Erini kambag‘alligi uchun tashlab ketgan ayol yillar o‘tib uning oldiga yordam so‘rab keldi

Ular bir vaqtlar bir burda nonni bo‘lishib yegan, kelajak haqida katta orzular qilgan edi. Ammo qashshoqlik, qarzlar va tuganmas tashvishlar ayolning sabrini sindirdi. U bir kuni erini ikki farzandi bilan tashlab, boy hayotni tanladi. Yillar o‘tib esa taqdir uni o‘zi tashlab ketgan insonning eshigi oldiga olib keldi. Eng hayratlanarlisi, sobiq eri uni ko‘rganida qasos olish uchun emas, boshqa bir qaror uchun eshikni ochdi...

Bir vaqtlar muhabbat hamma narsadan ustun edi

Jahongir va Madina turmush qurganida yigitning boyligi ham, katta uyi ham yo‘q edi. U shahar chetidagi eski uyda onasi va otasidan qolgan bir necha buyum bilan yashar, kunduzi qurilishda ishlab, kechqurun qo‘shimcha daromad topish uchun turli yumushlarni bajarardi.

Madina esa chiroyli, orzulari ko‘p, hayotda katta muvaffaqiyatlarga erishishni istaydigan qiz edi. U Jahongirni yaxshi ko‘rardi. Yigitning kamtarligi, mehnatsevarligi va samimiyati uni o‘ziga rom etgandi.

— Hozir boy emasman, Madina. Lekin bir kuni senga hech narsadan kam qilmaydigan hayot yaratib beraman, — derdi Jahongir.

— Menga hashamatli uy kerak emas. Faqat birga bo‘lsak, bas, — deb javob berardi Madina.

Ular shu so‘zlarga ishonib oila qurishdi.

Dastlabki yillar oson kechmadi. Jahongir ba’zan bir oylik ish haqini olguncha qarzga yashar, Madina esa bozordan eng arzon mahsulotlarni tanlab, oilasini boqishga harakat qilardi.

Ularning birinchi farzandi tug‘ilganida, Jahongir o‘g‘lini qo‘liga olib, uzoq yig‘ladi. U endi faqat er emas, ota ham edi. O‘g‘liga yaxshi kelajak yaratish uchun yanada ko‘proq ishlashga ahd qildi.

Oradan ikki yil o‘tib, qizlari ham dunyoga keldi.

Jahongir uchun bu ikki bola butun dunyoga aylangandi. U ishdan charchab qaytsa ham, farzandlarini bag‘riga bosar, ular bilan o‘ynar, uxlashdan oldin ertak aytib berardi.

Ammo Madinaning ko‘nglida boshqa bir tuyg‘u asta-sekin kuchaya boshlagandi.

U dugonalarining qimmatbaho kiyimlari, yangi mashinalari va hashamatli uylarini ko‘rib, o‘z hayotidan norozi bo‘la boshladi.

— Nega biz ham boshqalardek yashay olmaymiz? — deb so‘rardi u erining oldiga dasturxon qo‘yayotganda.

— Harakat qilyapman, Madina. Ishlarim yurishib ketsa, hammasi yaxshi bo‘ladi.

— Sen doim shu gapni aytasan! Qachon yaxshi bo‘ladi? Qachon o‘z uyimiz bo‘ladi? Qachon men ham odamlar qatori yashayman?

Jahongir xotinining xafaligini tushunishga harakat qilardi. U ham oilasi yaxshi yashashini istardi. Ammo kambag‘allikdan chiqish uchun vaqt, mehnat va sabr kerak edi.

Madina esa kutishdan charchagandi.

Hammasini o‘zgartirgan taklif

Bir kuni Madina tanishlaridan biri orqali katta savdo kompaniyasida ishlaydigan, moddiy jihatdan ta’minlangan Aziz ismli tadbirkor bilan tanishdi.

Aziz undan bir necha yosh katta, qimmatbaho mashinada yurar, shahar markazidagi hashamatli xonadonda yashardi. U Madinaga e’tibor ko‘rsata boshladi, qimmatbaho sovg‘alar berdi va uning orzularini ro‘yobga chiqarishga va’da qildi.

