ammo o‘sha voqea doirasida shilqimlikka duch kelgan qizning o‘ziga ham ma’muriy bayonnoma rasmiylashtirilgan.

Bir voqeada jabrlanuvchi ham jazolangan

Ishning eng katta jamoatchilik muhokamasiga sabab bo‘lgan jihati ham shu edi: sobiq murabbiyning shahvoniy shilqimlik qilgani sud tomonidan aniqlangan bir paytda, undan himoyalanishga uringan qiz ham «jamoat tartibini buzgan» deb baholangan.

Birinchi qarorlar natijasida jazolar quyidagicha taqsimlangandi:

Nemolchi.uz mazkur vaziyatni tanqid qilib, qizning baqirishi, g‘azablanishi yoki yordam so‘rashi shilqimlikka qarshi tabiiy himoya reaksiyasi ekaniga e’tibor qaratgandi.

Loyiha «u aynan kimning osoyishtaligini buzdi?» degan savolni o‘rtaga tashlab, bunday qarorlar boshqa ayol-qizlarni ham xavfli vaziyatda jim qolishga majbur qilishi mumkinligini ta’kidlagan.

Sud faqat jarimani bekor qilish bilan cheklanmadi

Apellyatsiya instansiyasi ishni tugatishdan tashqari, ma’muriy materialni tayyorlagan ichki ishlar organi profilaktika inspektoriga nisbatan ham tegishli taqdimnoma chiqardi.

Jinoyat ishlari bo‘yicha Sayxunobod tuman sudining ishni birinchi bosqichda ko‘rgan tergov sudyasiga nisbatan ham alohida taqdimnoma kiritilgan.

Bu qarorlar qizning harakatlariga huquqiy baho berish jarayonida yo‘l qo‘yilgan holatlar tegishli tartibda muhokama qilinishi lozimligini anglatadi. Biroq taqdimnomalarning o‘zi mansabdor shaxslar avtomatik ravishda aybdor deb topilganini yoki ularga muayyan jazo tayinlanganini bildirmaydi.

Endi vakolatli idoralar sud ko‘rsatgan kamchiliklarni o‘rganib, ularning sabablarini bartaraf etish bo‘yicha chora ko‘rishi kerak bo‘ladi.

Nima uchun quyi sud qarori bekor qilindi?

Ma’muriy ishni ko‘rishda shaxsning shunchaki baqirgani yoki keskin munosabat bildirgani yetarli emas. Sud uning harakati qasddan jamoat tartibini buzishga qaratilgan-qaratilmaganini, voqea qanday sharoitda yuz berganini va shaxs o‘zini himoya qilgan-qilmaganini ham baholashi lozim.

Ma’muriy huquqbuzarlik sodir etilganini isbotlash vazifasi bayonnoma tuzgan organ zimmasiga tushadi. Ishni ko‘ruvchi organ esa voqea sodir bo‘lgan-bo‘lmagani, shaxsning aybi va qaror uchun ahamiyatli barcha holatlarni to‘liq hamda xolis tekshirishi shart.

Apellyatsiya sudining xulosasidan kelib chiqilsa, G.I.ga nisbatan bunday huquqbuzarlikni tasdiqlaydigan yetarli huquqiy asos bo‘lmagan.

Bu qaror nimani o‘zgartirdi?

Apellyatsiya qaroridan keyin:

• G.I. mayda bezorilik sodir etgan shaxs hisoblanmaydi;

• 1 million 236 ming so‘mlik jarima bekor qilindi;

• unga oid ma’muriy ish tugatildi;

• profilaktika inspektori faoliyati yuzasidan taqdimnoma chiqarildi;

• birinchi instansiya tergov sudyasiga nisbatan ham taqdimnoma kiritildi.

Eng muhimi, apellyatsiya instansiyasi qizni jazodan shunchaki ozod qilmadi. Sud uning harakatida huquqbuzarlik hodisasining o‘zi mavjud emasligini qayd etdi.

Bu ikki holat o‘rtasida jiddiy huquqiy farq bor: birinchi vaziyatda shaxs huquqbuzarlik sodir etgan, ammo ma’lum sabab bilan jazodan ozod qilingan bo‘lardi. Mazkur ishda esa qizning harakati ma’muriy huquqbuzarlik deb topilmadi.

O‘zini himoya qilish «tartibbuzarlik»ka aylanmasligi kerak

Ushbu ish faqat bir jarimaning bekor qilinishi bilan cheklanmaydi. U shahvoniy shilqimlik yoki boshqa xavfli vaziyatga duch kelgan insonning reaksiyasi qanday baholanishi kerakligi haqida muhim savollarni ko‘tardi.

Qo‘rquv, baqirish, yordam chaqirish, qarshilik ko‘rsatish yoki keskin javob qaytarish har doim ham jamoat tartibini qasddan buzishni anglatmaydi. Bunday harakatlar voqeaning kelib chiqishi, tahdid darajasi va shaxsning o‘z daxlsizligini himoya qilish ehtiyoji bilan birgalikda o‘rganilishi zarur.

Aks holda, shilqimlikka uchragan shaxs oldida xavfli tanlov paydo bo‘ladi: o‘zini himoya qilib, jazolanish xavfini qabul qilish yoki jim qolib, tajovuz davom etishiga yo‘l qo‘yish.

Sirdaryo viloyati sudining apellyatsiya qarori mazkur ishda ana shu ziddiyatga nuqta qo‘ydi: shahvoniy shilqimlikka duch kelgan 18 yoshli qizning harakatida mayda bezorilik hodisasi mavjud emas, deb topildi.

Sizningcha, bunday ishlar bo‘yicha politsiya va sud xodimlari uchun jabrlanuvchining himoya reaksiyasini baholashga oid alohida yo‘riqnoma zarurmi? Fikringizni izohda qoldiring va maqolani do‘stlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!