Онанинг охирги илтимоси: миллионер ўғил эшитган гапидан кейин йиғлаб юборди

У онасини энг замонавий қариялар уйига жойлаштирди. Барча харажатларни олдиндан тўлади, хонасига телевизор, юмшоқ кресло ва керакли жиҳозлар олиб берди. Кейин эса қимматбаҳо машинасига ўтириб, гўё катта муаммодан қутулган одамдек уйига қайтди. Аммо эртаси куни онасини кўргани борганида эшитган бир оғиз гапи унинг бутун ҳаётини ўзгартириб юборди.

— Ўғлим, сендан бир нарса сўрасам майлими?

Онасининг бу сўзлари унинг қулоғида ҳали ҳам жаранглаб турарди. Аммо ўша пайтда у бу илтимоснинг ортида қандай дард яширинганини хаёлига ҳам келтирмаган эди.

Бу ҳикоя бойлик, муваффақият ва инсоннинг энг катта бойлиги аслида нимада экани ҳақида.

У бой бўлди, аммо онасига вақт тополмади

Жаҳонгир 38 ёшда эди. Унинг пойтахтда бир нечта савдо маркази, иккита ресторани ва қимматбаҳо автомобиллар сотиладиган компанияси бор эди. Унинг номи тадбиркорлар орасида яхши танилган, даромади эса кўпчилик орзу қиладиган даражада эди.

У катта уйда яшар, энг яхши ресторанларда овқатланар, хорижга тез-тез сафар қиларди. Дўстлари уни омадли инсон деб ҳисоблашарди.

Аммо Жаҳонгирнинг ҳаётида бир нарса етишмасди: у онаси билан суҳбатлашишга вақт ажратмасди.

Унинг онаси Меҳринисо опа оддий қишлоқ аёли эди. Умрини ҳалол меҳнат, фарзанд тарбияси ва рўзғор ташвишлари билан ўтказганди. Эри эрта вафот этгач, ёлғиз ўғлини вояга етказиш учун тикиш-бичиш билан шуғулланди, баъзан кечаларигача ишлади.

Жаҳонгир мактабда ўқиган пайтларда онаси баъзан ўзи овқат емасдан, унга олиб қўярди. Ўғлининг оёқ кийими эскирса, ўз кийимини янгилашни ортга сурарди. Уни олийгоҳда ўқитиш учун қарз ҳам олган, лекин буни ҳеч қачон ўғлининг юзига солмаганди.

— Болам, сен яхши инсон бўлсанг, менинг барча меҳнатларим ўзини оқлаган бўлади, — дерди у.

Жаҳонгир эса онасининг бу гапларини оддий насиҳат деб қабул қиларди.

Йиллар ўтиб, у бойиб кетди. Онасига катта уй олиб берди, қимматбаҳо кийимлар совға қилди, ҳар ой пул жўнатиб турди. Аммо онасига энг керакли нарсани — ўз вақтини ва меҳрини беришни унутди.

«Онажон, сизга қарашга вақтим йўқ»

Меҳринисо опа қариб қолган, оёқлари оғрийдиган, баъзан қон босими кўтариладиган бўлди. Уйда ёлғиз қолиш унга қийинлашди. Ўғли эса иш билан банд, келини эса ўз юмушлари ва фарзандлари билан овора эди.

Бир куни онаси Жаҳонгирга қўнғироқ қилди.

— Болам, бугун келоласанми? Сен билан бироз гаплашгим келяпти.

— Онажон, бугун жуда бандман. Эртага кўрамиз, — деди у шошилиб.

Эртаси куни ҳам келмади. Кейинги куни ҳам.

Орадан бир ҳафта ўтгач, Жаҳонгир уйига келди. Онаси уни эшик олдида кутиб олди. Кўзлари қувончдан порлади.

— Болам, келдингми? Чой қўяйми?

— Йўқ, онажон. Вақтим кам. Сиз билан муҳим масалада гаплашишим керак.

У онасининг қариб, ёлғиз қолиб кетаётганини тушунтира бошлади. Уйда унинг ҳолидан хабар оладиган одам йўқлигини, ўзи эса доимий қарашга имкони йўқлигини айтди.

