Кеч бўлмасдан қадрига етинг: Йўқотиш изтироби ва ота-она меҳрини эслатувчи дил сўзлари

Ота-онангиз борлигида дунё бошқача кўринади. Қаердадир сиз учун дуо қилаётган, ютуғингиздан қувонадиган, қийналсангиз сиздан ҳам кўпроқ ташвиш чекадиган инсонлар борлигини ҳис қилиб яшайсиз. Аммо бир кун келиб, уларнинг овозини эшитиш, бағрига бош қўйиш ва оддийгина «болам» деган сўзини тинглаш имкони қолмаслиги мумкин. Ана шунда инсон ота-она деган неъматнинг ҳақиқий қадрини янада чуқурроқ англайди.

«Ота-онанг ўтгандан сўнг» номли таъсирчан шеърда айнан шу дард, соғинч ва кечиккан англаш ҳисси ифода этилган. У инсонни фақат ўтмиш ҳақида ўйлашга эмас, бугунги кунини ҳам қайта баҳолашга ундайди. Чунки ота-она тириклигида айтилмаган бир оғиз ширин сўз, қилинмаган бир қўнғироқ ёки орқага сурилган бир ташриф кейинчалик юракда армон бўлиб қолиши мумкин.

Ота-она бор уй — инсоннинг энг катта таянчи

Ҳаётда одам қанча ютуққа эришмасин, қанча мол-дунё орттирмасин, уни болалигидагидек кутиб оладиган, ташвишини ўз ташвишидек қабул қиладиган инсонларнинг ўрни бошқача бўлади.

Ота-она учун фарзанднинг ёши, лавозими ёки бойлиги эмас, унинг омонлиги ва бахти муҳим. Фарзанд катта бўлиб, ўз оиласи ва ташвишларига эга бўлса ҳам, ота-она кўзида у ҳамон эркаланишга, меҳрга ва дуога муҳтож боладир.

Баъзан инсон кундалик юмушларга берилиб кетади. Иш, пул топиш, режалар, учрашувлар ва турли мажбуриятлар орасида ота-онасига қўнғироқ қилишни кейинга қолдиради. «Эртага бораман», «дам олиш куни гаплашаман», «вақтим бўлганда кўраман», деб ўйлайди.

Аммо вақт ҳеч кимдан рухсат сўрамайди. Ота-она ҳам йиллар ўтиши билан қарийди, кучдан қолади ва фарзандининг эътиборига янада кўпроқ муҳтож бўлади.

Шунинг учун уларнинг борлигида меҳр кўрсатиш — оддий вазифа эмас, инсонга берилган бебаҳо имкониятдир.

«Кўзинг бежо, дўст излайсан…»

Шеърдаги бу мисралар инсоннинг ички бўшлиғини, энг оғир дамларда яқин кишисини қидиришини ифодалайди.

Ота-онадан айрилган инсон атрофида қанча одам бўлмасин, уларнинг ўрнини ҳеч ким тўлиқ боса олмаслигини ҳис қилиши мумкин. Дўстлар тасалли беради, қариндошлар ёнида туради, фарзандлар меҳр кўрсатади. Лекин отанинг насиҳати ва онанинг меҳри ўзига хослигича қолади.

Ота баъзан кўп гапирмаслиги мумкин, аммо унинг борлиги фарзандга ишонч бағишлайди. Она эса фарзандининг кайфиятини биргина нигоҳидан сезиши, у айтмаган дардни ҳам ҳис қилиши мумкин.

Албатта, ҳар бир оиланинг тарихи ва муносабатлари турлича. Ҳамма ҳам ота-онаси билан бир хил ҳаёт кечирмайди. Бироқ меҳрли муносабат мавжуд бўлган хонадонларда ота-онанинг қадрини улар ҳаётлигида англаш жуда муҳим.

Ота-онага меҳр кўрсатиш учун катта бойлик шарт эмас

Баъзи фарзандлар ота-онасини хурсанд қилиш учун катта совғалар олишни, қимматбаҳо нарсалар харид қилишни ёки уларни саёҳатга олиб боришни истайди. Бундай имкониятлар бўлса, албатта, яхши. Аммо ота-она қалбини қувонтириш учун ҳар доим ҳам катта маблағ керак эмас.

Баъзан биргина қўнғироқ, самимий суҳбат ёки бир пиёла чой устида бирга ўтиришнинг ўзи катта бахт бўлиши мумкин.

Отангиздан ҳол-аҳвол сўранг. Онажонингизнинг кун давомида нималар қилганини тингланг. Уларнинг гапларини шошилмасдан эшитинг. Баъзан такрорланадиган ҳикояларини ҳам сабр билан тингланг — чунки улар учун бу хотиралар қадрлидир.

