Issiqko‘lda tarixiy kelishuv: O‘zbekiston Prezidenti tashrifi yakunlandi

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Qirg‘izistonga uch kunlik davlat tashrifi muhim siyosiy va iqtisodiy kelishuvlar bilan yakunlandi. Tashrifning eng katta natijasi — ikki mamlakat munosabatlarini davlatlararo hamkorlikning eng yuqori bosqichiga olib chiqqan Ittifoqchilik munosabatlari to‘g‘risidagi shartnoma bo‘ldi.

Biroq Cho‘lponotadagi muzokaralar faqat bitta tarixiy hujjat bilan cheklanmadi. Tomonlar o‘zaro savdoni 3 milliard dollarga yetkazish, yangi sanoat loyihalarini ishga tushirish, yirik temir yo‘l va energetika tashabbuslarini jadallashtirish bo‘yicha aniq vazifalarni belgilab oldi.

Ittifoqchilik shartnomasi nimani anglatadi?

Shavkat Mirziyoyev va Qirg‘iziston Prezidenti Sadir Japarov o‘rtasidagi muzokaralar tor doirada, so‘ng rasmiy delegatsiyalar ishtirokida o‘tkazildi. Uchrashuvlarda siyosiy muloqot, savdo-iqtisodiy hamkorlik, sanoat kooperatsiyasi, transport, suv-energetika va madaniy-gumanitar aloqalarning bugungi holati hamda kelgusi yo‘nalishlari muhokama qilindi.

Muzokaralar yakunida ikki davlat rahbari Ittifoqchilik munosabatlari to‘g‘risidagi shartnomani imzoladi. Rasmiy bayonotda mazkur hujjat O‘zbekiston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi sheriklikni davlatlararo munosabatlarning eng yuqori darajasiga olib chiqishi ta’kidlandi.

Shuningdek, ikki mamlakat prezidentlari raisligida Davlatlararo kengash tuzishga kelishildi. Yangi tuzilma oliy darajada qabul qilingan qarorlarni amalga oshirish, uzoq muddatli ustuvor yo‘nalishlarni belgilash va ittifoqchilik munosabatlarini amaliy mazmun bilan boyitishga xizmat qilishi kutilmoqda.

Shavkat Mirziyoyev endigi asosiy vazifa hamkorlikni xalqlar taraqqiyoti va farovonligiga xizmat qiladigan yangi loyihalar bilan boyitish ekanini ta’kidladi.

Savdo hajmi 3 milliard dollarga yetkaziladi

Iqtisodiy hamkorlik muzokaralarning asosiy mavzularidan biri bo‘ldi. Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, so‘nggi yillarda O‘zbekiston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi qariyb o‘n barobar oshgan va 2025 yil yakunida 1,2 milliard dollardan ziyodni tashkil etgan. Endi bu ko‘rsatkichni 3 milliard dollarga yetkazish vazifasi qo‘yildi.

Energetika, elektrotexnika, farmatsevtika, qishloq xo‘jaligi va to‘qimachilik sohalarida yangi qo‘shma loyihalarni amalga oshirish rejalashtirilgan. Shuningdek, xomashyo resurslarini birgalikda qazib olish bo‘yicha ham aniq takliflar ishlab chiqilgan. Loyihalarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashda O‘zbekiston–Qirg‘iziston Taraqqiyot fondi imkoniyatlaridan keng foydalanish ko‘zda tutilmoqda.

Tomonlar ikki mamlakat hududlari o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqalarni kuchaytirishga ham kelishib oldi. Yil oxiriga qadar O‘zbekistonda yangi shakldagi birinchi Hududlar forumini o‘tkazish rejalashtirilgan.

Temir yo‘l va Qambarota-1 loyihalari jadallashadi

«Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston» temir yo‘li muzokaralarning strategik yo‘nalishlaridan biri bo‘ldi. Prezidentlar temir yo‘l qurilishi bilan birga uning bo‘ylab savdo va logistika infratuzilmasini rivojlantirish, tashish jarayonlariga raqamli yechimlarni joriy etish va avtomobil tashuvchilari uchun qulay sharoitlar yaratish masalalarini muhokama qildi.

Ushbu yo‘nalishning rivojlanishi O‘zbekiston va Qirg‘izistonning mintaqaviy tranzit imkoniyatlarini oshirishi, Xitoy bozori bilan aloqalarni qisqartirishi va yangi savdo yo‘laklarini shakllantirishi mumkin.

Suv-energetika sohasida esa transchegaraviy suv zaxiralaridan oqilona foydalanish bo‘yicha hamkorlikni davom ettirishga kelishildi. Qambarota-1 gidroelektr stansiyasini qurish to‘g‘risidagi bitimni imzolash jarayonini tezlashtirish belgilandi.

Qanday hujjatlar imzolandi?

Ittifoqchilik shartnomasidan tashqari, ikki davlat o‘rtasida kundalik hayot, ijtimoiy ta’minot va chegaraoldi aloqalariga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan hujjatlar almashildi.

