Sunʼiy intellekt nazorati uchun kurash: IT xodimlari yirik korporatsiyalarga qarshi

Sunʼiy intellekt (AI) texnologiyalarining jadal rivojlanishi va ularning jamiyatga taʼsiri borasidagi xavotirlar fonida AQSHda yangi siyosiy harakat yuzaga keldi. Soha mutaxassislari va oddiy IT xodimlari tomonidan qoʻllab-quvvatlanayotgan Guardrails Alliance super PAC (siyosiy harakat qoʻmitasi) yirik texnologik gigantlarning AI sohasidagi cheksiz hukmronligiga qarshi kurash boshladi. Bu harakat texnologiyalarni masʼuliyat bilan ishlab chiqish va qatʼiy qonunchilik nazoratini oʻrnatishni maqsad qilgan. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

The New York Times nashri xabariga koʻra, Guardrails Alliance demokratik faollar Shonna Tomas va Liya Xant-Xendriks tomonidan tashkil etilgan. Mazkur tashkilot oʻzini yirik korporatsiyalar manfaatlariga qarshi turuvchi xalqchil harakat sifatida namoyon qilmoqda. Hozirda qoʻmita ixtiyorida 5 million dollar mablagʻ mavjud boʻlib, joriy saylov sikli yakuniga qadar bu miqdorni 15 million dollarga yetkazish rejalashtirilgan.

Kichik byudjet va ulkan maqsadlar

Garchi 5 million dollar katta mablagʻdek koʻrinsa-da, u yirik texnologik yetakchilar tomonidan moliyalashtiriladigan Leading the Future kabi guruhlarning 100 million dollarlik byudjeti oldida ancha kamtarona koʻrinadi. Maʼlumot uchun, Leading the Future tashkiloti OpenAI prezidenti Greg Brockman kabi shaxslar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi. Biroq Guardrails Alliance asoschilari gap mablagʻda emas, balki jamoatchilik va soha mutaxassislarining real xavotirlarida ekanini taʼkidlamoqda.

Yangi tashkilotning ilk yirik qadami Nyu-York kongressiga nomzod Aleks Boresni qoʻllab-quvvatlash boʻladi. Bores AI sohasini tartibga solish tarafdori boʻlgani uchun yirik texnologik lobbistlarning nishoniga aylangan edi. Guardrails Alliance tomonidan eʼlon qilingan reklama roliklaridan birida ChatGPT bilan uzoq muloqotdan soʻng oʻz joniga qasd qilgan oʻsmir Adam Reynning ota-onasi ishtirok etgan. Bu holat AI algoritmlarining inson ruhiyatiga taʼsiri qanchalik jiddiy boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi.

IT xodimlarining noroziligi ortmoqda

Qizigʻi shundaki, OpenAI kabi kompaniyalarning koʻplab xodimlari oʻz rahbarlarining siyosiy pozitsiyasidan norozi. Ular ijtimoiy tarmoqlarda AI nazoratiga qarshi yoʻnaltirilgan hujumlarni tanqid ostiga olmoqda. Shuningdek, soha vakillari oʻz kompaniyalaridan AQSH Immigratsiya va bojxona nazorati (ICE) bilan shartnomalarni bekor qilishni va texnologiyalardan ommaviy kuzatuv hamda avtonom urushlarda foydalanmaslikni talab qilmoqda.

Shonna Tomasning soʻzlariga koʻra, Guardrails Alliance texnologik sektorning saylovlarga va qonunchilikka manipulyativ taʼsiridan xavotirda boʻlgan barcha uchun siyosiy markazga aylanishi kerak. Tashkilot Anthropic kabi kompaniyalar tomonidan qoʻllab-quvvatlanayotgan Public First Action guruhi bilan ham hamkorlik qilmoqda. Bu esa AI xavfsizligi masalasi nafaqat siyosatchilar, balki texnologiya yaratuvchilarining oʻzi uchun ham ustuvor vazifaga aylanayotganidan dalolat beradi.

Oʻzbekiston kabi raqamli iqtisodiyotga oʻtayotgan davlatlar uchun ham ushbu jarayonlar muhim ahamiyatga ega. Global texnologik gigantlar oʻrtasidagi bu kurash kelajakda butun dunyo boʻylab AI etikasi va xavfsizligi boʻyicha xalqaro standartlarning shakllanishiga bevosita taʼsir koʻrsatadi.