Xitoy koinotda Starlink bilan raqobatni kuchaytirmoqda: Qianfan loyihasining yangi bosqichi

Xitoy oʻzining global sunʼiy yoʻldosh internet tarmogʻini shakllantirish yoʻlida navbatdagi muhim qadamni tashladi. Mamlakatning janubiy qismidagi Xaynan orolida joylashgan Venchan tijorat kosmodromidan Qianfan (shuningdek, "Minglab yelkanlar" nomi bilan mashhur) loyihasining yangi sunʼiy yoʻldoshlar guruhi muvaffaqiyatli orbitaga chiqarildi. Ushbu loyiha AQSHning SpaceX kompaniyasiga tegishli Starlink tizimiga asosiy raqobatchi sifatida koʻrilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Parvoz mahalliy vaqt bilan soat 21:43 da Long March-8A (Buyuk yurish-8A) raketa-tashuvchisi yordamida amalga oshirildi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, bu mazkur turkumdagi sunʼiy yoʻldoshlarning 15-guruhi boʻlib, barcha apparatlar belgilangan hisobiy orbitaga muvaffaqiyatli joylashtirilgan. Ushbu missiya Xitoyning koinotni oʻzlashtirish va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish borasidagi strategik maqsadlariga toʻla mos keladi.

Past orbitali aloqaning afzalliklari

Qianfan loyihasi past yer orbitasida (LEO) ishlovchi oʻn minglab aloqa sunʼiy yoʻldoshlarini oʻz ichiga oladi. Apparatlar yer sathidan 300 kilometrdan 2000 kilometrgacha boʻlgan balandlikda harakatlanadi. Bunday past balandlik anʼanaviy (36 ming km balandlikdagi) geostatsionar sunʼiy yoʻldoshlarga qaraganda signal uzatishdagi kechikish vaqtini (ping) sezilarli darajada kamaytirish imkonini beradi.

Yangi tarmoqning asosiy vazifasi yer usti infratuzilmasini qurish qiyin yoki iqtisodiy jihatdan samarasiz boʻlgan hududlarni yuqori tezlikdagi internet bilan taʼminlashdir. Bunga togʻli hududlar, choʻllar, olis orollar va jahon okeani akvatoriyalari kiradi. Oʻzbekiston kabi dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan va murakkab relyefli hududlar uchun ham bunday texnologiyalar kelajakda aloqa sifatini oshirishda muhim ahamiyat kasb etishi mumkin.

Global bozordagi raqobat

Hozirda koinotdan internet tarqatish bozorida Elon Musk boshchiligidagi Starlink tizimi mutloq yetakchilik qilmoqda. Ayni paytda orbitada 7 mingdan ortiq faol Starlink sunʼiy yoʻldoshlari mavjud. Xitoy esa Qianfan loyihasi orqali ushbu monopoliyaga chek qoʻyishni va oʻzining texnologik mustaqilligini taʼminlashni koʻzlagan.

Ekspertlarning taʼkidlashicha, Xitoyning ushbu yoʻnalishdagi faolligi nafaqat tijorat, balki strategik xavfsizlik nuqtayi nazaridan ham muhimdir. Long March turkumidagi raketalar uchun bu 656-missiya boʻldi. Bu koʻrsatkich Xitoy raketa texnikasining ishonchliligi va mamlakatning koinotga yuk chiqarish borasidagi ulkan salohiyatini yana bir bor isbotlamoqda.

Kelajakda Qianfan tarmogʻi toʻliq quvvat bilan ishga tushgach, u butun dunyo boʻylab barqaror va arzon internet aloqasini taqdim etishi kutilmoqda. Bu esa global telekommunikatsiya bozorida narxlar pasayishiga va texnologik poyganing yangi bosqichga chiqishiga xizmat qiladi.