Madina avval bunga jiddiy qaramadi. Ammo vaqt o‘tgani sari u Azizning hayoti bilan o‘z turmushini taqqoslay boshladi.

Bir tomonda — qarzlar, eski uy, kundalik tashvishlar.

Ikkinchi tomonda esa — sayohatlar, qimmatbaho sovg‘alar va moliyaviy muammolardan xoli hayot.

Bir kuni u uyga kelib, Jahongirga qat’iy gapirdi:

— Men bunday yashashdan charchadim. Endi bu hayotga chiday olmayman.

— Nima qilsam, ko‘ngling to‘ladi? — deb so‘radi Jahongir. — Ko‘proq ishlayman. Qo‘shimcha ish topaman. Faqat oilamizni buzmaylik.

— Muammo faqat ishda emas. Sen menga istagan hayotimni bera olmaysan.

Jahongir bu gapni eshitib, uzoq vaqt jim qoldi.

— Biz birga qiyinchiliklarni yengamiz, deb oila qurgan edik-ku, Madina.

— Men endi bunday yashashni istamayman.

O‘sha kuni ularning orasidagi masofa yanada uzaydi.

Ko‘p o‘tmay, Madina ketishga qaror qildi. U bolalarini olib qolishga sharoiti yo‘qligini bahona qildi va ularni Jahongirga qoldirdi. O‘zi esa Aziz bilan yangi hayot boshlash uchun uydan chiqib ketdi.

Eshik yopilganida, Jahongir ikki farzandi bilan xona o‘rtasida uzoq turib qoldi.

Qizi otasining qo‘lidan ushladi.

— Dada, oyim qachon keladi?

Jahongir ko‘zlariga to‘lgan yoshni yashirishga harakat qildi.

— Hozircha bilmayman, qizim. Kel, senga ovqat tayyorlab beray.

U o‘sha kecha bolalari uxlaguncha ularning yonidan ketmadi. Keyin esa oshxonaga kirib, hech kimga ko‘rsatmasdan yig‘ladi.

Tashlab ketilgan erning og‘ir kunlari

Madina ketganidan keyin Jahongir uchun hayot yanada qiyinlashdi.

Ertalab bolalarni bog‘chaga olib borish, ishga shoshilish, kechqurun ovqat tayyorlash, ularning kiyimlarini yuvish — bularning barchasini bir o‘zi bajarishiga to‘g‘ri keldi.

Ba’zan o‘g‘li kasal bo‘lib qolar, Jahongir ishga bora olmasdi. Ba’zan qizining bog‘chadagi tadbiriga kechikib qolar, ammo imkoni boricha ularning ko‘nglini olishga harakat qilardi.

Uning qarzlari ham bor edi. Ijara haqini to‘lash, bolalarning ehtiyojlarini qondirish va ro‘zg‘or tebratish oson emasdi.

Bir kuni ishxonadagi hamkasbi unga maslahat berdi:

— Jahongir, sen juda ko‘p ishlayapsan. Nega biror tadbirkorlikni boshlamaysan? Qo‘lingdan ish keladi-ku.

— Pul qayerda? — deb jilmaydi Jahongir. — Hozircha bolalarimni boqsam bo‘ldi.

Ammo u bu fikrni xayolidan chiqarmadi.

U qurilishdagi asosiy ishidan keyin kichik ta’mirlash buyurtmalarini ola boshladi. Dastlab bir-ikkita mijoz topdi. Keyin uning ishidan rozi bo‘lganlar boshqalarga ham tavsiya qila boshlashdi.

U topgan pulining bir qismini qarzlarini uzishga, qolganini esa asbob-uskunalar sotib olishga sarfladi.

Yillar o‘tib, Jahongir kichik ta’mirlash brigadasini tashkil qildi. Keyin esa qurilish-ta’mirlash kompaniyasini ochdi.

Uning yo‘lida hali ham qiyinchiliklar ko‘p edi. Ba’zi buyurtmalardan zarar ko‘rdi, ba’zi sheriklari va’dasini bajarmadi. Lekin u har safar yana o‘rnidan turdi.

Uning uchun endi faqat pul topish emas, farzandlariga munosib hayot yaratish ham muhim edi.

Bolalari ulg‘ayib borishdi. O‘g‘li maktabda yaxshi o‘qir, qizi esa otasi bilan ko‘proq vaqt o‘tkazishni yaxshi ko‘rardi.