— Сизни яхши қариялар уйига жойлаштирмоқчиман. У ерда шифокорлар бор, овқатингиз вақтида берилади, сизга қарашади. Ҳеч нарсадан кам бўлмайсиз.

Меҳринисо опа жим қолди.

— Демак, мен сенга ортиқча ташвиш бўлиб қолдимми, болам?

— Ундай деманг, онажон. Мен сиз учун энг яхшисини истаяпман. У ерда сизга яхши қарашади.

Онаси бошини эгди. Бироздан сўнг секингина жавоб берди:

— Майли, болам. Сен қандай маъқул кўрсанг, шундай қил.

Жаҳонгир бу розиликни енгил қабул қилди. У онаси уни тушунганидан хурсанд бўлди. Аммо қариянинг «майли» деган сўзи баъзан розилик эмас, яқин инсонни хафа қилмаслик учун ютиб юборилган алам бўлишини у билмасди.

Онаси учун энг яхши жойни танлади

Жаҳонгир шаҳар четидаги замонавий хусусий қариялар уйини танлади. Ҳудуди озода, хоналари шинам, тиббий ходимлари бор эди. У онасига алоҳида хона олди, бир йиллик тўловни олдиндан амалга оширди.

Онаси учун кийимлар, дори-дармонлар, китоблар ва бошқа зарур буюмларни ҳам олиб берди.

— Онажон, қаранг, бу ерда ҳамма шароит бор. Сиз фақат дам олинг. Мен тез-тез келиб тураман, — деди у.

Меҳринисо опа хонага кириб, дераза ёнидаги креслога ўтирди. Дераза ортида гуллар очилиб турган, ҳовлида кекса одамлар сайр қилишарди.

— Жуда яхши жой экан, болам, — деди у табассум қилишга уриниб.

Жаҳонгир онасини қучоқлади, пешонасидан ўпди ва кетишга шошилди.

— Ишларим кўп, онажон. Эртага яна келаман.

Онаси уни эшиккача кузатиб қўйди. Ўғли машинасига ўтириб кетгач, у яна хонасига қайтди. Креслога ўтирди-да, ўғли олиб келган сумкани очди. Ичидан бир дона эски оилавий суратни чиқариб, узоқ тикилиб қолди.

Суратда Жаҳонгир ҳали кичик бола эди. У онасининг елкасига бош қўйиб турган, онаси эса уни маҳкам қучоқлаганди.

Меҳринисо опа суратни бағрига босди.

— Болам, сенга оғирлигим тушмасин дедим. Лекин сенинг овозингни эшитишга ҳам шунчалик муҳтож бўлиб қолишимни билмаган эканман, — деб пичирлади.

Эртаси куни эшитган бир оғиз гап уни ларзага солди

Эртаси куни Жаҳонгир онасининг олдига борди. У ўзини яхши ўғил сифатида ҳис қиларди: онасига қулай жой топган, барча харажатларни тўлаган ва унинг келажагини таъминлаган эди.

Хонага кирганида, онаси дераза ёнида ўтирарди. Унинг қўлида кечаги сурат бор эди.

— Ассалому алайкум, онажон! Яхши ухладингизми? Бу ер ёқяптими? — деб сўради Жаҳонгир.

— Ваалайкум ассалом, болам. Ҳа, яхши. Бу ерда ҳамма нарса бор экан.

Жаҳонгир енгил нафас олди. Демак, онаси янги жойга кўникибди.

У телефонини олиб, бир нечта хабарни текширди. Кейин онасига қаради:

— Яна бирор нарса керакми? Айтинг, олиб келаман.

Меҳринисо опа ўғлининг қўлидан ушлади. Унинг кўзлари намланди.

— Болам, менга ҳеч нарса керак эмас. На пул, на кийим, на бошқа буюм. Фақат бир илтимосим бор.

Жаҳонгир жиддий тортди.

— Айтинг, онажон. Нима керак бўлса, муҳайё қиламан.

