Apple Braziliyada App Store monopoliyasini yumshatishga majbur boʻldi

Apple korporatsiyasi Braziliya bozorida iOS ilovalarini tarqatish va toʻlovlarni amalga oshirish qoidalariga jiddiy oʻzgartirishlar kiritganini eʼlon qildi. Endilikda ushbu mamlakatdagi dasturchilar oʻz mahsulotlarini nafaqat rasmiy App Store, balki muqobil ilovalar doʻkonlari orqali ham foydalanuvchilarga yetkazib berishlari mumkin boʻladi. Bu qadam texnologiya gigantining uzoq yillik yopiq ekotizimida navbatdagi darz ketish sifatida baholanmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Mazkur oʻzgarishlar Apple va Braziliyaning raqobatni tartibga solish organi — CADE (Conselho Administrativo de Defesa Econômica) oʻrtasidagi kelishuv natijasida yuzaga keldi. Shunday qilib, Braziliya Yevropa Ittifoqi va Yaponiyadan keyin Apple kompaniyasini oʻz qoidalarini yumshatishga majbur qilgan navbatdagi yirik bozorga aylandi. Bu jarayonlar global miqyosda texnologik platformalarning monopoliyasiga qarshi kurash kuchayib borayotganidan dalolat beradi.

Xavfsizlik choralari va yangi talablar

Apple vakillarining taʼkidlashicha, muqobil doʻkonlarga ruxsat berilgani bilan, xavfsizlik masalalari diqqat markazida qoladi. App Store doirasidan tashqarida tarqatiladigan barcha ilovalar maxsus notarial tekshiruvdan oʻtishi shart. Shuningdek, muqobil platformalar operatorlari uchun alohida avtorizatsiya talablari joriy etiladi. Bu choralar foydalanuvchilarni, ayniqsa bolalarni nomaqbul kontent va firibgarlikdan himoya qilishga qaratilgan.

Dasturchilar uchun moliyaviy shartlar ham oʻzgardi. Apple Braziliyadagi faoliyati uchun yangilangan litsenziya shartnomasini taqdim etdi. Unga koʻra, endilikda Core Technology Commission (CTC) deb nomlanuvchi 5 foizlik komissiya toʻlovi joriy etiladi. Ushbu tizim avvalroq Yevropa Ittifoqida sinovdan oʻtkazilgan edi va u ilovalar qayerda (App Store, veb-sayt yoki muqobil doʻkon) tarqatilishidan qatʼi nazar amal qiladi.

Global tendensiya va oqibatlar

Soʻnggi yillarda Apple butun dunyo boʻylab tartibga soluvchi organlarning bosimi ostida qolmoqda. Masalan, AQSHda Epic Games bilan boʻlgan sud jarayonidan soʻng, kompaniya dasturchilarga foydalanuvchilarni tashqi toʻlov tizimlariga yoʻnaltirishga ruxsat berishga majbur boʻlgan edi. Braziliyadagi vaziyat ham shunday huquqiy va iqtisodiy kurashlarning mantiqiy davomidir.

Braziliyalik dasturchilar yangi shartlarga rozi boʻlishlari uchun 2026-yilning 6-iyuliga qadar vaqt berildi. Mutaxassislarning fikricha, bunday oʻzgarishlar boshqa rivojlanayotgan mamlakatlar, jumladan, Markaziy Osiyo mintaqasi uchun ham namuna boʻlishi mumkin. Agar yirik bozorlarda ushbu amaliyot muvaffaqiyatli qoʻllanilsa, kelajakda iPhone foydalanuvchilari butun dunyo boʻylab ilovalarni oʻrnatishda koʻproq erkinlikka ega boʻlishlari kutilmoqda.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Apple ushbu qadamni ixtiyoriy ravishda emas, balki mahalliy qonunchilik talablariga moslashish va koʻp millionli jarimalardan qochish maqsadida amalga oshirgan. Bu esa texnologiya olamida "yopiq bogʻ" (walled garden) konsepsiyasining asta-sekin yemirilayotganini koʻrsatadi.