Европада электромобилларга ўтиш жараёни қонунчиликдаги ноаниқликлар сабаб секинлашмоқда

Европа ва Буюк Британиядаги йирик автопарк эгалари ҳамда бизнес тузилмалари ўз транспорт воситаларини тўлиқ электр қувватига ўтказиш режаларини қайта кўриб чиқмоқда. Бунга сабаб сифатида соҳадаги тартибга солувчи қонунчиликнинг тез-тез ўзгараётгани ва келажакдаги солиқ сиёсатидаги ноаниқликлар кўрсатилмоқда. Алпҳабет лизинг компанияси томонидан ўтказилган сўнгги тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, корпоратив мижозларнинг барқарор ривожланиш ва экологик тоза транспортга бўлган қизиқиши сўнгги йиллардаги энг паст даражага тушган. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Алпҳабетнинг 2026-йилги Европа автопарклари эмиссияси мониторинги ҳисоботига кўра, минтақадаги операторларнинг атиги 50 фоизи ўз режаларида экологик омилларни ҳисобга олмоқда. Бу кўрсаткич 2023-йилдан бери ўтказиб келинаётган тадқиқотлар тарихидаги энг паст натижадир. Сўровда қатнашганларнинг 60 фоизи қонунчиликдаги ноаниқликлар уларнинг қарор қабул қилиш жараёнига салбий таъсир кўрсатаётганини таъкидлаган. Бу эса автомобил бозорининг тўлиқ электрификация қилиниши йўлидаги жиддий тўсиқ бўлиб хизмат қилмоқда.

Сиёсий қарорлар ва бозор конъюнктураси

Вазиятнинг бундай тус олишига Европа Иттифоқининг 2021-2035 йиллар учун мўлжалланган КО2 чиқиндиларини камайтириш мақсадларини юmsҳатгани асосий сабаблардан бири бўлди. Дастлаб янги автомобиллар учун зарарли чиқиндиларни 100 фоизга қисқартириш кўзда тутилган бўлса, кейинчалик бу кўрсаткич 90 фоизга туширилди. Қолган 10 фоиз улуш эса паст углеродли пўлат ва муқобил ёқилғилар ҳисобига қопланиши белгиланди. Бу ўзгариш ички ёнув двигателли автомобиллар ва гибрид моделларнинг бозордаги умрини сезиларли даражада узайтирди.

Буюк Британияда ҳам вазият ўхшаш. Гарчи мамлакат Европа Иттифоқи йўлидан тўлиқ кетмаган бўлса-да, маҳаллий бизнес вакиллари учун сиёсий муҳит чалкашлигича қолмоқда. Ҳозирда Британиядаги бизнес-лизинг асосида олинган автомобилларнинг деярли ярмини электромобиллар ташкил этади. Бироқ, ҳукуматнинг Зеро Эмиссион Веҳикле (ЗEV) мандатини юmsҳатиш эҳтимоли ва 2028-йилдан жорий этилиши кутилаётган ҳар бир мил учун тўлов тизими (пай-пер-миле тах) компанияларни эҳтиёткорликка чорламоқда.

Бизнеснинг келажакка бўлган ишончи

Тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, Буюк Британиядаги ҳар тўққизта корхонадан бири (11 фоиз) ўз автопаркида бензин ёки дизел двигателли транспорт воситаларини доимий равишда сақлаб қолишни режалаштирмоқда. Шунга қарамай, британиялик операторларнинг 84 фоизи 2035-йилга бориб тўлиқ электр қувватига ўтишига ишонади, уларнинг 32 фоизи эса бу мақсадга яқин икки йил ичида эришишни кўзламоқда.

Алпҳабет экспертларининг фикрича, қонунчиликдаги ўзгаришлар ва солиқ имтиёзларининг бекор қилиниши операцион мураккабликларни келтириб чиқаради. Бу эса ўз навбатида корхоналарнинг барқарор ривожланиш стратегияларига бўлган эътиборини сусайтиради. Масалан, Буюк Британияда экологик барқарорликни режалаштиришнинг бир қисми деб ҳисоблайдиган компаниялар улуши бир йил ичида 76 фоиздан 68 фоизга тушган.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, автомобил саноатининг келажаги бевосита ҳукуматлар томонидан қабул қилинадиган барқарор ва тушунарли қонунларга боғлиқ. Ўзбекистон бозорида ҳам BYD каби брендлар ҳисобига электромобиллар улуши ортиб бораётган бир пайтда, Европадаги бу каби тенденциялар глобал автомобил бозорида ички ёнув двигателлари ҳали-бери ўз ўрнини бўшатиб бермаслигидан далолат беради.