Falcon 9 raketasining yuqori bosqichi Oyga borib uriladi

Joriy yilning 5-avgust sanasida Falcon 9 raketasining ishlab boʻlgan yuqori bosqichi Oy sirtiga kelib urilishi kutilmoqda. ixbt.com nashrining xabar berishicha, ushbu qoldiq 2025-yil yanvar oyida amalga oshirilgan Firefly Blue Ghost-1 missiyasidan soʻng kosmosda qolib ketgan edi. Olimlarning dastlabki hisob-kitoblariga koʻra, mazkur toʻqnashuv astronomlar uchun noyob ilmiy kuzatuvlarni amalga oshirish imkoniyatini beradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Mutaxassislarning fikricha, uchrashuv Oyning gʻarbiy qismidagi Eynshteyn va Bell kraterlari yaqinida sodir boʻladi. Toʻqnashuv vaqtida hosil boʻladigan chaqnash Yer yuzidagi sezgir teleskoplar yordamida kuzatish uchun yetarlicha yorqin boʻlishi kutilmoqda. Bu esa olimlarga kosmik jismlarning tabiiy sirtlar bilan oʻzaro taʼsirini real vaqt rejimida oʻrganish yoʻlini ochadi.

Oy changi va uning dinamikasi

Yangi ilmiy tadqiqot natijalariga koʻra, kuchli zarba natijasida otilib chiqqan moddalar shleyfi 75 kilometrdan 100 kilometrgacha boʻlgan balandlikka koʻtarilishi taxmin qilinmoqda. Dastlabki daqiqalarda hosil boʻladigan chang buluti qorongʻi osmon fonidan sezilarli darajada yorqinroq koʻrinadi. Shunga qaramay, amaldagi koʻrsatkichlar nazariy hisoblardan biroz farq qilishi ham mumkin.

Olimlarning taʼkidlashicha, mazkur hodisaning asosiy ilmiy qiymati qisqa muddatli chaqnashning oʻzida emas, balki otilib chiqqan moddalar dinamikasini tahlil qilish va Oyga zarba berish modellarini amalda sinovdan oʻtkazishdir. Bunday kuzatuvlar kelgusida fazoviy tadqiqotlar uchun muhim nazariy asos boʻlib xizmat qiladi.

Kosmik chiqindilar va xavfsizlik choralari

NASA va boshqa kosmikagentliklar ushbu jarayonni diqqat bilan kuzatib borishni rejalashtirgan. Xususan, Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) apparati kutilayotgan toʻqnashuv joyini hodisadan taxminan bir hafta oldin va voqeadan bir hafta oʻtgach suratga olishi koʻzda tutilgan. Bu esa zarba natijasida yuzaga kelgan yangi krater hajmini aniq baholash imkonini beradi.

Tadqiqotchilarning qayd etishicha, sunʼiy kosmik chiqindilar bilan bogʻliq bunday kuzatuvlar kelajakda Oy infratuzilmasi va insoniyatning Oy dasturlari doirasidagi ekspeditsiyalari uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xavflarni oldindan baholashda muhim ahamiyat kasb etadi.