Miyamiz qarorni bizdan oldin qabul qilib qo‘yar ekan

Inson biror qaror qabul qilayotganda, uning miyasida ongli ravishda anglashimizdan oldinyoq ayrim jarayonlar boshlanishi mumkin. Olimlarni aynan shu holat uzoq yillardan beri qiziqtirib kelmoqda.

Tadqiqotlarda miya faolligi inson qarorini anglashidan avval o‘zgarishi kuzatilgan. Ayrim tajribalarda hatto odamning harakat haqidagi tanloviga bog‘liq signallar ongli qarordan bir necha soniya oldin paydo bo‘lgan.

Bu esa muhim savolni keltirib chiqaradi: agar miya qarorga biz anglashimizdan avval tayyorgarlik ko‘rsa, unda inson haqiqatan ham erkin tanlov qiladimi?

Biroq olimlar buni insonda iroda yo‘qligining isboti deb hisoblamaydi. Ilmiy ishlarga ko‘ra, ongsiz jarayonlar qarorlarimizga ta’sir qilishi mumkin, ammo ular insonning barcha tanlovlarini to‘liq belgilab qo‘yadi, degan xulosa qilishga hali asos yo‘q.

Shu sababli miya va inson irodasi o‘rtasidagi munosabat hanuz fan va falsafadagi eng qiziq bahslardan biri bo‘lib qolmoqda.