Jahongir ularga onasini yomonlamasdi. Bolalar onasini sog‘inganida:

— Oyingiz haqida yomon gapirmanglar. Har bir inson o‘z qarorini o‘zi qabul qiladi, — derdi.

Uning qalbidagi og‘riq yo‘qolmagandi, ammo u bu og‘riqni farzandlariga meros qilib qoldirishni istamasdi.

Yillar o‘tdi, taqdir esa kutilmagan burilish tayyorladi

Oradan o‘n ikki yil o‘tdi.

Jahongirning hayoti butunlay o‘zgargandi. Uning kompaniyasi bir nechta yirik loyihalarda ishtirok eta boshladi. U yangi uy sotib oldi, bolalarini yaxshi maktabda o‘qitdi va oilasi uchun barqaror hayot yaratdi.

U endi avvalgi qiynalib kun kechiradigan yigit emasdi. Lekin boylik uning fe’l-atvorini o‘zgartirmadi. U hamon oddiy kiyinar, ishchilarining muammolarini tinglar va imkoni bo‘lganda yordam berardi.

Madinaning hayoti esa u kutgandek kechmadi.

Aziz bilan munosabatlari boshida hammasi go‘zal edi. Unga qimmatbaho sovg‘alar berishar, restoranlarga olib borishar, sayohat qilishardi.

Ammo vaqt o‘tishi bilan Azizning munosabati o‘zgara boshladi. U Madinaning fikrlariga kamroq quloq solar, ko‘p vaqtni ishi bilan o‘tkazardi. Oralaridagi kelishmovchiliklar ko‘paydi.

Madina bir paytlar Jahongir bilan yashagan eski uydagi oddiy kechalarni eslay boshladi. U paytlarda pul kam edi, ammo oilasi birga edi. Endi esa moddiy imkoniyatlar bo‘lsa ham, qalbida xotirjamlik yo‘q edi.

Oxir-oqibat Aziz bilan munosabatlari ham tugadi.

Madina bir necha yil davomida o‘ziga munosib ish topishga harakat qildi. Lekin uning moliyaviy ahvoli og‘irlashdi. Qarzlari ko‘paydi, ijara haqini to‘lash ham muammoga aylandi.

Shu kunlarda u farzandlarini esladi.

Ularning qanday ulg‘ayganini, otasi bilan qanday hayot kechirayotganini bilmasdi. Bir necha marta telefon qilishni o‘yladi, ammo uyat va qo‘rquv uni to‘xtatdi.

Bir kuni esa u Jahongir haqida xabar eshitdi. Sobiq erining kompaniyasi katta loyihani qo‘lga kiritgan, uning ishlari yaxshi ketayotgan ekan.

Madina uzoq vaqt o‘ylandi.

U Jahongirning oldiga borishga qaror qildi.

Ammo bu safar u bir paytlar orzu qilgan hashamatli hayotni talab qilish uchun emas, yordam so‘rash uchun kelayotgandi.

Eshik ochilganida...

Jahongir ishdan qaytgan payt edi. Uyning eshigi qo‘ng‘irog‘i chalindi.

U eshikni ochdi.

Qarshisida bir vaqtlar o‘zini tashlab ketgan ayol turardi.

Madinaning yuzida avvalgi ishonch va kibrdan asar ham qolmagandi. Kiyimlari oddiy, ko‘zlari charchagan, ovozi esa titroq edi.

Jahongir uni darhol tanidi.

Bir necha soniya davomida ikkalasi ham gapira olmadi.

— Salom, Jahongir, — dedi nihoyat Madina.

— Vaalaykum assalom.

— Men... sen bilan gaplashmoqchi edim.

Jahongir uning holatiga qaradi. Uning oldida turgan ayol bir vaqtlar hayotining eng yaqin insoni bo‘lgan, farzandlarining onasi edi.

— Kir, — dedi u eshikni kengroq ochib.

Madina ichkariga kirdi. Uy ozoda, keng va yorug‘ edi. Devorda Jahongirning farzandlari bilan tushgan suratlari osig‘liq turardi.

Madina suratlarga qarab, ko‘zlarini olib qochdi.

