Yer orbitasidagi eng uzoq nuqta: 6-iyul kuni sayyoramiz harakati sekinlashadi

Joriy yilning 6-iyul kuni Yer sayyorasi oʻz orbitasining Quyoshdan eng uzoqlashgan nuqtasi — afeliy nuqtasidan oʻtadi. Ushbu astronomik hodisa natijasida sayyoramizning koinotdagi harakat tezligi yil davomidagi eng past koʻrsatkichga tushadi. Bu jarayon tabiat qonuniyatlarining bir qismi boʻlib, har yili iyul oyining boshida kuzatiladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

TASS agentligining Moskva planetariysi maʼlumotlariga tayanib xabar berishicha, shu kuni Yer va Quyosh oʻrtasidagi masofa taxminan 152,1 million kilometrni tashkil etadi. Taqqoslash uchun, yanvar oyida sayyoramiz Quyoshga eng yaqin kelganida (perigeliy nuqtasi), bu masofa 147 million kilometrgacha qisqaradi. Masofaning ortishi sayyoramizning orbital tezligiga bevosita taʼsir koʻrsatadi.

Tezlikning pasayishi va Keppler qonuni

6-iyul kuni Yerning orbital tezligi soniyasiga 29,27–29,29 kilometrgacha pasayadi. Yanvar oyidagi koʻrsatkichlar bilan solishtirganda, bu sezilarli farqdir — oʻshanda tezlik soniyasiga 30,27–30,29 kilometrni tashkil etgan edi. Bunday oʻzgarishlar nemis astronomi Iogann Kepplerning ikkinchi qonuni bilan tushuntiriladi: sayyora Quyoshga qanchalik yaqin boʻlsa, u shunchalik tez harakatlanadi va aksincha.

Yer orbitasi mukammal aylana emas, balki choʻzilgan ellips shakliga ega boʻlgani sababli, yil davomida Quyoshgacha boʻlgan masofa oʻzgarib turadi. Afeliy paytida Yer Quyoshdan uzoqlashgani bois, quyosh gravitatsiyasining taʼsiri biroz kamayadi va bu sayyoraning sekinlashishiga olib keladi.

Quyoshning koʻrinishidagi oʻzgarishlar

Masofaning maksimal darajaga yetishi natijasida 6-iyul kuni Quyoshning osmondagi koʻrinadigan diametri yil davomidagi eng kichik oʻlchamda boʻladi. Albatta, bu oʻzgarishni oddiy koʻz bilan ilgʻash qiyin, biroq maxsus astronomik uskunalar yordamida Quyosh gardishining kichrayganini qayd etish mumkin.

Koʻpchilikda Quyoshdan uzoqlashish ob-havoning sovishiga olib kelishi kerak degan notoʻgʻri tushuncha mavjud. Aslida, Shimoliy yarim sharda, jumladan Oʻzbekistonda ham ayni paytda yozgi issiq pallasining kuzatilishi Yer oʻqining ogʻish burchagi bilan bogʻliq. Masofaning bir necha million kilometrga ortishi fasllar almashinuviga qaraganda kamroq taʼsir koʻrsatadi.

Ushbu hodisa astronomlar va koinot ishqibozlari uchun sayyoramizning murakkab mexanizmlarini oʻrganishda muhim hisoblanadi. Yerning sekinlashishi va uzoqlashishi insoniyat salomatligi yoki kundalik hayotiga hech qanday xavf tugʻdirmaydi, balki koinotdagi muvozanatning bir qismidir.