Astronomlar Yerga yaqin masofadagi GJ 3378b super-Yer sayyorasini qayta oʻrganishdi

AQSHdagi Xobbi-Eberli teleskopi yordamida faoliyat yuritayotgan astronomlar Yerga nisbatan yaqin masofada joylashgan GJ 3378b ekzosayyorasining parametrlarini qayta koʻrib chiqishdi. Olingan yangi maʼlumotlar ushbu osmon jismi avval taxmin qilinganidan koʻra Yerga koʻproq oʻxshash boʻlishi mumkinligini koʻrsatmoqda. Bu kashfiyot koinotda hayot mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan dunyolarni izlashda muhim qadam hisoblanadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

GJ 3378b obyekti Yer sayyorasidan taxminan 25 yorugʻlik yili uzoqlikda, Jirafa yulduz turkumi yoʻnalishida joylashgan. U Somon yoʻli galaktikasida eng koʻp tarqalgan yulduz turi — qizil mitti yulduz atrofida aylanadi. Yangilangan maʼlumotlarga koʻra, sayyoraning massasi avval hisoblangandek Yer massasidan 5 baravar emas, balki taxminan 2,3 baravar koʻproq ekani aniqlandi.

Toshloq dunyo va yangilangan orbita

Massaning bunday aniqlanishi ilmiy jihatdan juda muhim. Sababi, 2,3 Yer massasiga ega boʻlgan GJ 3378b zich gaz qobigʻiga ega boʻlgan "mini-Neptun" emas, balki qattiq va toshloq yuzaga ega boʻlgan sayyora boʻlish ehtimoli yuqori. Shuningdek, olimlar uning orbita davrini ham aniqlashtirishdi: sayyora oʻz quyoshi atrofini 25 kunda emas, balki 21 kunda toʻliq aylanib chiqadi.

Ushbu tadqiqotda Habitable-zone Planet Finder (Yashash zonasi sayyoralarini qidiruvchi) asbobidan foydalanildi. Ushbu qurilma nurlanish tezligi usuli orqali ishlaydi: sayyora oʻz gravitatsiyasi bilan yulduzni biroz oʻziga tortganida, yulduzning spektrida kichik tebranishlar yuzaga keladi. Ushbu mikrosiljishlar orqali sayyoraning massasi va orbitasini yuqori aniqlikda hisoblash imkoniyati tugʻiladi.

Qizil mitti yulduzlar galaktikamizdagi yulduzlarning qariyb 70 foizini tashkil etadi. Ular sovuq va xira boʻlib, energiyasining katta qismini infraqizil diapazonda tarqatadi. Shu sababli, bunday tizimlardagi sayyoralarni oʻrganish koinotda hayot uchun yaroqli dunyolar qanchalik keng tarqalganini tushunishda hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Kelajakdagi tadqiqotlar uchun ustuvor maqsad

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, maʼlumotlarni tekshirishda TESS va Gaia kosmik missiyalari hamda yer ustidagi boshqa kuzatuv stansiyalari natijalaridan ham foydalanilgan. Shunga qaramay, qizil mittilar atrofidagi hayot murakkab sharoitlarga duch kelishi mumkin: sayyoralar yulduzga juda yaqin joylashgani sababli kuchli radiatsiya va atmosfera yoʻqolishi xavfi mavjud.

Hozircha GJ 3378b hayot mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan nomzod sayyora boʻlib qolmoqda. Biroq uning aniqlashtirilgan xususiyatlari keyingi avlod teleskoplari, jumladan James Webb kabi qurilmalar uchun ustuvor maqsadga aylantiradi. Kelajakda olimlar ushbu sayyora atmosferasini bevosita tahlil qilib, unda biomarkerlar — hayot belgilarini qidirishni rejalashtirmoqda.