Airbus eng yirik yoʻlovchi samolyotini yaratmoqchi: Boeing 777X uchun munosib javob

Yevropaning aviatsiya giganti Airbus oʻzining eng muvaffaqiyatli modellaridan biri boʻlgan A350 laynerining yanada kattaroq va sigʻimliroq versiyasini ishlab chiqish imkoniyatlarini koʻrib chiqmoqda. Ushbu loyiha amalga oshsa, yangi samolyot nafaqat kompaniya tarixidagi eng yirik ikki dvigatelli laynerga aylanadi, balki AQSHning Boeing korporatsiyasi tomonidan taqdim etilgan Boeing 777X modeliga toʻgʻridan-toʻgʻri raqobat tugʻdiradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Farnboro xalqaro aviakoʻrgazmasida Rolls-Royce bosh direktori Tufan Erginbilgich bergan maʼlumotlarga koʻra, yangi loyiha boʻyicha yakuniy qaror kelasi bir yil ichida qabul qilinishi kutilmoqda. ixbt.com xabariga tayanadigan boʻlsak, Airbus hozirda samolyot fyuzelyajini uzaytirish orqali yoʻlovchilar sigʻimini sezilarli darajada oshirishni rejalashtirgan. Hozircha norasmiy ravishda A350-1100 yoki A350-2000 deb atalayotgan ushbu model hozirgi A350-1000 versiyasining davomchisi boʻladi.

Yangi dvigatel va texnik cheklovlar

Loyiha oldidagi asosiy masalalardan biri bu dvigatel tanlovidir. Agar yangi layner uchun mutlaqo yangi kuch qurilmasi talab etilsa, uni ishlab chiqish va sinovdan oʻtkazish 6-7 yil vaqtni olishi mumkin. Bunday holda, samolyot 2032-yildan oldin foydalanishga topshirilmaydi. Airbus esa ortiqcha vaqt va xarajatlardan qochish maqsadida Rolls-Royce Trent XWB dvigatelining modernizatsiya qilingan versiyasidan foydalanishni afzal koʻrmoqda.

Mutaxassislarning fikricha, fyuzelyajning uzaytirilishi samolyotning maksimal uchish masofasini (range) biroz qisqartirishi mumkin. Biroq, zamonaviy aviabozar tendensiyalari shuni koʻrsatmoqdaki, yirik aviakompaniyalar uchun oʻta uzoq masofaga uchish imkoniyatidan koʻra, bir reysda koʻproq yoʻlovchini tashish muhimroq hisoblanadi. Bu ayniqsa dunyoning eng yirik xablari oʻrtasidagi intensiv parvozlar uchun juda qoʻl keladi.

Boeing bilan raqobat va bozor talabi

Airbus kompaniyasining bu qadami strategik ahamiyatga ega. Hozirda Boeing oʻzining yangi avlod Boeing 777X oilasini foydalanishga topshirishga yaqin turibdi. Airbus esa ushbu segmentda oʻz pozitsiyasini mustahkamlash va mijozlarga muqobil variant taklif qilishni istaydi. A350-1100 modeli aynan eng yirik ikki dvigatelli yoʻlovchi laynerlari toifasida yetakchilik uchun kurashadi.

Taʼkidlash joizki, Airbus A350 oilasi allaqachon oʻzining tejamkorligi va qulayligi bilan tanilgan. Yaqinda kompaniyaning A350-1000ULR (Ultra Long Range) modifikatsiyasi yoqilgʻi quyish uchun toʻxtamasdan 17 ming kilometr masofani bosib oʻtib, oʻziga xos rekord oʻrnatgan edi. Yangi loyiha esa rekord masofalardan koʻra, maksimal sigʻim va iqtisodiy samaradorlikka eʼtibor qaratadi.

Oʻzbekiston aviatsiya bozori uchun ham bunday yangiliklar ahamiyatli, chunki milliy aviatashuvchilar oʻz parkini doimiy ravishda modernizatsiya qilib bormoqda. Kelajakda Toshkent kabi yirik tranzit nuqtalaridan amalga oshiriladigan uzoq masofali reyslarda shunday sigʻimli laynerlarga ehtiyoj tugʻilishi tabiiy.