NASA va Boeing muammolar girdobida: Starliner kemasining parvozi yana ortga surildi

AQSHning koinotni tadqiq qilish agentligi NASA hamda Boeing korporatsiyasi CST-100 Starliner koinot kemasidagi jiddiy texnik nosozliklarni bartaraf etish ustida ishlamoqda. Biroq, soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, ushbu kemaning navbatdagi parvozi yana nomaʼlum muddatga qoldirildi. Bu koinot sanoatida Boeing kompaniyasining SpaceX bilan raqobatbardoshligiga jiddiy zarba sifatida koʻrilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

SpaceNews nashrining NASA Xavfsizlik boʻyicha maslahat kengashiga tayanib xabar berishicha, yangi missiya kamida bir yildan keyin amalga oshirilishi mumkin. Mutaxassislar avvalgi parvoz paytida aniqlangan koʻplab kamchiliklarni bartaraf etishga muvaffaq boʻlishgan boʻlsa-da, bir nechta fundamental muammolar hamon oʻz yechimini kutmoqda. Bu esa kemaning xavfsizligiga oid xavotirlarni kuchaytirmoqda.

Dvigatellardagi nosozlik va qizib ketish muammosi

Hozirgi vaqtda muhandislarni eng koʻp tashvishga solayotgan masala — kemaning orientatsiya tizimidagi dvigatellarning ishonchsizligidir. Maʼlum boʻlishicha, ushbu dvigatellar oʻrnatilgan boʻlinmalarda haddan tashqari qizib ketish holatlari kuzatilmoqda. Aynan shu texnik toʻsiq Starliner-1 missiyasiga tayyorgarlik koʻrishni toʻxtatib qoʻygan asosiy omil boʻlib turibdi.

Dastlab NASA 2026-yilning bahorida uchuvchisiz parvozni amalga oshirishni rejalashtirgan edi. Biroq, texnik tahlillar shuni koʻrsatdiki, belgilangan grafikni qayta koʻrib chiqishga toʻgʻri keladi. Hozircha rasmiy start sanasi eʼlon qilinmagan boʻlsa-da, maslahat kengashi vakillari parvoz ehtimolini "kelasi yil davomida yoki undan biroz kechroq" deya ehtiyotkorlik bilan baholamoqda.

Starliner loyihasining muvaffaqiyati AQSH uchun strategik ahamiyatga ega. Hozirda Xalqaro koinot stansiyasiga (XKS) astronavtlarni yetkazib berishda faqatgina Elon Musk egalik qiladigan SpaceX kompaniyasining Crew Dragon kemasidan foydalanilmoqda. Boeing kemasi ishga tushsa, u Amerikaning ikkinchi mustaqil transport vositasiga aylanishi va koinot parvozlarida muvozanatni taʼminlashi kerak edi.

Loyiha atrofidagi bu kabi kechikishlar Boeing obroʻsiga putur yetkazish bilan birga, NASAning koinot dasturlari xarajatlarini ham oshirib yubormoqda. Mutaxassislar har bir kechikish kema tizimlarini qayta sinovdan oʻtkazish va yangi texnik yechimlarni joriy etishni talab qilishini taʼkidlamoqda. Starliner loyihasi koinotga chiqish yoʻlidagi eng murakkab va muammoli loyihalardan biri boʻlib qolmoqda.