Smartfonga qaramlik: Tarmoq foydalanuvchilarini to‘lqinlantirgan muhim ijtimoiy masala

Ijtimoiy tarmoqlarda zamonaviy insoniyatning eng katta muammolaridan biri — gadjetlarga qaramlik hamda kitob mutolaasidan uzoqlashish masalasini aks ettirgan falsafiy karikaturalar qizg‘in muhokamalarga sabab bo‘lmoqda.

Tasvirlarda maktab yoshidagi bolalarning ikki xil yo‘lni tanlashi va bu tanlov ularning kelajagiga qanday ta’sir ko‘rsatishi o‘tkir kontrastlar orqali ochib berilgan.

Birinchi yo‘l: Kitob — yorqin kelajak va yuksak kasblar eshigi

Suratning yuqori qismida bilimga intilgan, maktab partasidan kitob eshigi tomon qadam qo‘ygan yoshlarning taqdiri tasvirlangan:

• Shaxs sifatida kamol topish: Ochiq ulkan kitob sahifalari ichiga kirib borayotgan o‘quvchilar undan jamiyatga nafi tegadigan muvaffaqiyatli shaxslar bo‘lib chiqib kelmoqda;

• Oliy maqsadlar va martaba: Kitobdan chiqayotgan qahramonlar orasida insonlar salomatligini asrovchi shifokorlar, davlat va jamiyat boshqaruvidagi rahbarlar, huquqshunoslar hamda o‘z kasbining yetuk mutaxassislarini ko‘rish mumkin;

• Ishonch va maqsad: Ularning qaddi-qomati tik, nigohlarida hayotga bo‘lgan ishonch va yuksak maqsadlar aks etgan.

Ikkinchi yo‘l: Smartfon ekranlari ichidagi «jonsiz» kelajak

Pastki qismda esa butunlay aksincha, bugungi kunning haqiqiy fojiasi ochib berilgan:

• Ekran qafasiga kirish: Bolalar o‘z ixtiyori bilan ulkan smartfonning qora tubsiz ekrani ichiga qarab yurib ketmoqda;

• Ruhiy tushkunlik va qaramlik: Ekran ichidan chiqib kelayotgan insonlar esa charchagan, ko‘zlari osti ko‘kargan, ruhiy holdan toygan va nigohi hamon qo‘lidagi kichik telefonga mixlangan «tirik murdalar» (zombi) qiyofasida tasvirlangan;

• Yo‘qotilgan kuch va maqsadsizlik: Ularda na hayotga qiziqish, na bir kasbga intilish bor; ular to‘liq virtual dunyoning tutquniga aylanib bo‘lgan.

Mutaxassislar xavotiri: Taqdir tanlovi yoshlikdan boshlanadi

Ushbu vizual qiyos jamiyat uchun jiddiy ogohlantirish vazifasini o‘taydi:

• Kognitiv pasayish xavfi: Mutaxassislar uzluksiz telefonda vaqt o‘tkazish bolalarning fikrlash tezligini susaytirishi, real hayotga moslashuvini qiyinlashtirishi va ijodiy salohiyatini yo‘qqa chiqarishini ta’kidlaydi;

• Kitobning bebaho o‘rni: Kitob mutolaasi esa nafaqat bilim manbai, balki tafakkurni rivojlantiruvchi, insonni maqsad sari yetaklovchi va professional kamolotga olib boruvchi yagona mustahkam poydevordir.

Mazkur rasm har bir ota-ona va yoshlar uchun muhim bir savolni ko‘ndalang qo‘ymoqda: farzandlarimiz ertaga kim bo‘lib yetishadi — o‘z hayotining egasi bo‘lgan mutaxassismi yoki gadjetlarning erkini yo‘qotgan qurbonimi?