NASA Marsdagi 15 nafar astronavt uchun oziq-ovqat tizimini tanladi

NASA agentligi kelajakdagi Mars ekspeditsiyalari uchun toʻlaqonli oziq-ovqat tizimini yaratishga qaratilgan Deep Space Food Challenge: Mars to Table tanlovi yakunlarini eʼlon qildi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur loyiha kelgusida Qizil sayyoraga yoʻl oladigan 15 nafar astronavtni uzoq muddat davomida barqaror oziq-ovqat bilan taʼminlash uchun muhim poydevor vazifasini bajaradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Musobaqa shartlari juda qattiq boʻlib, ishtirokchilar 15 kishilik ekipajni 500 mars sutkasi yoki taxminan 513 yer kuniga yetadigan oziq-ovqat bilan taʼminlaydigan infratuzilmani loyihalashtirishi kerak edi. Jami 33 davlat va AQShning 28 shtatidan 113 ta ariza kelib tushgan boʻlib, ulardan 5 tasi gʻolib deb topildi va umumiy 650 ming dollar miqdoridagi mukofot jamgʻarmasini oʻzaro boʻlib oldi.

Adaptive Nourishment Infrastructure gʻolib boʻldi

Tanlovda birinchi oʻrinni Filadelfiyadan kelgan Chinyer Ukeje egalladi va 300 ming dollar mukofot oldi. Uning Adaptive Nourishment Infrastructure (ANI) deb nomlangan konsepsiyasi boshqa loyihalardan oʻzining kompleks yondashuvi bilan ajralib turdi.

ANI konsepsiyasi oʻz ichiga bir qator ilgʻor yoʻnalishlarni oladi:

• Boshqariladigan muhitda qishloq xoʻjaligini yuritish
• Fermentatsiya jarayonlari va zamburugʻlar yetishtirish
• Bioreaktorlar yordamida ozuqa moddalarini yopiq siklda qayta ishlash
• Yer zahiralaridan minimal darajada foydalangan holda ratsionning 50 foizini joyida ishlab chiqarish

Ikkinchi oʻrinni Kaliforniyaning Cislune kompaniyasi qoʻlga kiritib, 200 ming dollar mukofotga ega chiqdi. Ularning Fresh, Ferment, Reserve tizimi maxsus madaniyatlarni yetishtirish, hosilning bir qismini odatiy mahsulotlarga aylantirish va favqulodda vaziyatlar uchun yer zahiralaridan foydalanishni nazarda tutadi. Shuningdek, yana 3 ta jamoa alohida yutuqlari uchun 50 ming dollardan mukofotlandi.

Mars missiyalari uchun oziq-ovqat yetishtirishning ahamiyati

Hozirgi vaqtda Xalqaro kosmik stansiyaga yuboriladigan oziq-ovqat mahsulotlari Yerda tayyorlanib, qadoqlangan holda joʻnatiladi. Biroq Mars missiyasi uchun bu yondashuv oʻta murakkab hisoblanadi, chunki faqat bir tomonlama parvozning oʻzi kamida 9 oy davom etadi va tayyor oziq-ovqat zahirasini saqlash ogʻirlik hamda saqlanish muammolarini keltirib chiqaradi.

Shu bois NASA ratsionning bir qismini bevosita kosmosda va oʻsha yerning oʻzida ishlab chiqarishni kelajakdagi uzoq muddatli sayyoralararo parvozlar infratuzilmasining ajralmas qismi sifatida koʻrib chiqmoqda. Mars to Table tanlovi 2021–2024 yillarda oʻtkazilgan dasturning mantiqiy davomi boʻldi.