Агар ота-онангиз узоқда яшаса, имконингизга қараб хабар олиб туринг. Агар улар ёрдамга муҳтож бўлса, қўлингиздан келганича кўмаклашинг. Агар орангизда келишмовчилик бўлса, имкони бўлганда хотиржам гаплашишга ҳаракат қилинг.

Меҳрнинг қиймати унинг нархида эмас, самимиятидадир.

«Суратларда қолиб кетар…» — вақтни ортга қайтариб бўлмайди

Инсон ҳаётида шундай лаҳзалар борки, уларнинг қадрини баъзан фақат хотирага айланганидан кейин англайди.

Оилавий дастурхон атрофидаги суҳбатлар, она тайёрлаган таомнинг ҳиди, отанинг уйга кириб келиши, байрам кунлари айтилган дуолар — бир қарашда оддий туюлган шу лаҳзалар йиллар ўтиб энг қиммат хотираларга айланиши мумкин.

Кейин эса суратларга қараб, ўша кунларни эслаймиз. Бир пайтлар оддий бўлиб кўринган овозлар, ҳаракатлар ва сўзларни соғинамиз.

Шунинг учун бугунги бахтни фақат келажакдаги катта режаларга боғлаб қўймаслик керак. Ота-она билан бирга ўтган оддий кун ҳам кейинчалик энг азиз хотирага айланиши мумкин.

Ота-онангиз ҳаёт бўлса, бугун нима қилиш мумкин?

Кўпинча меҳр кўрсатиш учун махсус сана ёки катта сабаб керакдек туюлади. Аслида эса энг яхши вақт — бугун.

• Қўнғироқ қилинг. Шунчаки ҳол-аҳвол сўранг, овозларини эшитинг.

• Вақт ажратинг. Имконингиз бўлса, бориб кўринг ёки бирга овқатланинг.

• Миннатдорчилик билдиринг. Сизни вояга етказгани, ғамхўрлик қилгани учун раҳмат айтинг.

• Гапларини тингланг. Маслаҳатларига қулоқ тутинг, фикрларини ҳурмат қилинг.

• Ёрдам таклиф қилинг. Соғлиғи, кундалик юмушлари ёки бошқа эҳтиёжлари билан қизиқинг.

• Кўнглини оғритмасликка ҳаракат қилинг. Жаҳл устида айтилган сўз ҳам қалбда узоқ сақланиб қолиши мумкин.

Бу ишлар катта харажат талаб қилмайди. Аммо инсонлар ўртасидаги меҳр ва яқинликни мустаҳкамлашга ёрдам беради.

Ота-онадан айрилганлар учун ҳам меҳрнинг давоми бор

Ота-онасидан айрилган инсонлар учун бу мавзудаги сўзлар оғриқли хотираларни уйғотиши мумкин. Агар сиз ҳам шундай йўқотишни бошдан кечирган бўлсангиз, соғинч ва армонни ҳис қилиш табиий.

Ўтмишда айтилмай қолган сўзлар ёки амалга ошмай қолган режалар ҳақида ўйлаш осон эмас. Аммо инсон ўзини умрбод айблаш ўрнига, ота-онасидан олган меҳрни, тарбияни ва яхши хотираларни қадрлашга интилиши мумкин.

Уларнинг яхши фазилатларини давом эттириш, фарзандларга меҳр бериш, яқинларга ғамхўр бўлиш ва уларнинг хотирасини ҳурмат билан ёдга олиш ҳам ота-онадан қолган маънавий меросни асрашнинг бир йўлидир.

Диний эътиқодга кўра, вафот этган ота-она ҳақига дуо қилиш ҳам фарзанд учун муҳим амаллардан ҳисобланади.

Хулоса: меҳрни эртагага қолдирманг

«Ота-онанг ўтгандан сўнг» шеърининг энг муҳим хулосаси шундаки, инсон ҳаётдаги энг азиз неъматларни улар қўлида турганида қадрлаши керак.

Бугун қўнғироқ қилиш мумкин. Бугун бориб кўриш мумкин. Бугун қучоқлаш, ширин сўз айтиш ва миннатдорчилик билдириш мумкин.

Эртага эса бу имкониятлар ўзгариши мумкин.

Ота-онанинг қадрини билиш учун улардан айрилиш шарт эмас. Аксинча, улар ҳаётлигида кўрсатилган меҳр, эътибор ва ғамхўрлик кейинги армонларнинг олдини олиши мумкин.

Агар ота-онангиз ҳаёт бўлса, бугун уларга бир оғиз ширин сўз айтинг. Агар улар орангизда бўлмаса, яхши хотираларини асранг ва улардан ўрганган меҳрни бошқаларга улашинг. Чунки инсон ҳаётида кўп нарса ўзгариши мумкин, аммо ота-она меҳри қалбда бир умр из қолдиради.