— Bolalaring katta bo‘lib qolishibdi, — dedi u sekin.

— Ha. O‘g‘lim universitetda o‘qiydi. Qizim ham ulg‘aydi.

— Ular... meni eslashadimi?

Jahongir biroz jim qoldi.

— Albatta, eslashadi. Sen ularning onasisiz.

Bu javob Madinaning yuragini yanada og‘ritdi. Chunki Jahongir uni haqorat qilmagan, o‘tmishni yuziga solmagandi.

U ko‘z yoshlarini to‘xtata olmay qoldi.

— Jahongir, men sendan yordam so‘rab keldim. Ishim yurishmayapti. Qarzlarim bor. Hozir turar joy masalasida ham qiynalyapman. Bilaman, men senga bunday iltimos bilan kelishga haqli emasman. Lekin boshqa kimga borishni bilmadim.

Jahongir unga jim qarab turdi.

Uning xayolidan o‘n ikki yil avvalgi og‘ir kunlar o‘tdi. Bolalarining «Oyimiz qachon keladi?» degan savoli, tunlari uyqusiz o‘tgan vaqtlar, ishdan charchab qaytib, ovqat tayyorlagan kechalari esga tushdi.

U istasa, Madinaga o‘sha kunlarning barchasini eslatishi mumkin edi.

«Men qiynalganimda sen qayerda eding?» deb so‘rashi ham mumkin edi.

Ammo u bunday qilmadi.

Madina kutmagan javob

Jahongir oshxonaga kirib, ikki piyola choy tayyorladi. Keyin ularni stolga qo‘yib, Madinaning qarshisiga o‘tirdi.

— Senga yordam berishim mumkin, — dedi u xotirjam ovozda.

Madina boshini ko‘tardi. U bunday javobni kutmagandi.

— Rostdanmi?

— Ha. Lekin avval bir narsani tushunib olishimizni istayman.

Madinaning yuragi tez ura boshladi.

— Nima?

— Men senga yordam bersam, bu o‘tmishni unutdim yoki hammasi avvalgidek bo‘ladi, degani emas. Biz bir vaqtlar er-xotin edik. Hozir esa hayotimiz boshqa-boshqa. Men senga inson sifatida va bolalarimning onasi sifatida yordam berishim mumkin. Ammo buning uchun sen mendan hech qanday va’da kutmasliging kerak.

Madina boshini egdi.

— Men sendan qaytib kelishni so‘ramayman, Jahongir. Men o‘z xatolarimni tushundim. O‘sha paytda faqat pul va qulay hayotni o‘ylaganman. Sening qanday inson ekaningni, biz birga qurgan oilamizning qadrini bilmaganman.

U biroz to‘xtadi.

— Men sendan kechirim so‘rash uchun ham kelgandim. Bolalarimni tashlab ketganim uchun ham. Bilaman, kechirim so‘rash bilan o‘tgan yillar qaytib kelmaydi.

Jahongir chuqur nafas oldi.

— O‘tganni qaytarib bo‘lmaydi. Lekin kelajakda to‘g‘ri qaror qabul qilish mumkin.

U Madinaga vaqtincha turar joy topish, ish qidirish va qarzlarini tartibga solishda yordam berishini aytdi. Shu bilan birga, u ayolning hayoti uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olmasligini, Madina ham mustaqil ravishda oyoqqa turishga harakat qilishi kerakligini tushuntirdi.

Madina bu shartlarga rozi bo‘ldi.

U Jahongirdan pul olishdan ko‘ra, uning xotirjam munosabati va inson sifatidagi hurmatiga ko‘proq hayron qolgandi.

Farzandlar onasini ko‘rishdi

Bir necha kundan keyin Jahongir farzandlari bilan gaplashdi.

U Madinaning kelganini va yordam so‘raganini yashirmadi. Bolalar dastlab bu xabarni og‘ir qabul qilishdi. Ular onasini sog‘ingan, ammo uning ketganini ham unuta olmagan edilar.

— Dada, siz unga yordam bermoqchimisiz? — deb so‘radi o‘g‘li.

— Ha, — dedi Jahongir. — Lekin bu sizlardan onamizning qilgan ishlarini unutishni talab qilishimni anglatmaydi. Har biringiz o‘z his-tuyg‘ularingizni mustaqil hal qilasiz.