Онаси бироз сукут сақлади. Сўнг шундай деди:

— Болам, мен сендан фақат бир нарсани сўрайман: мен тириклигимда мени эслаб тур. Мен вафот этганимдан кейин қабримга келиб гул қўйишинг мумкин. Лекин ўшанда мен сенинг қадам товушингни эшита олмайман, овозингни таний олмайман, сени бағримга босолмайман. Менга ҳозир сен кераксан, болам. Кейин эмас.

Жаҳонгир қотиб қолди.

Онаси давом этди:

— Мен сени кичиклигингда касал бўлсанг, тунлари ухламай чиққанман. Иситман кўтарилса, пешонангга қўлимни қўйиб, тонг отишини кутганман. Қўрқсанг, бағримга босганман. Сен йиғласанг, мен ҳам ичимдан йиғлаганман. Лекин сен катта бўлганингда мен сендан ҳеч нарса талаб қилмадим. Фақат баъзан келиб, ёнимда ўтирсанг, шунинг ўзи менга байрам эди.

У ўғлининг қўлини силади.

— Болам, мен бу ерда оч қолмайман. Менга қарашади. Лекин ҳеч ким сендек «онажон» деб чақирмайди. Ҳеч ким сенинг болалигингдаги овозингни эслаб, юрагимни иситмайди.

Бу сўзлар Жаҳонгирнинг юрагини тилка-пора қилди.

У шу пайтгача онасига пул бериб, унинг барча эҳтиёжларини қондиргани учун ўз бурчини бажардим, деб ўйларди. Аммо онаси ундан бойлик ёки қимматбаҳо совғалар эмас, бирга ўтказиладиган вақтни сўраётган эди.

Жаҳонгирнинг кўзларидан ёш оқди.

— Онажон, кечиринг мени. Мен сизга ҳамма нарсани олиб бердим, деб ўйлабман. Аслида энг керакли нарсани бермабман...

Онаси уни бағрига босди.

— Болам, мен сендан хафа эмасман. Фақат ҳаётингда ҳамма нарсага улгуришга ҳаракат қилар экансан, сени чин дилдан яхши кўрадиган инсонларга ҳам вақт ажратишни унутма.

Жаҳонгир боладек йиғлаб юборди. Унинг кўз олдига онаси кечалари тикув машинасида ишлаган пайтлар, мактабга кузатган кунлар, совуқда уни кутиб турган дамлар келди.

У эса йиллар давомида онасининг меҳрини оддий ва тугамайдиган нарсадек қабул қилиб келган эди.

Миллионернинг ҳаёти ўша кундан бошлаб ўзгарди

Жаҳонгир ўша куни ишга қайтмади. Телефонини ўчириб, онасининг ёнида қолди. Улар бирга тушлик қилишди, болалик хотираларини эслашди, эски суратларни томоша қилишди.

Онаси унга отасини, унинг илк қадамларини, мактабдаги биринчи кунини ва пул топиш учун қилган меҳнатларини айтиб берди. Жаҳонгир эса бу ҳикояларнинг кўпини биринчи марта эшитаётгандек тинглади.

Кечқурун у онасидан сўради:

— Онажон, уйга қайтишни хоҳлайсизми?

Меҳринисо опа ҳайрон бўлди.

— Болам, мен сенга ташвиш бўлишни истамайман.

— Сиз менга ҳеч қачон ташвиш бўлмагансиз, онажон. Мен шуни кеч тушунибман. Уйимиз катта. Сиз учун алоҳида хона тайёрлаймиз. Шифокор ва ҳамшира ёрдамини ҳам ташкил қиламиз. Лекин мен сиздан узоқда яшашни истамайман.

Онаси кўз ёшларини артди.

— Менга қаср керак эмас, болам. Фақат сенинг ёнингда бир пиёла чой ичсам бўлди.

Жаҳонгир онасини уйига олиб кетишга қарор қилди. Уйда онасига қулай шароит яратилди, зарур парвариш йўлга қўйилди. Аммо бу сафар у фақат пул сарфлаш билан чекланмади.

