AQSH Xitoyning Moonshot kompaniyasini intellektual mulk oʻgʻirligida ayblab, sanksiya bilan tahdid qildi

AQSH Moliya vazirligi Xitoyning sunʼiy intellekt (AI) sohasidagi yetakchi startaplaridan biri — Moonshot kompaniyasiga nisbatan keskin choralar koʻrilishi mumkinligidan ogohlantirdi. Vashington maʼmuriyati Xitoy kompaniyasini Amerikaning Anthropic laboratoriyasiga tegishli Fable modelini noqonuniy ravishda "distillash" (nusxa koʻchirish orqali oʻqitish)da ayblamoqda. Bu holat ikki davlat oʻrtasidagi texnologik sovuq urushning yangi bosqichga chiqqanidan dalolat beradi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

AQSH Moliya vaziri Scott Bessent X platformasidagi oʻz sahifasida "Ochiq kodli dasturlar Amerika intellektual mulkini oʻgʻirlash uchun ruxsatnoma emas" deya bayonot berdi. Uning soʻzlariga koʻra, agar Xitoy firmalari yashirin ravishda sanoat miqyosidagi oʻgʻirlikni amalga oshirgani isbotlansa, ular AQSHning qora roʻyxatiga (Entity List) kiritiladi va qatʼiy sanksiyalarga duchor boʻladi. TechCrunch nashri ushbu mojaroga Oq uy rasmiylarining ayblovlari sabab boʻlganini yozmoqda.

Model distillash va texnologik oʻgʻirlik

Model distillash — bu kichikroq va samaraliroq AI modelini kattaroq va aqlliroq modelning natijalari asosida oʻqitish usuli hisoblanadi. Garchi bu usul texnologiya olamida optimallashtirish uchun keng qoʻllanilsa-da, AQSH rasmiylari Moonshot buni ruxsatsiz va intellektual mulk huquqlarini buzgan holda amalga oshirgan deb hisoblamoqda. Xususan, Moonshot taqdim etgan yangi Kimi K3 modeli Anthropic kompaniyasining Fable modeli yutuqlarini oʻzlashtirganlikda gumon qilinmoqda.

Bundan tashqari, Oq uyning fan va texnologiyalar boʻyicha masʼul xodimi Michael Kratsios Moonshot kompaniyasini eksport nazoratini chetlab oʻtganlikda ham aybladi. Maʼlumotlarga koʻra, kompaniya Tailand orqali NVIDIA korporatsiyasining eng zamonaviy GB300 serverlariga kirish imkoniga ega boʻlgan. Vaholanki, NVIDIA Blackwell avlodiga mansub ushbu chiplarni Xitoy kompaniyalariga sotish AQSH qonunchiligi bilan taqiqlangan.

Vashingtondagi bahslar va oqibatlar

Ushbu mojaro AQSH siyosiy doiralarida Xitoyning ochiq kodli modellariga nisbatan munosabatni keskinlashtirdi. OpenAI strategik kelajak boʻlimi rahbari Dean Ball kabi mutaxassislar Amerikaning texnologik ustunligini saqlab qolish va milliy xavfsizlikni taʼminlash uchun Xitoyda ishlab chiqilgan ochiq vaznli modellardan foydalanishni cheklash yoki butunlay taqiqlash kerakligini taʼkidlamoqda.

Shu bilan birga, baʼzi mustaqil ekspertlar Moonshot kompaniyasining Kimi K3 modeli qisqa vaqt ichida faqat distillash orqali yaratilganiga shubha bilan qaramoqda. Chunki Fable modeli joriy yilning iyul oyida ommaga taqdim etilgan, K3 esa oradan koʻp oʻtmay eʼlon qilingan edi. Agarda Xitoy modellari haqiqatdan ham Amerikaning eng ilgʻor ishlanmalari bilan raqobatlasha olsa, bu AQSH sunʼiy intellekt laboratoriyalarining milliardlab dollarlik investitsiya talab qiluvchi biznes modellarini xavf ostiga qoʻyishi mumkin.

Hozircha Moonshot va AQSH Moliya vazirligi rasmiy soʻrovlarga batafsil javob bermagan boʻlsa-da, vaziyatning keskinlashishi global texnologiya bozorida yangi cheklovlar va savdo toʻsiqlari paydo boʻlishiga olib kelishi kutilmoqda. Oʻzbekistonlik mutaxassislar uchun ham ushbu jarayon muhim, chunki AI sohasidagi global cheklovlar kelgusida ochiq kodli texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlariga taʼsir koʻrsatishi mumkin.