Ular orasida:

• O‘zbekiston–Qirg‘iziston davlat chegarasining ayrim uchastkalari to‘g‘risidagi shartnoma;

• «Chashma» bulog‘idan birgalikda foydalanish bo‘yicha bitim;

• ijtimoiy sug‘urta va pensiya ta’minotiga doir bitim;

• oliy ta’limdagi kreditlarni o‘zaro tan olish to‘g‘risidagi kelishuv;

• chegaradan o‘tish punktlariga oid bayonnoma;

• fuqarolarning o‘zaro kelib-ketishiga doir o‘zgartishlar;

• Issiqko‘ldagi kurort va dam olish obyektlariga oid hujjatlar;

• madaniyat, turizm va agrosanoat sohalari bo‘yicha 2026–2027 yillarga mo‘ljallangan qo‘shma rejalar bor.

Bu hujjatlarning amalga kirishi ikki mamlakat fuqarolari uchun pensiya, ta’lim, safar, dam olish va chegaradan o‘tish jarayonlarida yangi huquqiy imkoniyatlar yaratishi mumkin.

Mirziyoyevga «Manas» ordeni topshirildi

Davlat tashrifi doirasida Shavkat Mirziyoyev Qirg‘izistonning yuksak davlat mukofotlaridan biri — I darajali «Manas» ordeni bilan taqdirlandi. Mukofotni O‘zbekiston rahbariga Sadir Japarov topshirdi.

O‘zbekiston Prezidenti mazkur ordenni ikki xalq o‘rtasidagi ko‘p asrlik do‘stlik, yaxshi qo‘shnichilik va munosabatlarni ittifoqchilik darajasiga olib chiqish yo‘lidagi mushtarak sa’y-harakatlarning e’tirofi sifatida qabul qilishini bildirdi.

1996 yilda ta’sis etilgan «Manas» ordeni davlatchilik va xalqaro hamkorlikni mustahkamlash, xalqlar o‘rtasida tinchlik, do‘stlik va o‘zaro anglashuvni rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan shaxslarga beriladi.

Markaziy Osiyo va Ozarbayjon uchun yangi kun tartibi

Shavkat Mirziyoyev tashrif doirasida Markaziy Osiyo va Ozarbayjon davlat rahbarlarining norasmiy Maslahat uchrashuvida ham qatnashdi. Unda Ozarbayjon, O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston rahbarlari ishtirok etdi.

O‘zbekiston rahbari Ozarbayjonning mazkur muloqot shakliga qo‘shilishi hamkorlikni yangi — makromintaqaviy darajaga olib chiqayotganini ta’kidladi. U Markaziy Osiyo, Janubiy Kavkaz va Afg‘onistonni qamrab oluvchi yagona taraqqiyot makonini shakllantirish uchun tarixiy imkoniyat ochilayotganini qayd etdi.

Sammitda quyidagi yo‘nalishlar ustuvor deb belgilandi:

• davlatlar o‘rtasidagi hamkorlik institutlarini mustahkamlash;

• savdo va transport bog‘liqligini oshirish;

• umumiy raqamli xizmatlarni rivojlantirish;

• ta’lim, ilm-fan va sun’iy intellekt sohasida qo‘shma infratuzilma yaratish;

• iqlim o‘zgarishi, suv va energetika xavfsizligiga birgalikda yechim topish;

• madaniy va gumanitar almashinuvlarni kengaytirish.

Uchrashuv yakunida Cho‘lponota deklaratsiyasi qabul qilindi.

Issiqko‘ldagi ramziy tadbirlar

Davlat rahbarlari Qirg‘izistondagi ilk xalqaro toifadagi golf klubining ochilish marosimida ishtirok etib, u yerda yaratilgan sport va sayyohlik infratuzilmasi bilan tanishdi. Yangi majmua mamlakatda sport turizmini rivojlantirishga xizmat qilishi ta’kidlandi.

Shuningdek, Issiqko‘l sohilida qurilgan besh yulduzli «Boku» mehmonxonasi ochildi. Majmua 17,2 gektar hududda joylashgan bo‘lib, 120 dan ortiq xona, basseyn, akvapark hamda sport va ko‘ngilochar inshootlarni o‘z ichiga oladi.

Tashrifning so‘nggi kunida O‘zbekiston, Qirg‘iziston, Qozog‘iston va Tojikiston prezidentlari F1H2O jahon chempionatining Qirg‘iziston Gran-prisi ochilishida qatnashdi. Markaziy Osiyoda ilk bor o‘tkazilayotgan ushbu musobaqada tezyurar qayiqlar soatiga 220 kilometrdan yuqori tezlikda harakatlanadi. Shavkat Mirziyoyev rafiqasi bilan sportchilarning saralash poygasini kuzatdi.

Tashrifning asosiy natijasi

Shavkat Mirziyoyevning Qirg‘izistonga davlat tashrifi ikki mamlakat munosabatlarini yangi huquqiy va siyosiy bosqichga olib chiqdi. Ittifoqchilik shartnomasi, Davlatlararo kengash tuzilishi, 3 milliard dollarlik savdo maqsadi va yirik transport-energetika loyihalari tashrifning eng muhim natijalari bo‘ldi.

Tadbirlar yakuniga yetgach, «Issiqko‘l» aeroportida Shavkat Mirziyoyev va rafiqasini Sadir Japarov hamda rafiqasi kuzatib qo‘ydi. O‘zbekiston Prezidenti Toshkentga jo‘nab ketdi.

Endi asosiy e’tibor imzolangan hujjat va belgilangan vazifalarning amalda qanday natija berishiga qaratiladi. Sizningcha, yangi ittifoqchilik shartnomasi oddiy fuqarolar hayotida qaysi sohada birinchi bo‘lib seziladi? O‘z fikrlaringizni izohlarda qoldiring!