Telegram oʻz domenini saqlab qolish uchun VPN-servis kanalini oʻchirib tashladi

Telegram messenjeri kiberjinoyatchilikka aloqador boʻlgan VPN-servisning rasmiy kanalini butunlay oʻchirib yubordi. Ushbu keskin choraga t.me domenining bloklanish xavfi ostida qolgani sabab boʻlgan. Domain.me kompaniyasi (Chernogoriyaga tegishli .me domen zonasi operatori) xabariga koʻra, messenjerning asosiy qisqartma havolasi hisoblangan ushbu domen AQSH sanksiyalari tufayli vaqtincha toʻxtatib qoʻyilgan edi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Muammo AQSH Moliya vazirligining Xorijiy aktivlarni nazorat qilish boshqarmasi (OFAC) tomonidan eʼlon qilingan cheklovlar roʻyxati bilan bogʻliq. Mazkur roʻyxatga noqonuniy faoliyat yurituvchi VPN-servisning Telegramʻdagi kanali havolasi kiritilgan. Natijada, ushbu havola tarkibida t.me domeni mavjud boʻlgani uchun butun bir domen zonasi operatori tomonidan xizmat koʻrsatish toʻxtatilgan.

Kiberjinoyatchilarning sevimli vositasi

Gap 2014-yildan buyon faoliyat yuritib kelgan va yashirin forumlarda faol targʻib qilingan anonim VPN-servis haqida bormoqda. Ushbu servis foydalanuvchilarning harakatlari haqida hech qanday jurnal (log) yuritmasligi va huquq-tartibot idoralari bilan hamkorlik qilmasligi bilan tanilgan edi. Aynan shu xususiyatlari tufayli u kiberjinoyatchilar orasida ommalashgan.

AQSH va Yevropa huquq-tartibot idoralari maʼlumotlariga koʻra, ushbu servis infratuzilmasidan kamida 25 ta yirik xakerlik guruhi foydalangan. Xususan, tovlamachilik dasturlari (ransomware) yordamida hujum uyushtiruvchi guruhlar oʻz operatsiyalarini yashirishda ushbu vositaga tayangan. 2024-yilning may oyida FQB va Yevropa politsiyasi hamkorligida oʻtkazilgan operatsiya natijasida mazkur servis faoliyatiga chek qoʻyilgan edi.

Domenning qayta tiklanishi

Messenjer maʼmuriyati sanksiyaga tushgan kanalni oʻchirgach, Domain.me operatori t.me domenining ish faoliyatini qayta tikladi. Avvalroq, taqiqlangan resursga olib boruvchi havola mavjudligi sababli domen blok holatiga tushirilgan edi. Telegram uchun bu juda muhim masala, chunki t.me domeni foydalanuvchilar, kanallar va botlarga qisqa havola berishda asosiy vosita hisoblanadi.

Ushbu holat Telegram kabi yirik platformalar uchun xalqaro sanksiyalar va huquqiy talablarga rioya qilish qanchalik muhimligini yana bir bor koʻrsatdi. Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar uchun ham bu yangilik ahamiyatli, chunki messenjer ichidagi koʻplab servislar va ommaviy kanallar aynan t.me prefiksi orqali ishlaydi. Agar domen toʻliq bloklanganida, messenjerning tashqi havolalar tizimi butunlay ishdan chiqishi mumkin edi.

Hozirda Telegram va t.me domeni odatdagi rejimda ishlamoqda. Messenjer jamoasi kelgusida bunday holatlar takrorlanmasligi uchun sanksion roʻyxatlardagi kontentni yanada qattiqroq nazorat qilishi kutilmoqda. ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, bu kabi blokirovkalar texnologik gigantlar va davlatlararo tartibga soluvchi organlar oʻrtasidagi munosabatlarning yangi bosqichini anglatadi.