SpaceX tarixiy burilish ostonasida: Starship kemasini havoda tutib olish rejalashtirilmoqda

Ilon Mask boshchiligidagi SpaceX kompaniyasi koinotni zabt etish yoʻlida navbatdagi inqilobiy qadamni tashlashga tayyorlanmoqda. Muvaffaqiyatli yakunlangan 13-sinov parvozidan soʻng, kompaniya endi Starship kosmik kemasining 50 metrlik yuqori bosqichini bevosita havoda tutib olishni rejalashtirmoqda. Ushbu murakkab texnologik jarayon avgust oyida amalga oshirilishi kutilayotgan Flight 14 missiyasi doirasida sinab koʻrilishi mumkin. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

SpaceX asoschisi Ilon Mask oʻzining X ijtimoiy tarmogʻidagi sahifasida maʼlum qilishicha, agar oʻtkazilgan soʻnggi parvoz maʼlumotlari tahlili hech qanday jiddiy muammolarni koʻrsatmasa, kompaniya navbatdagi urinishda Starship V3 kemasini Mechazilla minorasi yordamida tutib olishga harakat qiladi. Bu koinot texnikasini qayta ishlatish borasidagi eng muhim yutuqlardan biri boʻlishi kutilmoqda.

Mechazilla va "choʻpcha"lar texnologiyasi

Hozirga qadar Starship kemasining barcha sinov parvozlari uning okeanga qoʻnishi bilan yakunlangan edi. Masalan, 12-sinovda kema suvga tushishi bilan portlab ketgan boʻlsa, 13-parvozda Starship V3 ilk bor Hind okeaniga yumshoq qoʻnishni amalga oshirdi. ixbt.com nashrining yozishicha, kema oʻz yaxlitligini saqlab qolgan va suv ustida suzib yurgan holda telemetriya maʼlumotlarini uzatishda davom etgan. SpaceX muhandislari buni dastur tarixidagi "eng yumshoq qoʻnish" deb baholashdi.

Flight 14 missiyasida esa kema okeanga emas, balki toʻgʻridan-toʻgʻri start maydonchasiga qaytib kelishi kerak. Bu yerda uni Mechazilla deb nomlanuvchi ulkan xizmat koʻrsatish minorasi kutib oladi. Minora oʻzining "chopsticks" (ovqatlanish choʻpchalari) deb ataluvchi ikkita gigant mexanik manipulyatorlari yordamida 50 metrlik kemani havoning oʻzida tutib oladi.

Toʻliq koʻp marta foydalaniladigan tizim sari

Taʼkidlash joizki, SpaceX avvalroq Super Heavy deb nomlanuvchi birinchi bosqich (tezlatkich)ni xuddi shu usulda muvaffaqiyatli tutib olishga erishgan edi. Biroq, Starship kemasining oʻzi (yuqori bosqich) hali hech qachon bunday usulda qaytarilmagan. Agar avgust oyidagi sinov muvaffaqiyatli oʻtsa, bu toʻliq koʻp marta foydalaniladigan oʻta ogʻir kosmik tizimni yaratish yoʻlidagi asosiy toʻsiqni olib tashlaydi.

Ushbu texnologiyaning asosiy afzalligi shundaki, kema va tezlatkich qoʻngandan soʻng murakkab tiklash ishlariga yoki okeandan qidirib topishga ehtiyoj qolmaydi. Ular darhol start maydonchasida texnik koʻrikdan oʻtkazilib, qisqa vaqt ichida qayta parvozga tayyorlanishi mumkin boʻladi. Bu esa koinotga yuk tashish xarajatlarini keskin kamaytirish va parvozlar chastotasini oshirish imkonini beradi.

Oʻzbekistonlik kosmik texnologiyalar ishqibozlari uchun ham ushbu yangilik katta ahamiyatga ega, zero Starship kelajakda Oyni oʻzlashtirish va Marsga ilk insonlarni yetkazish uchun moʻljallangan asosiy transport vositasi hisoblanadi. Avgust oyidagi sinovlar butun dunyo kabi mintaqamizdagi texnologiya ixlosmandlari diqqat markazida boʻlishi shubhasiz.