Jazirama +46°ga yetadi: organizmni qanday asrash kerak?

O‘zbekistonda hafta davomida jazirama issiq saqlanib qoladi. Yaqin kunlarda harorat +41…+43 darajagacha, shimol, janub va cho‘l hududlarida esa +44…+46 darajagacha ko‘tarilishi kutilmoqda. Bunday ob-havoda eng katta xavf — faqat noqulaylik emas, balki organizm qizishi, suvsizlanish va issiq urishidir.

Kimlar uchun xavf yuqoriroq?

Sog‘liqni saqlash vazirligi issiq kunlarda aholi, ayniqsa, xavf guruhiga kiruvchi fuqarolar ehtiyot choralariga qat’iy amal qilishi kerakligini ta’kidladi.

Mutaxassislarga ko‘ra, quyidagi insonlar jazirama ta’siriga nisbatan zaifroq hisoblanadi:

SSV tavsiyasiga ko‘ra, bunday insonlarning holatidan muntazam xabar olib turish lozim. Chunki ularda chanqoqlik hissi kech paydo bo‘lishi yoki issiqlik ta’siri sezilmay qolishi mumkin.

Chanqoqni kutmang: suvni oldindan iching

Jaziramada organizm terlash orqali ko‘p miqdorda suyuqlik va mineral moddalarni yo‘qotadi. Shuning uchun “chanqadim” degan signalni kutish shart emas — kun davomida oz-ozdan va tez-tez suv ichish kerak.

Katta yoshli sog‘lom insonlar uchun odatda kuniga 2–3 litr atrofida suyuqlik ichish tavsiya etiladi. Ammo yurak, buyrak kasalliklari yoki shishga moyilligi bor bemorlar suyuqlik miqdorini shifokor tavsiyasiga ko‘ra belgilashi kerak.

Bu yerda eng oddiy qoida: suvni “birdaniga ko‘p” emas, “tez-tez va oz-ozdan” ichish foydali. Organizm ham update'ni sekin qabul qiladi, birdaniga “3 litr patch” kerak emas.

Kiyim ham himoya vositasi

Issiqda kiyim tanlash mayda masala emas. Yengil, keng, havo o‘tkazuvchan va och rangli kiyimlar tanani ortiqcha qizishdan saqlashga yordam beradi.

Paxta va zig‘ir kabi tabiiy matolar tananing nafas olishiga yordam beradi va terning bug‘lanishini yengillashtiradi.

Ko‘chaga chiqqanda keng qirrali bosh kiyim, quyoshdan himoyalovchi ko‘zoynak va zarur hollarda oftobdan himoyalovchi kremdan foydalanish maqsadga muvofiq.

Ovqatlanishda organizmni qiynamang

Jaziramada og‘ir, yog‘li, qovurilgan, achchiq va hazm bo‘lishi qiyin ovqatlar organizmga ortiqcha yuklama beradi.

Shuning uchun yengil ovqatlar afzal:

• sabzavotli salatlar;
• yengil sho‘rvalar;
• qatiq va ayron;
• tvorog;
• tuxum;
• tovuq yoki baliq go‘shti;
• mevalar.

Kun davomida 5–6 marta oz-ozdan ovqatlanish maqsadga muvofiq. Bu organizmga issiqda ovqatni hazm qilish uchun ortiqcha energiya sarflamaslikka yordam beradi.

11:00 dan 17:00 gacha ehtiyot bo‘ling

Mutaxassislar taxminan soat 11:00 dan 17:00 gacha ochiq quyosh ostida yurishni cheklashni tavsiya qilmoqda.

Zarur ishlar ertalab yoki kechki salqin vaqtlarga qoldirilgani ma’qul. Agar ko‘chaga chiqish shart bo‘lsa, soya yo‘laklardan yurish, bosh kiyim kiyish, yoningizda suv olib yurish va har 15–20 daqiqada oz-ozdan suv ichish kerak.

Og‘ir jismoniy mehnat va sport mashg‘ulotlarini ham kunning eng issiq vaqtida cheklash lozim.

Mashina ichida qoldirish — hayot uchun xavf

SSV alohida ogohlantirmoqda: bolalar, keksalar yoki hayvonlarni avtomobil ichida yolg‘iz qoldirmaslik kerak.

Quyosh ostida turgan avtomobil ichida harorat bir necha daqiqada hayot uchun xavfli darajagacha ko‘tarilishi mumkin. Bu holat “faqat besh daqiqaga kirib chiqaman” degan vaziyatlarda ham juda xavfli.

Issiq mashina ichi — konditsionersiz sauna emas, real xavf manbai.

Xavfli belgilarda tez yordam chaqiring

Issiq urishi yoki kuchli suvsizlanish belgilari paydo bo‘lsa, vaziyatni yengil qabul qilmaslik kerak.

Quyidagi belgilarga e’tibor bering:

Ayniqsa, xavf guruhidagi insonlarda bunday belgilar paydo bo‘lsa, kechiktirmasdan tibbiy yordam chaqirish zarur.

Asosiy qoida: salqinlik, suv va ehtiyot

Hafta davomida O‘zbekistonda jazirama issiq saqlanadi. Ayrim hududlarda harorat +46 darajagacha yetishi mumkin.

Bunday kunlarda eng muhim qoidalar oddiy: salqin joyda bo‘lish, yetarli suv ichish, yengil kiyinish, og‘ir ovqat va og‘ir jismoniy mehnatni cheklash, xavf guruhidagi yaqinlar holidan xabar olish va xavfli belgilarda tez tibbiy yordamga murojaat qilish.

Sizningcha, bunday jazirama kunlarda ish vaqti vaqtincha o‘zgartirilishi kerakmi?