“Bog‘cha opa multik qo‘yib, o‘zi Instagram'da o‘tiradi”: Toshqulov ayanchli holatni tanqid qildi

O‘zbekistonda bolalarning yoshligidan smartfon va gadjetlarga bog‘lanib qolishi, maktabgacha ta’lim muassasalarida esa bu muammoga qarshi kurashish o‘rniga aksincha yo‘l tutilayotgani jamiyatda jiddiy e’tirozlarga sabab bo‘lmoqda.

Termiz davlat universiteti rektori, sobiq oliy ta’lim vaziri Abduqodir Toshqulov navbatdagi chiqishida bog‘chalarda tarbiyachilarning mas’uliyatsizligi va bolalarni ekran qarshisiga mixlab qo‘yish holatlarini keskin tanqid ostiga oldi.

«Bola qum va tuproq o‘ynasin deb bog‘chaga beramiz, ammo...»

Abduqodir Toshqulov ota-onalarning maqsadi va maktabgacha ta’lim muassasalaridagi achchiq haqiqat o‘rtasidagi nomutanosiblikni ochiq bayon qildi:

• Ota-onalarning maqsadi: «Biz bolalarimizni gadjetlardan uzib, qochirib bog‘chaga bersak, u yerda ham mana shunaqa ekranni qo‘yib, faqat multik qo‘yib berib o‘tiribdi-da;

• Bolalikning boy berilishi: Aslida ota-onalar shu bolasi qo‘liga telefon olmasin, multik ko‘rishdan uzoqlashsin, tengdoshlari bilan bir o‘yinchoq o‘ynasin, tabiat qo‘ynida tuproq, qum o‘ynasin deb bog‘chaga ishonib topshiradi;

• Tarbiyachining beparvoligi: U yoqda esa bog‘cha opa bolalarga bitta multikni qo‘yib qo‘yyapti-da, o‘zi ham chetda Instagram'da telefon chuqalab o‘tiribdi», — deya fikr bildirdi rektor.

Nima uchun bu jamiyat uchun jiddiy xavf tug‘dirmoqda?

Bolalar psixologiyasi va ta’lim mutaxassislari bog‘cha yoshidagi bolalarning doimiy ravishda ekran qarshisida vaqt o‘tkazishi quyidagi salbiy oqibatlarga olib kelishini ta’kidlaydi:

• Nutq va muloqotning kechikishi: Bola tengdoshlari yoki tarbiyachi bilan jonli muloqot qilmasa, so‘z boyligi va ijtimoiy ko‘nikmalari rivojlanmay qoladi;

• Asab tizimiga og‘ir zarba: Tez almashuvchi yorqin kadrlar va virtual shovqin miyaga salbiy ta’sir qilib, bolalarda diqqat yetishmovchiligi hamda asabiylikni kuchaytiradi;

• Jismoniy harakatsizlik: Bola ochiq havoda o‘ynash, jismonan chiniqish o‘rniga ekranga bog‘lanib, sog‘lom harakatdan mahrum bo‘ladi.

Abduqodir Toshqulovning mazkur chiqishi maktabgacha ta’lim tizimida bolalarning vaqtini mazmunli tashkil etish, tarbiyachilarning faoliyatini nazorat qilish va bog‘chalarni haqiqiy rivojlanish maskaniga aylantirish zarurligini yana bir bor kun tartibiga chiqardi.

Bolalarni raqamli qaramlikdan asrash va ularning sog‘lom ruhiy rivojlanishi bo‘yicha foydali tavsiyalar bilan tanishish uchun bolani telefonga qaramlikdan xalos qilish bo‘yicha videoqo‘llanma lavhasini ko‘rib chiqish mumkin. Ushbu videoda bolalarning telefonga bog‘lanib qolishini bartaraf etish va ularni jonli qiziqishlarga qaytarish usullari batafsil tushuntirilgan.