Boeing inqirozi: Yangi 737 MAX samolyotlari bir necha oylik parvozdan soʻng qismlarga ajratiladi

Aviatsiya olamida misli koʻrilmagan voqea yuz berdi: Braziliyaning GOL Linhas Aereas aviakompaniyasiga 2025-yilning kuzida yetkazib berilgan ikkita mutlaqo yangi Boeing 737 MAX 8 layneri yarim yil ham xizmat qilmasdan foydalanishdan olindi. Ushbu havo kemalari taʼmirlash oʻrniga ehtiyot qismlarga ajratib yuborish uchun sotib yuborilgani soha mutaxassislarini hayratda qoldirmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

PS-GRM va PS-GRN roʻyxatga olish raqamlariga ega boʻlgan ushbu laynerlar aviatashuvchiga 2025-yilning sentyabr va noyabr oylarida topshirilgan edi. Biroq, ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ular 2026-yilning fevraliga kelibgina muntazam reyslarni toʻxtatgan va mart oyida AQSHning Arizona shtatidagi Pinal aeroportiga — samolyotlarni saqlash va utilizatsiya qilish markaziga olib ketilgan. Bu Boeing 737 MAX oilasiga mansub samolyotlarning bunday qisqa muddat ichida "utilga" chiqishi bilan bogʻliq ilk holatdir.

Texnik nuqsonlar va iqtisodiy samarasizlik

Mazkur qarorga samolyotlarni ishlab chiqarish jarayonida yoʻl qoʻyilgan surunkali texnik nosozliklar sabab boʻlgani aytilmoqda. Xususan, CFM LEAP-1B dvigatellaridagi muammolar hamda havo kemasining markazlashuvi (sentrovka) bilan bogʻliq nuqsonlar laynerlarning tez-tez parvozlardan chetlatilishiga va texnik xizmat koʻrsatish xarajatlarining keskin oshishiga olib kelgan.

Aviakompaniya uchun bunday nuqsonli samolyotlarni ekspluatatsiya qilishdan koʻra, ularni lizing beruvchiga qaytarish foydaliroq deb topildi. Lizing kompaniyasi esa oʻz navbatida laynerlarni Britaniyaning AerFin kompaniyasiga sotib yubordi. Ushbu kompaniya samolyotlarni butunligicha saqlashdan koʻra, ularni qismlarga ajratib, ehtiyot qismlar bozorida realizatsiya qilishni maqsad qilgan.

Boeing obroʻsiga navbatdagi zarba

Ushbu holat Boeing kompaniyasining mahsulot sifati ustidan nazorati borasidagi xavotirlarni yanada kuchaytirmoqda. Soʻnggi yillarda Amerika aviagiganti bir necha bor jiddiy muammolarga duch keldi. Avvalroq kompaniya oʻzining ilk Boeing 777-9 modellaridan birini ham hisobdan chiqarishga majbur boʻlgan edi, chunki uni zamonaviy standartlarga moslashtirish iqtisodiy jihatdan oʻzini oqlamasligi maʼlum boʻlgandi.

Oʻzbekiston aviatsiya bozorida ham Boeing samolyotlari asosiy oʻrinni egallashini hisobga olsak, ishlab chiqaruvchining bunday tizimli muammolari global miqyosda xavfsizlik va ishonchlilik masalalarini kun tartibiga chiqaradi. Hozircha ishlab chiqaruvchi ushbu konkret holat boʻyicha rasmiy izoh bergani yoʻq, biroq yangi samolyotlarning ehtiyot qismlarga boʻlinishi sanoat uchun juda xavotirli signal hisoblanadi.