NASA Boeing Starliner loyihasidagi muvaffaqiyatsizliklar sababini ochiqladi
AQSH Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi (NASA) Boeing kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan Starliner kosmik kemasidagi texnik muammolar tizimli boshqaruv xatolari va rejalashtirishdagi kamchiliklar oqibati ekanini rasman tan oldi. NASA Bosh inspektori boshqarmasining yangi hisobotiga koʻra, loyihaning kechikishi va parvoz paytidagi nosozliklar koinot dasturining kelajagiga jiddiy xavf tugʻdirmoqda. Ushbu tahliliy hujjat koinot sanoatidagi eng yirik loyihalardan birining nega inqiroz yoqasiga kelib qolganini ochib berdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Hisobotda qayd etilishicha, NASA va Boeing oʻrtasidagi shartnoma modeli maʼlumotlar almashinuvini cheklab qoʻygan. Agentlik mutaxassislari kemaning simulyatsiya testlari va xavfsizlik koʻrsatkichlari boʻyicha toʻliq maʼlumotlarga ega boʻlmagan. Ayniqsa, kema yoki ekipaj yoʻqotilishi mumkin boʻlgan ssenariylar boʻyicha maʼlumotlarning cheklangani parvozdan oldin tizimli xavflarni toʻgʻri baholashga xalaqit bergan. Bu esa Crew Flight Test (CFT) missiyasi davomida kutilmagan nosozliklar yuzaga kelishiga zamin yaratgan.
Ekspertlarning fikricha, Boeing oʻzining eski texnologiyalariga ortiqcha ishonch bildirgan va yangi kema konstruksiyasini tayyorlash muddatlarini real baholamagan. 2021-yildan beri loyiha har olti oyda yakunlanishi aytib kelingan boʻlsa-da, amalda ilk pilotli parvoz faqat 2024-yil iyuniga kelib amalga oshirildi. Bunday shoshma-shosharlik va notoʻgʻri rejalashtirish kema tizimlarini sinovdan oʻtkazish sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatgan.
Texnik nosozliklar va kadrlar yetishmovchiligi
Starliner kemasining Xalqaro koinot stansiyasiga (XKS) amalga oshirgan soʻnggi missiyasi davomida dvigatellarda jiddiy nosozliklar kuzatilgan edi. Natijada kema Yerga ekipajsiz qaytishga majbur boʻldi, astronavtlar esa SpaceX kompaniyasining Crew Dragon kemasida qolishdi. NASA hisobotida keltirilishicha, agentlikning tijoriy parvozlar boʻlimida kadrlar qoʻnimsizligi 21 foizga yetgan, bu esa xavfsizlik tahlili va sertifikatlashtirish jarayonlarini sekinlashtirib yuborgan.Hozirda loyihaning kelajagi boʻyicha quyidagi asosiy muammolar saqlanib qolmoqda:
- Dvigatellarning orientatsiya tizimidagi nosozliklar hali toʻliq bartaraf etilmagan;
- Servis modulidagi elementlarning haddan tashqari qizib ketishi muammosi yechilmagan;
- Keyingi Starliner-1 missiyasi pilotli holatdan uchuvchisiz rejimga oʻtkazilgan;
- Kemaning muntazam parvozlar uchun yakuniy sertifikatsiyasi kamida 2027-yilga surilgan.
Vaziyatni murakkablashtirayotgan yana bir omil — Xalqaro koinot stansiyasining ekspluatatsiya muddati 2030-yilda yakunlanishidir. Agar Starliner kemasini sertifikatlashtirish 2027-yilgacha choʻzilsa, Boeing stansiyaning amal qilish muddati tugaguncha rejalashtirilgan barcha missiyalarni bajarishga ulgurmasligi mumkin. Bu esa AQSHning koinotga chiqish boʻyicha faqatgina SpaceX platformasiga bogʻlanib qolish xavfini oshiradi.
Izohlar 0
…