У ҳар куни онаси билан бирга нонушта қилишга, кечқурун унинг ҳолидан хабар олишга ва дам олиш кунларини оиласи билан ўтказишга ҳаракат қилди.

Аввалига бу ўзгариш унинг иш тартибига осон тушмади. Баъзи учрашувларни бошқа вақтга кўчиришга, айрим сафарлардан воз кечишга тўғри келди. Аммо у бир нарсани тушуниб етди: ҳамма ишни кейинга қолдириш мумкин, лекин инсоннинг умрини ортга қайтариб бўлмайди.

У онасидан ўрганган энг катта сабоқ

Орадан бир неча ой ўтди. Жаҳонгир ҳали ҳам тадбиркор эди, компанияларини бошқарар, янги лойиҳалар устида ишларди. У бойлигидан воз кечмади. Аммо бойлик унинг ҳаётидаги энг муҳим нарса бўлишдан тўхтади.

Бир куни унинг дўсти меҳмонга келиб, онаси билан бирга чой ичаётганини кўрди.

— Жаҳонгир, сенинг ишларинг жуда кўп. Шунча вақтни қандай топяпсан? — деб сўради у.

Жаҳонгир онасига қаради. Меҳринисо опа чойнакдан чой қуйиб, табассум қилиб ўтирарди.

— Илгари вақтим йўқ, деб ўйлардим. Аслида, кимни муҳим деб билишимни танламаган эканман, — деди у.

У бироз сукут сақлаб, қўшимча қилди:

— Мен онамга уй, кийим, пул ва қулайлик бера оламан. Лекин унинг умрини узайтира олмайман. Шунинг учун у мен билан бирга бўла оладиган бугунги кунларни қадрлашни ўрганяпман.

Дўсти жим бўлиб қолди.

Жаҳонгирнинг бу гапи унга ҳам таъсир қилганди. У ҳам бир неча ойдан бери қўнғироқ қилмаган отасини эслади.

Ўша куни у уйига қайтиши билан отасига телефон қилди.

Баъзи нарсаларнинг қадрини кеч англаймиз

Инсон ҳаётида пул топиш, уй-жой олиш, фарзандларни ўқитиш ва келажакни таъминлаш муҳим. Аммо баъзан шу мақсадлар ортидан қувиб, биз учун энг қимматли бўлган инсонларнинг меҳри ва борлигини оддий нарсадек қабул қилиб қўямиз.

Ота-она фарзандининг бойлигига эмас, кўпинча унинг бир оғиз ширин сўзига, бир неча дақиқа суҳбатига ва меҳр билан берилган қучоғига муҳтож бўлади.

Ҳамма ота-онани уйда парвариш қилиш имкониятига эга эмас. Айрим ҳолатларда қариялар уйи ёки мутахассислар ёрдами энг тўғри ва зарур ечим бўлиши мумкин. Муҳими, қаерда яшашидан қатъи назар, кекса инсон ўзини ташлаб қўйилган, кераксиз ёки унутилган деб ҳис қилмасин.

Жаҳонгирнинг хатоси онасини қариялар уйига жойлаштирганида эмас, унинг эҳтиёжларини фақат пул ва қулайлик билан ўлчаганини кеч англаганида эди.

Чунки онага бериладиган энг қиммат совға ҳар доим ҳам олтин, уй ёки қимматбаҳо машина эмас. Баъзан у — бир пиёла чой устидаги самимий суҳбат, ҳол сўраш учун қилинган қўнғироқ ёки «Онажон, мен ёнингиздаман», деган оддий жумладир.

Агар ота-онангиз ҳаёт бўлса, уларга меҳрингизни билдиришни эртагага қолдирманг. Чунки бугун сиз учун оддий кун бўлиб туюлиши мумкин, аммо бир кун келиб айнан шу кунларни соғиниб эслашингиз эҳтимол.

Ота-онамиз бизга болалигимизда қанча вақт ажратган бўлса, улар кексайганда биздан ҳам озгина вақт, эътибор ва меҳр кутиши табиий.

Уларнинг кўнглини олиш учун миллионер бўлиш шарт эмас. Фақат меҳрли фарзанд бўлиш кифоя.