Koinotning tezlashib kengayishi Ia turidagi oʻta yangi yulduzlar orqali tasdiqlandi

Sautgempton universiteti tadqiqotchilar guruhi 2025-yilda Monthly Notices of the Royal Astronomical Society jurnalida eʻlon qilingan shov-shuvli tadqiqotni mustaqil ravishda qayta tekshirib chiqdi. Avvalgi ishda yulduzlar populyatsiyasining yoshi hisobga olinsa, Koinotning tezlashib kengayishi modeliga ehtiyoj qolmasligi taʻkidlangan edi. Biroq yangi tahlillar qoʻshimcha oʻzgaruvchilar, jumladan, galaktikalarning xususiyatlari inobatga olinganda ham, kuzatuv maʻlumotlari tezlashuv modeliga mos kelishini koʻrsatdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ia turidagi oʻta yangi yulduzlar kosmologiyada "standart shamlar" sifatida xizmat qiladi. Ularning yorqinligi deyarli bir xil boʻlgani sababli, olimlar ushbu obʻektlar yordamida koinot miqyosidagi masofalarni oʻlchaydilar. Aynan shu yulduzlar asosida 1990-yillar oxirida Koinotning tezlashib kengayishi isbotlangan va bu kashfiyot uchun 2011-yilda fizika boʻyicha Nobel mukofoti berilgan edi.

Yonse universiteti olimlari tomonidan ilgari surilgan tanqidiy qarashga koʻra, oʻta yangi yulduzlar yorqinligining ularning ona yulduzlari yoshiga bogʻliqligi tezlashuv effektini shunchaki simulyatsiya qilishi mumkin edi. Bu nazariya qorongʻu energiya tushunchasini shubha ostiga qoʻygan edi. Ammo Sautgempton tadqiqotchilari asl tanqidiy ishda maʻlumotlarning toʻliq hisobga olinmaganini aniqlashdi.

Yangi tahlillar shuni koʻrsatdiki, yulduzlar populyatsiyasining yoshi haqiqatan ham oʻta yangi yulduzlar xususiyatlariga taʻsir qiladi, biroq bu taʻsir qorongʻu energiyasiz koinot dinamikasini tushuntirib berish darajasida kuchli emas. Tadqiqotchilar galaktikalar massasi va yulduzlar muhitini qayta hisoblab chiqqanlaridan soʻng, Koinotning kengayishi sekinlashayotgani haqidagi xulosalar oʻz tasdigʻini topmadi.

Shunga qaramay, olimlar bu kabi ilmiy bahslar metodologik jihatdan foydali ekanini taʻkidlamoqda. Bunday "stress-testlar" kosmologik oʻlchovlar aniqligini oshirishga va oʻta yangi yulduzlarni standartlashtirish modellarini takomillashtirishga yordam beradi. Hozirgi vaqtda ilmiy konsensus oʻzgarishsiz qolmoqda: Koinotning tezlashib kengayishi eng asosli ilmiy tushuntirishdir.