AQSH raketa ishlab chiqarishda inqirozga yuz tutdi: 73 milliard dollarlik muammo
AQSH mudofaa sanoati zamonaviy raketa tizimlarining eng muhim tarkibiy qismi boʻlgan qattiq yonilgʻili dvigatellarni ishlab chiqarishda jiddiy quvvat yetishmovchiligiga duch keldi. Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi (CSIS) tahlillariga koʻra, davlat buyurtmalarining keskin ortishi fonida Amerika sanoati bunday hajmdagi yuklamani koʻtarishga tayyor emasligi maʼlum boʻldi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Hujjatda keltirilishicha, AQSHning 2027-yilgi budjet loyihasida turli raketa dasturlari uchun rekord darajadagi 73 milliard dollar mablagʻ ajratilishi koʻzda tutilgan. Taqqoslash uchun, 2024-yilda bu koʻrsatkich 29 milliard dollarni tashkil etib, oʻsha payt uchun eng yuqori natija hisoblangan edi. Biroq, mablagʻ koʻpaygani bilan ishlab chiqarish zanjiridagi uzilishlar saqlanib qolmoqda.
Ishlab chiqarish hajmi va asosiy toʻsiqlar
AQSH 2027-yilga borib havo va raketaga qarshi mudofaa tizimlari uchun 2100 tadan ortiq raketa yetkazib berishni rejalashtirgan. Bu 2021-yilga nisbatan 70 foizga koʻp demakdir. Shunga qaramay, bu raqamlar yiliga 5000 dona mahsulot ishlab chiqarishni koʻzda tutuvchi uzoq muddatli strategik maqsadlardan ancha orqada qolmoqda. CSIS ekspertlarining fikricha, bunday koʻrsatkichlarga erishish uchun butun boshli ishlab chiqarish tizimini qayta koʻrib chiqish lozim.Sanoatdagi asosiy "tor boʻgʻiz" — qattiq yonilgʻili raketa dvigatellaridir. Ular deyarli barcha Amerika raketa dasturlarida qoʻllaniladi. Shu sababli, dvigatel korpuslari, soplolar, yonilgʻi komponentlari yoki malakali mutaxassislar yetishmovchiligi bir vaqtning oʻzida oʻnlab loyihalarning toʻxtab qolishiga sabab boʻlmoqda. Birgina boʻgʻindagi muammo butun zanjirni ishdan chiqarishi mumkin.
Bozordagi monopoliyadan yangi ishtirokchilargacha
Hozirgi murakkab vaziyat koʻp yillik bozor konsolidatsiyasining natijasidir. 2000-yillarning boshida AQSHda oltita yirik qattiq yonilgʻili dvigatel ishlab chiqaruvchisi mavjud boʻlgan boʻlsa, 2010-yillarning oʻrtalariga kelib ulardan faqat ikkitasi — Aerojet Rocketdyne va Orbital ATK qolgan edi. Bugungi kunda ushbu aktivlar mos ravishda L3Harris va Northrop Grumman korporatsiyalari tarkibiga kiradi.Soʻnggi yillarda bozorda qaramlikni kamaytirish maqsadida bir qator yangi kompaniyalar paydo boʻldi. Ular orasida quyidagilarni keltirish mumkin:
- X-Bow va Ursa Major;
- Firehawk va Castelion;
- Anduril va Nammo;
- Avio USA hamda Prometheus Energetics.
CSIS xulosasiga koʻra, muammoni faqat qoʻshimcha moliyalashtirish bilan hal qilib boʻlmaydi. Sanoatga uzoq muddatli kontraktlar, yetkazib beruvchilarga toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar va yangi ishlab chiqaruvchilar uchun bozorga kirish qoidalarini yumshatish zarur. Aks holda, talabning taklifdan tezroq oʻsishi AQSH mudofaa qobiliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatishda davom etadi.
Izohlar 0
…