Xitoy 800 kishilik “uchuvchi qanot” loyihasini taqdim etdi

Xitoylik tadqiqotchilar kelajakda 800 dan ortiq yoʻlovchini tashi oladigan istiqbolli “uchuvchi qanot” sxemasidagi yoʻlovchi samolyotining aerodinamik modelini namoyish etdi. Ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu loyiha mamlakatning oʻz yirik fuqarolik havo kemalarini yaratish dasturidagi eng ulkan yoʻnalishlardan biriga aylanishi mumkin. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Anʼanaviy aviatsiya laynerlaridan farqli oʻlaroq, yangi havo kemasi aniq ajratilgan fuzelyaj, qanotlar va dum qismiga ega emas, balki yagona keng teshuvchi korpusdan iborat. Yangi samolyotning kengligi taxminan 85 metrni, uzunligi esa 43 metrni tashkil etishi kutilmoqda. Mazkur oʻlchamlar uni mashhur harbiy texnika namunalari bilan qiyoslash imkonini beradi.

Texnik koʻrsatkichlar va taqqoslashlar

Xitoylik mutaxassislar loyihalashtirayotgan havo kemasining qanot yoyilishi Amerika strategik bombardimonchisi B-2 Spiritʼdan taxminan 1,6 barobar katta. Yoʻlovchi sigʻimi boʻyicha esa u hozirgi kundagi eng yirik seriyali yoʻlovchi samolyoti Airbus A380ʼdan ham sezilarli darajada oʻzib ketadi. Maʼlumki, Airbus A380 odatda 555 nafargacha yoʻlovchini sigʻdira olsa, yangi xitoycha konsepsiya 800 dan ortiq kishiga moʻljallangan.

Mazkur loyiha ortida Xitoyning CARDC aerodinamika tadqiqot va ishlanmalar markazi turibdi. Ushbu milliy institut avvalroq COMAC C919 yoʻlovchi samolyoti va Y-20 transport aviatsiyasi kabi yirik milliy dasturlarda ham faol qatnashgan edi. Mutaxassislarning fikricha, “uchuvchi qanot” sxemasining asosiy afzalligi yuqori aerodinamik samaradorlikdir.

Muhandislik muammolari va infratuzilma

Anʼanaviy laynerlarda fuzelyajning katta qismi faqat havo qarshiligini yuzaga keltiradi, xolos. Yangi sxemada esa butun maydon koʻtarish kuchini hosil qilishda qatnashib, koʻp sonli yoʻlovchilarni tashishda yoqilgʻi sarfini nazariy jihatdan kamaytirish imkonini beradi. Shunga qaramay, bunday shakldagi fuqarolik samolyotini yaratish qator murakkab muhandislik muammolarini keltirib chiqaradi.

Jumladan, yuzlab odamlarni favqulodda evakuatsiya qilish, ulkan korpusni germetizatsiya qilish, boshqaruvni taʼminlash hamda yoʻlovchilar qulayligini saqlash masalalarini qayta hal qilish talab etiladi. Qolaversa, 85 metrlik kenglik ICAO F aerodrom kodining 80 metrlik standart cheklovidan oshib ketadi. Bu esa kelgusida aeroport infratuzilmasini oʻzgartirishni talab qilishi mumkin.

Hozirgi kunda Xitoyda fuqarolik aviatsiyasi dasturlari jadal kengayib bormoqda. Ishlab chiqarilayotgan C919 layneridan tashqari, Xitoy 2030-yil atrofida ilk parvozini amalga oshirishi kutilayotgan, 280 oʻrinli C929 keng fyuzelyajli samolyotini ham rivojlantirmoqda. Shuningdek, NASA X-59 tajriba samolyoti texnologiyalariga tayanuvchi C949 tovushdan tez uchuvchi yoʻlovchi layneri konsepsiyasi ham ishlab chiqilmoqda.