Muhandislikda inqilob: Shamol generatorlari uchun parraklar 4D-printerda bosib chiqariladi

Kanadadagi Konkordiya universiteti olimlari qayta tiklanuvchi energiya sohasida katta burilish yasashi kutilayotgan yangi texnologiyani taqdim etishdi. Tadqiqotchilar vertikal shamol generatorlari uchun parraklarni anʼanaviy usulda quyish yoki shtamplash oʻrniga, ularni 4D-bosma texnologiyasi yordamida tayyorlash usulini ishlab chiqdilar. Bu usul ishlab chiqarish xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirib, jarayonni soddalashtirishga xizmat qiladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

4D-texnologiyasining oʻziga xosligi shundaki, parraklar dastlab tayyor egilgan shaklda emas, balki mutlaqo tekis kompozit xomashyo koʻrinishida chop etiladi. Ishlab chiqarish yakunlangach, ushbu tekis detallar hech qanday tashqi mexanik taʼsirsiz, oʻz-oʻzidan kerakli aerodinamik shaklni oladi. Bu esa murakkab qoliplar va qimmatbaho ishlov berish uskunalariga boʻlgan ehtiyojni butunlay yoʻqotadi.

Oʻz-oʻzidan shakllanuvchi konstruksiyalar siri

Loyiha mualliflarining tushuntirishicha, jarayon "teskari loyihalash" tamoyiliga asoslangan. Muhandislar dastlab parrakning yakuniy shaklini hisoblab chiqadilar, soʻngra uglerod tolasi va epoksid smolasi qatlamlarini qanday joylashtirish kerakligini belgilaydilar. Kompozit material qotib, sovishni boshlaganda, uning ichida ichki kuchlanish paydo boʻladi va aynan shu kuch detalni oldindan belgilangan aniq shaklda egilishga majbur qiladi.

Laboratoriya sinovlari natijalari kutilganidan ham aʼlo darajada boʻldi. Yangi usulda tayyorlangan kompozit parraklar anʼanaviy alyuminiy muqobillaridan qariyb 80 foizga yengilroq ekani maʼlum boʻldi. Shu bilan birga, ular oʻzlarining aerodinamik xususiyatlarini toʻliq saqlab qolgan. Bu esa shamol energetikasi qurilmalarining samaradorligini oshirishda muhim omil hisoblanadi.

Tadqiqot davomida yangi parraklar oʻrnatilgan turbinalar hatto metall parrakli qurilmalardan ham tezroq aylanishi kuzatildi. Bu energiya ishlab chiqarish hajmining ortishiga olib keladi. Olimlarning taʼkidlashicha, ushbu texnologiya ayniqsa shaharlardagi binolar tomiga oʻrnatiladigan kichik hajmli vertikal shamol generatorlari uchun juda istiqbolli hisoblanadi.

Oʻzbekiston kabi qayta tiklanuvchi energiya manbalariga eʼtibor kuchayayotgan mamlakatlarda bunday arzon va samarali texnologiyalar ommalashishi muhim ahamiyatga ega. Kelajakda ushbu yondashuv nafaqat energetikada, balki aviatsiya va avtomobilsozlik kabi murakkab shaklli, yengil detallar talab etiladigan boshqa sohalarda ham keng qoʻllanilishi mumkin.