Xitoy 2028 yilda Marsdan tuproq olib kelish missiyasini boshlaydi

Xitoy oʻz tarixidagi eng murakkab planetalararo loyihalardan biri boʻlgan Tianwen 3 missiyasini amalga oshirishga jiddiy tayyorgarlik koʻrmoqda. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu ulkan tashabbus doirasida Qizil sayyoradan taxminan 500 gramm tuproq namunalarini Yerga yetkazib kelish rejalashtirilgan. Mazkur ilmiy qadam basharti muvaffaqiyatli amalga oshirilsa, koinotni oʻrganish tarixida yangi sahna ochishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Mutaxassislarning hisob-kitoblariga koʻra, missiyaning asosiy uchish bosqichi 2028 yilning oxiriga moʻljallangan. Aynan shu davrda Marsga parvoz qilish uchun eng qulay astronomik oyna ochiladi. Loyihani amalga oshirish uchun Xitoy Xaynan orolidagi Venchang kosmodromidan ikkita ogʻir rusumdagi Long March 5 raketasidan foydalanishni niyat qilgan. Qurilmalar hozirda prototiplarni ishlab chiqish bosqichidan oʻtmoqda.

Ilmiy maqsadlar va qidiruv ishlari

Tianwen 3 loyihasining bosh ilmiy rahbari Xou Szensyan taʼkidlaganidek, asosiy vazifa Marsda qadimgi hayot izlarini topishdan iborat. Olimlar Yerdagi dastlabki organizmlarga oʻxshash boʻlishi mumkin boʻlgan mikroorganizmlar belgilarini qidiradilar. Shu bilan birga, tadqiqotchilar Marsning oʻz evolyutsiyasi davomida Yerdagidan mustaqil ravishda paydo boʻlgan biologik izlar ham boʻlishi mumkinligini istisno etishmayotgani yoʻq.

Hozircha qoʻnish joyi toʻliq aniqlashtirilmagan va yakuniy qaror 2026 yilning oxirigacha qabul qilinishi koʻzda tutilgan. Hududni tanlashda yuzaning geologik yoshi, oʻtmishda suv mavjud boʻlganining dalillari, shuningdek, hayot uchun qulay sharoitlar hisobga olinmoqda. Parallel ravishda mutaxassislar Marsning yangi avlod geologik xaritasini ham tuzmoqda.

Sayyoraviy xavfsizlik va laboratoriya tadqiqotlari

Loyihani amalga oshirishda planetar himoya masalasiga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Xitoyning Xefey shahrida keltirilgan namunalarni tahlil qilish uchun maxsus laboratoriya qurish rejalashtirilgan. Ushbu muassasa ikki tomonlama himoyani taʼminlashi lozim: birinchidan, marscha tuproqni yer usti organizmlari bilan zararlanishidan saqlash, ikkinchidan esa potensial xavfli komponentlarning Yer biosferasiga tushishining oldini olish.

Xitoy ushbu dastur davomida COSPAR sayyoraviy himoya qoidalariga qatʼiy rioya qilishini maʼlum qilgan. Bu kabi choralarsiz hayot izlarini topish boʻyicha olib boriladigan tadqiqotlar natijalari shubhaga olinishi mumkin. Laboratoriyada tuproq konteynerlari ochilib, uni qayta ishlash, tahlil qilish va biologik xavflarni baholash ishlari bajariladi.

Agar barcha rejalar oʻz vaqtida bajarilsa, Tianwen 3 toʻgʻridan-toʻgʻri Mars sirtidan moddani Yerga olib kelgan ilk muvaffaqiyatli missiyaga aylanishi mumkin. NASAning shunga oʻxshash dasturi hozircha soʻroq ostida turgani sababli, ekspertlar buni kosmik poygada muhim burilish sifatida baholamoqda. Hatto hayot izlari topilmasa ham, namunalar sayyoraning geologik tarixi va iqlim oʻzgarishlarini chuqur oʻrganishga xizmat qiladi.