Xitoyda yangi AES reaktori milliy tarmoqqa ulandi

Xitoy oʻzining atom energetikasini rivojlantirish yoʻlida muhim qadam tashlab, Xaynan orolida joylashgan «Chantszyan» AESining uchinchi energetika blokini ilk bor milliy energotizimga uladi. Markaziy televideniye xabar qilishicha, bu mamlakatning ushbu mintaqasida foydalanishga topshirilgan «Xualun-1» (Hualong One) turidagi ilk reaktor hisoblanadi. Tarmoqqa ulanish qurilmaning ilk bor elektr energiyasi ishlab chiqarishni boshlaganini anglatadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hozirda yangi energetika blokini sanoat miqyosida toʻlaqonli ishga tushirishdan oldin soʻnggi bosqichdagi sinov ishlari kutib turibdi. Mutaxassislar bosqichma-bosqich reaktor quvvatini oshirib, barcha tizimlarning barqarorligini kompleks tarzda sinovdan oʻtkazadilar. Ushbu loyiha kelgusida mamlakat energiya xavfsizligini taʼminlash va ekologik yuklamani kamaytirishda muhim oʻrin tutishi kutilmoqda.

Zamonaviy xavfsizlik texnologiyalari

Loyihaning asosiy oʻziga xos jihati shundaki, u toʻliq mamlakat ichida ishlab chiqilgan uchinchi avlod «Xualun-1» texnologiyasi asosida bunyod etilgan. Reaktor jiddiy avariya holatlarida ham barqaror ishlay oladigan faol va passiv xavfsizlik tizimlarining zamonaviy majmuasi bilan jihozlangan. Bu esa stansiyaning ishonchliligini mutlaqo yangi bosqichga olib chiqadi.

Xususan, loyihaning eng muhim elementlaridan biri bu reaktor binosining gumbazi ostida joylashgan passiv favqulodda sovutish rezervuari boʻlib, unda taxminan 2400 tonna suv saqlanadi. Har qanday kutilmagan vaziyatda tashqi elektr taʼminoti, nasoslar va xodimlar aralashuvisiz, suv tortishish kuchi taʼsirida avtomatik ravishda reaktorga yoʻnaltiriladi. Ishlab chiquvchilar maʼlumotiga koʻra, mazkur zaxira reaktorni 72 soat davomida uzluksiz sovutish uchun yetarli hisoblanadi.

Ekologik samaradorlik va koʻrsatkichlar

Reaktorning tashqi taʼsirlardan himoyalanishi va radioaktiv moddalarning tashqariga chiqib ketishining oldini olish maqsadida qoʻshma germetik qobiq oʻrnatilgan. Ichki qism temir-betondan qalinligi 1,3 metr atrofida yasalib, poʻlat qoplama bilan mustahkamlangan, tashqi qobiq esa qalinligi 1,8 metrgacha boʻlgan yuqori mustahkam betondan tayyorlangan.

«Chantszyan» AESining ikkinchi navbati har biri 1,2 GW quvvatga ega ikkita energetika blokini oʻz ichiga oladi. Qurilish ishlari toʻla yakunlangach, ular yiliga 18 milliard kW·soat elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatiga ega boʻladi. Xitoy tomonining baholashicha, bu har yili qariyb 6,3 million tonna shartli yoqilgʻini tejash va uglerod chiqindilarini 11,6 million tonnaga qisqartirish imkonini beradi.