Xitoy fazoda BeiDou sunʼiy yoʻldoshini muvaffaqiyatli yonilgʻi bilan toʻldirdi

Xitoy fazoda inqilobiy texnologiyani sinovdan oʻtkazib, yuqori yeroldi orbitasida harakatlanayotgan BeiDou navigatsiya sunʼiy yoʻldoshiga toʻgʻridan-toʻgʻri yonilgʻi quyish amaliyotini muvaffaqiyatli amalga oshirdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, joriy yilning fevral oyida boʻlib oʻtgan ushbu murakkab operatsiyaning tafsilotlari faqatgina hozirga kelib ommaga oshkor etildi. Ushbu yutuq kelgusida orbital guruhlarni saqlab qolish xarajatlarini keskin kamaytirish va kosmik apparatlar xizmat muddatini bir necha barobar uzaytirish imkonini beradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Maʼlum qilinishicha, muvaffaqiyatli sinov davomida maxsus xizmat koʻrsatuvchi apparat BeiDou sunʼiy yoʻldoshiga yaqinlashib, unga suyuq yonilgʻi uzatgan. Mutaxassislarning tushuntirishicha, tajribada murakkab sovutish tizimlarini talab qilmaydigan va yillar davomida saqlanishi mumkin boʻlgan uzoq muddatli kimyoviy yonilgʻi turidan foydalanilgan. Bu kosmik sharoitda saqlash va boshqarish jarayonlarini sezilarli darajada osonlashtiradi.

Fazoda yonilgʻi quyishning ahamiyati

Hozirgi kunda sunʼiy yoʻldoshlar nafaqat fazoga chiqarilish vaqtida, balki oʻz vazifalarini bajarish davomida ham ulkan miqdordagi resurslarni sarflaydi. Xususan, yonilgʻi orbital traektoriyani toʻgʻrilash, fazoviy obyektning holati va orientatsiyasini ushlab turish hamda xavfli toʻqnashuvlarning oldini olish uchun amalga oshiriladigan manevrlar uchun juda zarur hisoblanadi.

Amaliyot shuni koʻrsatadiki, sunʼiy yoʻldoshning bortidagi quyosh panellari, elektronika va boshqa barcha asosiy tizimlari mukammal ishlayotgan boʻlsa-da, rezervdagi yonilgʻi toʻliq tugashi bilanoq apparat oʻz faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻladi. Ilgari bunday holatlarda yangi sunʼiy yoʻldoshni qaytadan fazoga uchirishga toʻgʻri kelar edi, bu эsa ulkan moliyaviy xarajatlarni keltirib chiqarar edi.

Murakkab texnik jarayon va kelajak istiqbollari

Orbital sharoitda yonilgʻi quyish texnologiyasi juda yuqori aniqlik va murakkab muhandislik yechimlarini talab qiladi. Dastlab xizmat koʻrsatuvchi qurilma nishonni oʻzi mustaqil ravishda aniqlashi, uning tezligi va traektoriyasini toʻliq sinxronlashtirishi, soʻngra esa mikrogravitatsiya sharoitida hech qanday sizib chiqishlarsiz tutashuvni amalga oshirishi shart.

Agar mazkur texnologiya yanada rivojlantirilsa, kelgusida bitta xizmat koʻrsatuvchi apparat bir nechta sunʼiy yoʻldoshlarni yonilgʻi bilan taʼminlay olishi mumkin. Bu oʻz navbatida yirik orbital guruhlarni boshqarish xarajatlarini sezilarli darajada qisqartiradi.

Eslatib oʻtamiz, BeiDou — AQShning GPS, Yevropaning Galileo va Rossiyaning GLONASS tizimlariga teng keladigan Xitoyning global sunʼiy yoʻldosh navigatsiya tizimi boʻlib, u fuqarolik ehtiyojlari bilan bir qatorda harbiy sohada ham keng qoʻllaniladi.