ITER loyihasida muhim qadam: Dunyodagi eng yirik termoyadro reaktori halqasi yopildi
Fransiya janubida barpo etilayotgan ITER xalqaro termoyadro loyihasi qurilish maydonchasida kelajak reaktorini yigʻishning eng muhim bosqichlaridan biri yakunlandi. Muhandislar tokamakning markaziy shaxtasiga vakuum kamerasining soʻnggi, toʻqqizinchi sektorini oʻrnatib, uni yaxlit halqa shakliga keltirishdi. Bu voqea insoniyatni cheksiz va toza energiya manbai sari yana bir qadam yaqinlashtirdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Ushbu gigant konstruksiya tor — sodda qilib aytganda "bulochka" (bublik) shaklida boʻlib, uning ichida kelajakda 100 million darajadan yuqori haroratgacha qizdirilgan plazma ushlab turiladi. Bu Quyosh markazidagi haroratdan ham bir necha barobar issiqroqdir. Toʻliq yigʻilgandan soʻng, vakuum kamerasining umumiy vazni qariyb 5000 tonnani tashkil etadi.
Muhandislik sanʼati va yuqori aniqlik
Har bir sektor shunchaki kamera qismi emas, balki vakuum qobigʻi, issiqlik ekranlari va oʻta oʻtkazuvchan magnit tizimi elementlarini oʻz ichiga olgan murakkab muhandislik modulidir. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, har bir modulning balandligi 11,3 metr, kengligi 6,6 metr va vazni taxminan 400 tonnaga teng. Shunday ulkan hajmga qaramay, barcha detallar zargarlik aniqligida birlashtirilishi talab etiladi.Loyiha doirasidagi eng katta qiyinchilik konstruksiyalarning massasida emas, balki ularni oʻrnatishdagi oʻta yuqori aniqlikda boʻldi. Hatto minimal darajadagi ogʻish ham oʻta issiq plazmani ushlab turuvchi magnit tizimining ishiga xalal berishi mumkin. Agar plazma reaktor devorlariga tegib ketsa, jarayon toʻxtaydi va qurilma shikastlanadi.
Vakuum kamerasining toʻqqizta sektoridan toʻrttasi Janubiy Koreyaning HD Hyundai kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan. Dastlabki ikki sektor 2010-yilda buyurtma qilingan edi, keyinchalik Yevropa pudratchilari oʻrniga yana ikki modulni tayyorlash ham ushbu kompaniyaga topshirildi. 2024-yilga kelib barcha konstruksiyalar ITER maydonchasiga muvaffaqiyatli yetkazib berildi.
Kelajak energiyasi sari yoʻl
Vakuum kamerasini yigʻishning yakunlanishi loyihaning asosiy bosqichlaridan biri hisoblanadi. Endilikda muhandislar ichki tizimlarni montaj qilish, magnit tizimining qolgan elementlarini oʻrnatish va reaktorni ilk sinovlarga tayyorlash ishlarini boshlashadi. Bu jarayonlar yakunlangach, insoniyat tarixidagi eng yirik ilmiy tajribalardan biri boshlanadi.ITER loyihasi yetti ishtirokchi — Yevropa Ittifoqi, AQSH, Rossiya, Xitoy, Yaponiya, Hindiston va Janubiy Koreya hamkorligida amalga oshirilmoqda. Loyihaning asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:
- Uzoq muddatli boshqariladigan termoyadro sintezini namoyish etish;
- Tijoriy termoyadro elektr stansiyalarini yaratish uchun texnologik asos yaratish;
- Ekologik toza va deyarli tugamaydigan energiya manbasiga ega boʻlish.
Izohlar 0
…