Texnologiya olamida katta sana: Afsonaviy Zilog Z80 protsessori 50 yoshga toʻldi
Hisoblash texnikasi tarixidagi eng mashhur va uzoq umr koʻrgan 8 bitli chiplardan biri — Zilog Z80 protsessori oʻzining 50 yillik yubileyini nishonlamoqda. 1976-yilning iyul oyida taqdim etilgan ushbu mikrosxema nafaqat oʻz davrining inqilobiy mahsuloti boʻldi, balki yarim asr davomida sanoat va maishiy elektronika sohasida oʻz oʻrnini saqlab qola oldi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Zilog Z80 protsessori deyarli 48 yil davomida uzluksiz ishlab chiqarildi. Faqatgina 2024-yilning iyun oyiga kelibgina Zilog kompaniyasi Z84C00 oilasiga mansub chiplar uchun buyurtmalarni qabul qilishni toʻxtatdi. Bu kabi uzoq ishlab chiqarish sikli texnologiya olamida juda kam uchraydigan hodisa boʻlib, protsessorning naqadar ishonchli va ommabop boʻlganidan dalolat beradi.
ZX Spectrum va Game Boy davrining poydevori
Z80 oʻz davrida koʻplab afsonaviy qurilmalarning "yuragi" vazifasini oʻtagan. Ayniqsa, 1980-yillarda butun dunyoda, jumladan, sobiq ittifoq hududida ham nihoyatda mashhur boʻlgan ZX Spectrum kompyuterlari aynan shu protsessor bazasida ishlagan. Shuningdek, TRS-80, MSX va Osborne 1 kabi ilk shaxsiy kompyuterlar ham ushbu chip tufayli keng ommalashgan.Oʻyin sanoatida ham Zilog Z80 oʻchmas iz qoldirdi. Quyidagi mashhur oʻyin tizimlari aynan shu chip yordamida ishlagan:
- Nintendo Game Boy portativ konsolasi;
- Sega Master System va Game Gear oʻyin pristavkalari;
- ColecoVision tizimi;
- Pac-Man kabi mashhur arkada avtomatlari.
Arzonlik va samaradorlik uygʻunligi
Z80 ning muvaffaqiyati uning Intel 8080 protsessori bilan toʻliq dasturiy mosligida edi. Bu esa mavjud CP/M operatsion tizimi va dasturlarini hech qanday qiyinchiliksiz ishlatish imkonini bergan. Bundan tashqari, chip ichiga oʻrnatilgan DRAM xotirani yangilash kontrolleri kompyuterlar platasidagi qoʻshimcha mikrosxemalar sonini kamaytirish va qurilma tannarxini arzonlashtirishga xizmat qilgan.Kompyuter tarixi muzeyi maʼlumotlariga koʻra, ushbu loyihani ishlab chiqish uchun Exxon kompaniyasi tomonidan 500 ming dollar investitsiya kiritilgan boʻlib, ishchi prototiplarni yaratishga 400 ming dollar atrofida mablagʻ sarflangan. Bu sarmoya oʻzini bir necha ming barobar oqladi deb baralla aytish mumkin.
Hatto uy kompyuterlari kuchliroq protsessorlarga oʻtib ketganidan keyin ham, Z80 sanoat avtomatikasida, turli kontrollerlar va maxsus uskunalar tarkibida uzoq yillar xizmat qildi. 2024-yil bahorida Zilog yarim oʻtkazgichli plastinalar ishlab chiqarishni toʻxtatishi munosabati bilan ushbu afsonaviy oilaning hayotiy sikli yakunlanganini rasman eʼlon qildi. Shunga qaramay, Z80 texnologiya tarixida eng muvaffaqiyatli va taʼsir doirasi keng arxitektura sifatida qoladi.
Izohlar 0
…