Qizi esa uzoq jim turdi.

— Men oyimni ko‘rgim keladi, — dedi u nihoyat. — Lekin nima deyishni bilmayman.

Jahongir qizining yelkasiga qo‘lini qo‘ydi.

— Shoshilma, qizim. Ko‘ngling tayyor bo‘lganda uchrashasan. Hech kim seni majburlamaydi.

Oradan bir necha hafta o‘tib, Madina farzandlari bilan uchrashdi. Uchrashuv oson kechmadi. Ular bir-biriga qarab turishdi, ko‘p yillik sog‘inch va alamni so‘z bilan ifodalash qiyin edi.

Madina ulardan kechirim so‘radi. Bolalar esa darhol uni bag‘riga bosib, hammasini unutib yuborishmadi. Ularga vaqt kerak edi.

Madina buni tushundi.

U endi hayotda hamma narsa pul bilan hal bo‘lmasligini anglagandi. Ishonchni qayta tiklash, yaqinlikni qaytarish va kechirimga sazovor bo‘lish uchun bir kun emas, uzoq vaqt davomida samimiy harakat qilish kerak edi.

Hayotning eng katta sabog‘i

Oradan bir yil o‘tdi.

Madina ish topdi, qarzlarining bir qismini to‘ladi va mustaqil hayot kechirishni boshladi. Jahongir unga boshlang‘ich davrda yordam bergan, ammo barcha muammolarini uning o‘rniga hal qilib bermagandi.

Eng muhimi, Madina farzandlari bilan munosabatlarini asta-sekin tiklay boshladi. Bu jarayonda u sabr qilishni, ularning his-tuyg‘ularini hurmat qilishni va o‘z xatolari uchun mas’uliyatni qabul qilishni o‘rgandi.

Jahongir esa hayotini davom ettirdi. Uning qalbidagi eski jarohatlar bir kunda yo‘qolmagan bo‘lsa-da, u o‘tmishdagi alam uning bugungi qarorlarini boshqarishiga yo‘l qo‘ymadi.

Bir kuni o‘g‘li undan so‘radi:

— Dada, siz oyimni osonlikcha kechirdingizmi?

Jahongir biroz o‘ylandi.

— Yo‘q, bolam. Kechirish oson bo‘lmagan. Lekin men bir narsani tushundim: birovni kechirish uning qilgan ishini to‘g‘ri deb tan olish emas. Bu — o‘z qalbingni nafrat asiriga aylantirmaslik.

— Unda siz uni butunlay kechirdingizmi?

— Buni vaqt ko‘rsatadi. Lekin men uning qiyin ahvolda qolganidan xursand bo‘lishni istamadim. Menga qilingan xatoni takrorlashni ham istamadim.

O‘g‘li otasining gaplarini jim tingladi.

Jahongir derazadan tashqariga qaradi. Bir vaqtlar u ham qashshoqlik, yolg‘izlik va alam ichida qolgandi. Ammo o‘sha kunlar uning qalbini toshga aylantirmagandi.

U hayotda boylik orttirish mumkinligini, lekin insonlikni saqlab qolish undan ham muhimroq ekanini tushungandi.

Madina bir vaqtlar erini kambag‘alligi uchun tashlab ketgandi. Yillar o‘tib esa aynan o‘sha insonning eshigi oldida yordam so‘rab turdi. Ammo u yerda qasos emas, insoniylikka duch keldi.

Bu hikoyaning eng muhim sabog‘i shundaki, insonning bugungi ahvoli uning ertangi kunini belgilab bermaydi. Kambag‘allik ham, boylik ham, muvaffaqiyat ham abadiy emas. Hayot insonni kutilmagan sinovlardan o‘tkazishi mumkin.

Shuning uchun birovning bugungi qiyinchiligiga qarab uning qadrini belgilashga shoshilmaslik kerak. Chunki taqdirning qaysi burilishida kim kimning yordamiga muhtoj bo‘lib qolishini hech kim bilmaydi.

Izoh: ushbu hikoya badiiy to‘qima asosida yozilgan. Qahramonlar va voqealar muayyan haqiqiy shaxslar yoki aniq bir voqeaga asoslanmagan.