Shavkat Mirziyoyev kichik GES uskunalari ishlab chiqaruvchi zavod loyihasi bilan tanishdi

Markaziy Osiyoning «yashil» energetika xaritasida tarixiy burilish yasaydigan, butun mintaqa uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan yirik sanoat loyihasi amaliyotga ko‘chmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrifi chog‘ida Andijon tumanida kichik va mikro gidroelektr stansiyalari (GES) uchun zarur ixtisoslashtirilgan uskunalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan «Andijon Jinlun yangi energiya» qo‘shma korxonasi loyihasi bilan shaxsan tanishdi. Davlatimiz rahbarining 2025 yil 28 martdagi mikrogidroelektr stansiyalari tarmog‘ini rivojlantirishga qaratilgan tarixiy qarori ijrosi doirasida qad rostlayotgan mazkur majmuaning umumiy qiymati 20 million AQSH dollarini tashkil etib, to‘liq to‘g‘ridan to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hisobiga moliyalashtirilmoqda.

Tog‘li va suv resurslari cheksiz bo‘lgan Markaziy Osiyo davlatlarida mikro va kichik GES turbinalari hamda agregatlariga ehtiyoj keskin yuqori bo‘lsa-da, shu vaqtgacha mintaqada bunday jihozlarni sanoat miqyosida ishlab chiqaradigan ixtisoslashgan baza deyarli yo‘q edi. 2027 yilda to‘liq quvvat bilan ishga tushirilishi rejalashtirilgan Andijondagi zavod yiliga umumiy qiymati 70 milliard so‘mlik 100 ta kichik GES majmuasi, mikrogidroenergetika uskunalari va yuqori aniqlikdagi elektr jihozlari ishlab chiqaradi. Korxona nafaqat mahalliy ehtiyojlarni qoplaydi, balki yiliga 3 million dollarlik tayyor mahsulotlarni Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistonga eksport qilishni maqsad qilgan.

Xo‘sh, Katta Farg‘ona kanalining suv resurslari nechta yangi mikro GESni harakatga keltiradi, mahalliy generatorlar xorijiy muqobillardan necha barobar arzon bo‘ladi va O‘zbekiston qo‘shni tog‘li mamlakatlar uchun gidroenergetika xabiga aylana oladimi?

«20 mln dollar, yiliga 100 ta GES va mintaqaviy eksport»: Loyihaning 5 ta asosiy nuqtasi

Andijondagi yangi gidroenergetika zavodidan eng muhim fakt va raqamlar:

• 20 million dollarlik to‘g‘ridan to‘g‘ri xorijiy sarmoya: Loyiha 100 foiz chet el investitsiyalari jalb etilgan holda barpo etilmoqda;

• Yiliga 100 ta GES majmuasi: 2027 yilda zavod to‘liq quvvatga chiqqach, yiliga 70 milliard so‘mlik 100 ta kichik GES va mikroenergetika generatorlari ishlab chiqariladi;

• Mintaqadagi defitsitga barham: Markaziy Osiyoda sanoat miqyosidagi gidrouskunalar tanqisligi ilk bor aynan Andijonda to‘liq qoplanadi;

• 3 million dollarlik eksport: Ishlab chiqarilgan GES jihozlari Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistonga yetkazib beriladi;

• Katta Farg‘ona kanalida yangi tarmoq: Korxona uskuna ishlab chiqarish bilan cheklanmay, Andijonning o‘zida ham barqaror suv oqimida qator yangi mikro GESlarni qurishni o‘z zimmasiga oladi.

«Andijon Jinlun yangi energiya» korxonasi: Loyihaviy parametrlar va imkoniyatlar tahlili

Yangi sanoat gigantining asosiy texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari:

«Yashil» energetika va iqtisodiy xavfsizlik ekspertizasi: Nega bu zavod inqilobiy ahamiyatga ega?

Gidroenergetika muhandislari va xalqaro iqtisodiy tahlilchilarning xulosalari:

• Importga qaramlikning tugatilishi: Bunga qadar mikro va kichik GES uskunalari asosan Xitoy, Rossiya yoki Yevropadan qimmat logistika xarajatlari bilan olib kelinardi; Andijonda lokalizatsiya qilinishi kichik GESlar qurish tannarxini kamida 30-40 foizga arzonlashtiradi va loyihalarni o‘zini oqlash muddatini keskin qisqartiradi;

• Katta Farg‘ona kanalining tayyor energetik resursi: Vodiy orqali o‘tuvchi Katta Farg‘ona kanali kabi suv arteriyalari sutka davomida uzluksiz oqimga ega; mikro GESlar esa yirik to‘g‘on yoki suv omborlari talab qilmasdan, suvning tabiiy oqimidan barqaror va uzluksiz tok ishlab chiqarish imkonini beradi;

• Mintaqaviy bozorning mutlaq yetakchiligi: Tojikiston va Qirg‘iziston kabi ulkan gidroresursga ega davlatlarda tog‘ qishloqlari va sanoat hududlarini elektrlashtirishda kichik GESlarga talab nihoyatda baland; ushbu mamlakatlarga Andijondan tayyor uskunalar eksporti O‘zbekistonning Markaziy Osiyo energetik integratsiyasidagi mavqeini keskin oshiradi;

• Ekologik barqarorlik va uglerod neytralligi: Mikro GESlar atrof-muhitga va daryo faunasiga zarracha zarar yetkazmaydi, yerlarni suv bosishiga sabab bo‘lmaydi va kuz-qish mavsumida chekka qishloqlar hamda ishlab chiqarish sexlarini avtonom energiya bilan ta’minlaydi.

Andijonda 20 million dollarlik gidroenergetika zavodining qad rostlashi O‘zbekistonni nafaqat «yashil» energiya iste’molchisi, balki uning yuqori texnologiyali uskunalarini eksport qiluvchi Markaziy Osiyo markaziga aylantirmoqda.

Sizningcha, Andijonda ishlab chiqariladigan kichik GES turbinalari yurtimizning chekka va tog‘li hududlarida elektr tanqisligi muammosini butunlay hal qila oladimi? Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistonga uskunalar eksporti mintaqaviy energetik do‘stlikni qanchalik mustahkamlaydi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va yurtimiz «yashil» iqtisodiyotidagi ushbu muhim yutuqqa bag‘ishlangan maqolani barcha do‘stlaringiz bilan baham ko‘ring!