Shavkat Mirziyoyev Oltinko‘lda Shinjon texnologiyasini ko‘zdan kechirdi (video)

O‘zbekiston qishloq xo‘jaligida suv resurslarining tabiiy cheklanishi va global iqlim o‘zgarishlari sharoitida paxtachilikning an’anaviy, ko‘p xarajatli usullaridan voz kechish bo‘yicha tub burilish davri boshlandi. Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga amaliy tashrifi doirasida Oltinko‘l tumanida joylashgan “Agroklaster Oltinko‘l” korxonasida ilg‘or Shinjon usuli asosida paxta yetishtirish jarayoni bilan shaxsan tanishdi. Davlatimiz rahbarining 2025 yil 9 dekabrdagi paxtachilik va g‘allachilikda hosildorlikni oshirishga qaratilgan tarixiy qarori ijrosi doirasida yo‘lga qo‘yilgan ushbu agro-innovatsiya dalalarda mislsiz iqtisodiy va texnologik sakrashni namoyish etdi.

Umumiy ekin maydoni 850 gektarni tashkil etuvchi mazkur klasterning 23 gektarida dastlabki tajriba sifatida Shinjon texnologiyasi tatbiq qilindi. Natijalar esa mutaxassislarni hayratda qoldirmoqda: odatdagi an’anaviy usulda 1 gektardan 30–35 sentner hosil olingan bo‘lsa, yangi tizim hosildorlikni ikki barobarga oshirib, 60–70 sentnerga yetkazdi. Bundan tashqari, plyonka ostiga qo‘sh qatorlab ekish va ildizga to‘g‘ridan to‘g‘ri tomchilatib sug‘orish tizimi tufayli suv 40 foizgacha, mineral o‘g‘itlar qariyb 30 foizga tejalmoqda, hosil esa odatdagidan 10–15 kun ertaroq pishib yetilmoqda. Agrotexnik tadbirlar va dorilashning agrodronlar orqali amalga oshirilishi esa yoqilg‘i va og‘ir texnika sarfini keskin kamaytirdi.

Xo‘sh, Shinjon usuli paxta tannarxini qanday qilib ikki barobar arzonlashtirmoqda, tomchilatib sug‘orish va plyonka qanday qilib 70 sentnerlik hosilni ta’minlaydi va ushbu tajriba nega butun respublika paxta dalalariga yoyiladi?

«70 sentnerlik hosildorlik, 40% suv tejalishi va agrodronlar parvozi»: Oltinko‘l tajribasining 5 ta asosiy nuqtasi

“Agroklaster Oltinko‘l” dalalarida erishilgan eng muhim texnologik yutuq va ko‘rsatkichlar:

• Hosildorlik 2 barobarga sakradi: An’anaviy 30–35 sentner o‘rniga Shinjon texnologiyasi g‘aznaga gektaridan 60–70 sentner paxta bermoqda;

• Suv va o‘g‘itning rekord darajada tejalishi: Tomchilatib sug‘orish va bevosita ildizdan oziqlantirish orqali suv sarfi 40% gacha, mineral o‘g‘itlar 30% gacha qisqartirildi;

• Plyonka ostida qo‘sh qatorli ekish: Tuproq namligi va issiqligi mo‘tadil saqlanib, chigit bir tekis unadi va hosil 10–15 kun oldin yig‘ib olinadi;

• Osmondagi agrodronlar nazorati: Agrotexnik tadbirlar va o‘g‘itlash jarayoni uchuvchisiz qurilmalar (dronlar) orqali bajarilib, yoqilg‘i xarajatlari keskin pasaytirildi;

• 850 gektarlik klaster zamini: Loyiha 23 gektarda muvaffaqiyatli sinovdan o‘tdi va uni barcha 850 gektar hamda qo‘shni hududlarga yoyish rejasi taqdim etildi.

Paxtachilikda inqilob: An’anaviy ekish va innovatsion Shinjon usuli taqqosi

Agrotexnik ko‘rsatkichlar, resurslar sarfi va iqtisodiy foydaning qiyosiy tahlili:

Agro-iqtisodiy va texnologik ekspertiza: Nega Shinjon usuli O‘zbekiston uchun hayotiy zarur?

Qishloq xo‘jaligi mutaxassislari, olimlar va iqtisodchilarning xulosalari:

• Suv tanqisligi sharoitidagi qutqaruvchi qalqon: Orol havzasida suv sathi pasayib borayotgan va vegetatsiya davrida har tomchi suv oltinga tenglashgan hozirgi pallada paxtani egatlab oqizish ulkan zarar edi; Shinjon usulidagi tomchilatish va plyonka suvni bug‘lanishdan saqlab, 40 foiz suv bilan ikki barobar ko‘p paxta olish imkonini beradi;

• «Mikroiqlim» effekti va kuzgi yomg‘irlardan qochish: Plyonka ostidagi tuproqda doimiy issiqlik saqlanadi; bu chigitning chirimasdan tez unib chiqishini va hosilning 10–15 kun oldin ochilishini ta’minlaydi — natijada paxta birinchi terimdayoq, yomg‘ir va sovuqqa qoldirilmasdan sifatli yig‘ib olinadi;

• Paxta tannarxining pasayishi va to‘qimachilik eksporti: Gektaridan 60–70 sentner hosil olinishi paxta xomashyosining ichki tannarxini sezilarli darajada arzonlashtiradi; bu O‘zbekiston tekstil va to‘qimachilik sanoatining jahon bozoridagi raqobatbardoshligini mustahkamlaydi;

• Agrodronlarning dalaga kirishi: Og‘ir traktorlar dalaga kirganda tuproqni zichlab, g‘o‘za rivojlanishiga to‘sqinlik qilar va tonnalab solyarka sarflardi; uchuvchisiz qurilmalar yordamida dorilash nafaqat yoqilg‘ini tejaydi, balki kimyoviy vositalarning behuda isrof bo‘lishini oldini oladi.

Shavkat Mirziyoyevning Oltinko‘ldagi ushbu ilg‘or tajribani kengaytirish bo‘yicha bergan ko‘rsatmalari O‘zbekiston paxtachiligini to‘liq innovatsion, yuqori rentabelli va resurslarni qat’iy tejaydigan yangi sanoatga aylantirishda muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi.

Sizningcha, gektaridan 70 sentnergacha hosil beradigan va suvni 40 foizga tejaydigan Shinjon usulini butun O‘zbekiston paxta dalalariga to‘liq joriy etish dehqon va fermerlarimizning daromadini qanchalik oshiradi? Tuman dalalarida agrodronlardan foydalanishga shaxsan qanday baho berasiz? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va qishloq xo‘jaligimizdagi ushbu inqilobiy o‘zgarishlarga bag‘ishlangan maqolani barcha fermer hamda tadbirkor do‘stlaringiz bilan baham ko‘ring!