SpaceX tarixiy rekordni yangiladi: Kompaniya butun insoniyatdan koʻproq sunʼiy yoʻldosh uchirdi

Ilon Mask asos solgan SpaceX kompaniyasi koinotni oʻzlashtirish borasida navbatdagi hayratlanarli natijani qayd etdi. Soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, kompaniya tomonidan koinotga chiqarilgan apparatlar soni butun insoniyat 1957-yildan buyon amalga oshirgan jami parvozlar koʻrsatkichidan oshib ketdi. Bu nafaqat xususiy sektor, balki butun jahon kosmonavtika tarixi uchun ulkan burilish nuqtasi hisoblanadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Sobiq koinot sohasi rahbari va investor Kristian Kaylning hisob-kitoblariga koʻra, 12-iyun holatiga koʻra SpaceX orbitaga jami 15 262 ta apparat olib chiqqan. Taqqoslash uchun, dunyoning qolgan barcha mamlakatlari va tashkilotlari tomonidan koinot davri boshlanganidan beri uchirilgan obʼyektlarning umumiy soni 15 138 tani tashkil etmoqda. Shunday qilib, bitta xususiy kompaniya koinotdagi faollik boʻyicha butun dunyoni ortda qoldirishga muvaffaq boʻldi.

Muvaffaqiyatsizlikdan mutloq yetakchilikka qadar

Bugungi zafarli natijalarga qaramay, SpaceX yoʻli oson kechmagan. 2002-yilda tashkil etilgan kompaniyaning ilk qadamlari oʻta ogʻir boʻlgan: Falcon 1 raketasining dastlabki uchta parvozi halokat bilan yakunlangan. Ilon Maskning eʼtirof etishicha, agar toʻrtinchi urinish ham muvaffaqiyatsiz boʻlganida, kompaniya moliyaviy inqiroz tufayli yopilib ketishi mumkin edi. Biroq 2008-yilda Falcon 1 orbitaga muvaffaqiyatli chiqdi va bu yangi davrning boshlanishi boʻldi.

Hozirgi vaqtda kompaniyaning asosiy ishchi kuchi Falcon 9 raketasi hisoblanadi. 2010-yilda debyut qilgan ushbu koʻp marta foydalaniladigan raketa koinotga yuk tashish tannarxini keskin tushirib yubordi. Faqatgina 2025-yilning oʻzida Falcon 9 yordamida 165 ta parvoz amalga oshirilishi rejalashtirilgan boʻlib, bu sohadagi misli koʻrilmagan intensivlikdir.

Starlink – asosiy oʻsish drayveri

SpaceX’ning bunday katta farq bilan yetakchilikka chiqishiga asosiy sabab Starlink global sunʼiy yoʻldosh aloqa tizimidir. Kompaniya amalga oshirayotgan parvozlarning qariyb 75 foizi aynan ushbu tarmoqni kengaytirishga qaratilgan. Astrofizik Jonatan Makdauell maʼlumotlariga koʻra, 18-iyun holatiga koʻra orbitaga 12 318 ta Starlink sunʼiy yoʻldoshi chiqarilgan.

Kompaniya bu bilan toʻxtab qolmoqchi emas. Kelajakda Starlink turkumi 40 mingta apparatga yetishi kutilmoqda. Bu esa dunyoning eng chekka nuqtalarida ham yuqori tezlikdagi internetdan foydalanish imkoniyatini yaratadi. Oʻzbekiston kabi dengizga chiqish imkoniyati cheklangan va global magistral tarmoqlarga bogʻliq davlatlar uchun bunday sunʼiy yoʻldosh texnologiyalari aloqa barqarorligini taʼminlashda muhim ahamiyatga ega.

Kelajak rejalari: Starship va sunʼiy intellekt

Ilon Maskning ambitsiyalari faqat internet bilan cheklanmaydi. Yaqinda u koinotda bir milliongacha maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarini (data-center) joylashtirish rejasini eʼlon qildi. Bu SpaceX’ni shunchaki raketa operatoridan sunʼiy intellekt bozorining yirik ishtirokchisiga aylantiradi. Ushbu rejalarni amalga oshirishda dunyodagi eng quvvatli Starship raketasi asosiy rol oʻynaydi.

Hozirda sinovdan oʻtkazilayotgan Starship toʻliq qayta foydalanishga moʻljallangan boʻlib, u yiliga minglab parvozlarni amalga oshirishi mumkin. ixbt.com xabariga koʻra, ushbu texnologiya nafaqat Yer orbitasini, balki Oy va Marsni oʻzlashtirishda ham hal qiluvchi omil boʻladi. SpaceX’ning hozirgi rekordi insoniyatning koinotdagi yangi, yanada keng koʻlamli kengayishi uchun poydevor vazifasini oʻtaydi.