Британия автомобил саноати чорраҳада: Эркин савдо ва протекционизм ўртасидаги танлов

Буюк Британия автомобил ишлаб чиқарувчилар ва савдогарлар жамияти (СММТ) томонидан ташкил этилган навбатдаги саммитда мамлакат автосаноатининг келажагига доир жиддий масалалар муҳокама қилинди. Асосий эътибор АҚШ ва Европа Иттифоқи каби йирик савдо ҳамкорлари томонидан ўрнатилаётган янги тўсиқлар ҳамда Хитойдан кириб келаётган арзон электромобиллар оқимига қаратилди. Мазкур вазият анъанавий эркин савдо тамойилларига асосланган Британия иқтисодиёти учун мураккаб синов бўлмоқда. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Сўнгги йилларда глобал автомобил бозорида протекционизм, яни ички бозорни ҳимоя қилиш сиёсати кучайиб бормоқда. Хусусан, АҚШ ва Европа Иттифоқи ўз ҳудудидаги ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш мақсадида импорт божларини оширмоқда. Финансиал Times ва бошқа етакчи нашрлар таҳлилига кўра, бу ҳолат Британия каби экспортга йўналтирилган давлатларни ноқулай аҳволга солиб қўймоқда.

Хитой экспансияси ва маҳаллий ишлаб чиқарувчилар хавотири

Саммит иштирокчилари Хитойдан келаётган электромобиллар оқими маҳаллий саноатга зарар етказиши мумкинлигидан хавотирда. Хитой брендлари давлат субсидиялари ҳисобига ўз маҳсулотларини анча арзон нархларда таклиф қилмоқда, бу эса BYD ва бошқа брендларнинг Европа бозоридаги улушини кескин оширмоқда. Британия ҳукумати эса ҳозирча эркин савдо ва маҳаллий заводларни ҳимоя қилиш ўртасида якуний тўхтамга келгани йўқ.

Британия автосаноати вакиллари, агар мамлакат ҳам протекционистик чоралар кўрса, бу экспорт қилинадиган автомобиллар нархига салбий таъсир кўрсатишидан чўчимоқда. Зеро, Британияда ишлаб чиқарилган Bentley, Rolls-Royce ва Land Rover каби премиум моделлар учун ташқи бозорлар ҳаётий муҳим аҳамиятга эга. Божлар уруши эса занжирбанд реакцияни келтириб чиқариши мумкин.

Янги саноат стратегиясига эҳтиёж

СММТ саммитида соҳа мутахассислари ҳукуматни аниқроқ саноат стратегиясини ишлаб чиқишга чақирди. Британия нафақат автомобил йиғиш, балки аккумуляторлар ишлаб чиқариш ва хомашё таъминоти бўйича ҳам ўз мустақиллигини таъминлаши лозим. Акс ҳолда, глобал рақобатда мамлакат ўз мавқеини йўқотиб қўйиши ҳеч гап эмас.

Ўзбекистон бозори учун ҳам ушбу глобал тенденциялар бегона эмас. Мамлакатимизда BYD каби Хитой брендларининг ишлаб чиқариш қувватлари ташкил этилаётган бир пайтда, жаҳон бозоридаги бундай савдо чекловлари логистика ва нарх сиёсатига билвосита таъсир кўрсатиши мумкин. Британия тажрибаси шуни кўрсатмоқдаки, фақатгина эркин савдога таяниш ҳозирги шароитда етарли бўлмаслиги мумкин.

Хулоса ўрнида айтиш жоизки, Британия автомобил саноати ўз тарихидаги энг муҳим трансформация даврини бошидан кечирмоқда. Глобал савдо қоидаларининг ўзгариши, электромобилларга ўтиш ва геосиёсий зиддиятлар соҳа вакилларидан тезкор ва мослашувчан қарорлар қабул қилишни талаб этмоқда. СММТ саммити бу борадаги дастлабки муҳокамалар майдони бўлди, бироқ асосий сиёсий қарорлар ҳали олдинда.