Sunʼiy intellekt cheklovlari kiberxavfsizlik mutaxassislari ishiga toʻsqinlik qilmoqda

Sunʼiy intellekt (AI) texnologiyalari rivojlanishi bilan yirik texnologik korporatsiyalar oʻz modellaridan gʻarazli maqsadlarda foydalanishni cheklash uchun qatʼiy himoya tizimlarini (guardrails) joriy etmoqda. Biroq, xakerlik hujumlarining oldini olishga qaratilgan ushbu toʻsiqlar endilikda nafaqat kiberjinoyatchilar, balki tizimlarni himoya qiluvchi qonuniy tadqiqotchilar va xavfsizlik muhandislari uchun ham jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Soʻnggi oylarda OpenAI va Anthropic kabi yetakchi kompaniyalar oʻz modellarini xavfsiz saqlash maqsadida maxsus tekshiruv dasturlarini ishga tushirdi. Masalan, Anthropic kompaniyasining Mythos va Fable modellari kiberhujumlarni amalga oshirishda qoʻllanilishi mumkinligi haqidagi xavotirlar sababli AQSH hukumati tomonidan eksport nazoratiga olingan edi. Garchi keyinchalik bu cheklovlar qisman yumshatilgan boʻlsa-da, kiberxavfsizlik sohasi vakillari bunday yondashuv himoya tizimlarini zaiflashtirayotganini taʼkidlamoqda.

Himoya va hujum oʻrtasidagi nozik chegara

Kiberxavfsizlik tadqiqotchilari tizimlardagi zaifliklarni aniqlash va ularni yopish uchun koʻpincha xakerlar kabi fikrlashlari va shunga mos vositalardan foydalanishlari kerak boʻladi. TechCrunch nashri xabariga koʻra, koʻplab mutaxassislar AI modellariga kodni tahlil qilish va undagi xatolarni topish boʻyicha soʻrov yuborganlarida, tizim buni "xavfli harakat" deb baholab, javob berishdan bosh tortmoqda.

NCC Group kompaniyasining bosh ilmiy xodimi Chris Anleyning tushuntirishicha, biror dasturiy kodni "tuzatish" haqidagi buyruq ham mudofaa, ham hujum uchun qoʻllanma boʻlishi mumkin. "Bir xil vosita ham hujum, ham himoya quroli vazifasini oʻtaydi va ularni bir-biridan ajratib boʻlmaydi. Agar AI model kodni tahlil qilishdan bosh tortsa, bu himoyachilarning ishini qiyinlashtiradi", deydi ekspert.

Kompaniyalarning subyektiv qarorlari

Taniqli xavfsizlik tadqiqotchisi Mark Dowdning fikricha, xususiy kompaniyalarning nima xavfsiz va nima xavfli ekanligini mustaqil ravishda belgilashi soha rivojiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Uning taʼkidlashicha, yirik texnologik gigantlar kiberxavfsizlikning murakkab jihatlarini inobatga olmasdan, oʻzboshimchalik bilan cheklovlar oʻrnatmoqda.

Hozirda OpenAI oʻzining Trusted Access for Cyber, Anthropic esa Cyber Verification Program dasturlari orqali faqat maxsus tekshiruvdan oʻtgan tashkilotlargagina cheklovlar kamaytirilgan modellardan foydalanishga ruxsat bermoqda. Biroq, bunday "yopiq eshiklar" siyosati mustaqil tadqiqotchilarning imkoniyatlarini cheklab qoʻymoqda.

Oʻzbekiston sharoitida ham kiberxavfsizlik tobora dolzarb mavzuga aylanib bormoqda. Mahalliy mutaxassislar global AI modellaridan foydalanishda shunday toʻsiqlarga duch kelishi, mamlakatimizdagi axborot tizimlarini himoya qilish jarayonini sekinlashtirishi mumkin. Zero, zamonaviy kiberhujumlarga qarshi turish uchun mutaxassislar eng ilgʻor intellektual vositalarga toʻliq kirish imkoniga ega boʻlishlari shart.