Гибрид автомобиллар учун солиқ имтиёзлари: Компания транспортидан фойдаланиш нега фойдали?

Сўнгги йилларда жаҳон автомобил бозорида гибрид двигателли транспорт воситаларига бўлган қизиқиш кескин ортиб бормоқда. Автотранспорт ишлаб чиқарувчилар ва савдогарлар жамияти (СММТ) маълумотларига кўра, 2025-йилда сотилган янги автомобилларнинг чорак қисмини айнан гибридлар ташкил этган. Бу тенденция нафақат шахсий фойдаланувчилар, балки компания автомобилларини бошқарадиган хизматчилар орасида ҳам оммалашмоқда. Бунинг асосий сабаби эса ёқилғи тежамкорлиги ва сезиларли солиқ имтиёзларидир. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Гибрид автомобиллар электр ва ички ёнув двигатели қувватини бирлаштирган ҳолда, атмосферага чиқариладиган карбонат ангидрид (CO2) миқдорини камайтиришга хизмат қилади. Ҳали тўлиқ электромобилларга ўтишга тайёр бўлмаган ҳайдовчилар учун бу энг мақбул ечим бўлиб қолмоқда. Буюк Британия мисолида кўрадиган бўлсак, компания томонидан тақдим этилган ва шахсий мақсадларда ҳам фойдаланиладиган автомобиллар "натурал шаклдаги фойда" (бенефит ин кинд) сифатида таснифланади ва солиққа тортилади.

Солиқ ставкалари ва P11d қиймати

Компания автомобиллари учун солиқ тизими 2002-йилдан бери CO2 эмиссияси паст бўлган транспорт воситаларини рағбатлантириб келади. Ҳар бир автомобилга унинг каталогдаги нархи (P11d қиймати) асосида солиқ солинадиган фоиз ставкаси белгиланади. Эмиссия қанча юқори бўлса, бу фоиз ҳам шунча катта бўлади. 2020-йилда жорий этилган янги қоидаларга кўра, оддий бензин ёки дизел двигателли машиналарга қараганда, тишли гибридлар (PHEV) анча устунликка эга.

PHEV моделларининг асосий афзаллиги шундаки, улар каттароқ аккумулятор билан жиҳозланган ва фақат электр қуввати ёрдамида узоқроқ масофани босиб ўта олади. Агар автомобилнинг CO2 чиқиндиси 50 г/км дан кам бўлса, у ультра-паст солиқ гуруҳига киради. Ҳозирда бундай автомобиллар учун солиқ ставкаси уларнинг нархидан келиб чиқиб 7% ёки 10% ни ташкил этади. Таққослаш учун, энг тежамкор оддий гибридлар учун бу кўрсаткич камида 25% дан бошланади.

Келажакдаги ўзгаришлар ва истиқболлар

Солиқ имтиёзлари туфайли PHEV моделларининг компания автопаркларидаги улуши 2020-йилдаги 10 фоиздан ҳозирги 22 фоизга кўтарилди. Бироқ, қоидалар вақт ўтиши билан қатъийлашиб боради. 2028-йилнинг апрель ойидан бошлаб барча тишли гибридлар учун солиқ ставкаси босиб ўтадиган масофасидан қатъи назар 18 фоизгача кўтарилиши кутилмоқда. Бу солиқ юкининг деярли икки баравар ортишини англатади.

Шунга қарамай, гибридлар ҳали ҳам анъанавий ёнилғи билан ишлайдиган автомобилларга қараганда анча арзонроқ бўлиб қолаверади. Экспертларнинг таъкидлашича, гибридлар даври 2035-йилгача, яни янги автомобиллар бозори тўлиқ 100% электрга ўтгунга қадар давом этади. Ўзбекистон бозорида ҳам BYD, Toyota ва бошқа брендларнинг гибрид моделлари кўпайиб бораётганини ҳисобга олсак, халқаро тажрибадаги ушбу солиқ ёндашувлари бизнинг минтақа учун ҳам долзарб аҳамият касб этиши мумкин.

Хулоса ўрнида гибрид автомобилларнинг асосий устунликларини санаб ўтиш мумкин:

• Ёқилғи харажатларининг сезиларли даражада камайиши;
• Атмосферага CO2 чиқиндиларини камайтириш орқали экологик мақсадларга эришиш;
• Компания ходимлари учун пастроқ даромад солиғи юкламаси;
• Электр режимида шовқинсиз ва силлиқ ҳаракатланиш имконияти.