18 ёшдан катталар учун имконият: эконазоратчи бўлинг

Ўзбекистонда жамоатчилик экология назоратчиси бўлишни истаган фуқаролардан аризалар қабул қилинмоқда. Табиатни муҳофаза қилишга бефарқ бўлмаганлар махсус ўқув ва имтиҳондан сўнг экологик ҳуқуқбузарликларни аниқлашда ваколатли идораларга ёрдам бериши мумкин.

Кимлар ариза бера олади?

Жамоатчилик экология назоратчиси мақомини Ўзбекистон фуқаролигига эга ва 18 ёшга тўлган шахслар олиши мумкин.

Қабул ҳақидаги маълумотга кўра, номзодлар Миллий экология қўмитасининг ҳудудий бошқармасига мурожаат қилиши ёки ҳужжатларни info@eco.gov.uz электрон почта манзилига юбориши мумкин. Мазкур электрон манзил қўмитанинг расмий алоқа манзили сифатида ҳам кўрсатилган.

Аризага қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

Амалдаги низомда ҳам номзод паспорт ёки ID-карта нусхаси ва рангли 3×4 фотосурат тақдим этиши белгиланган. Аризалар ҳудудий органлар томонидан ўн иш куни ичида кўриб чиқилади.

Номзодлар 72 соат бепул ўқитилади

Ҳужжатлари маъқулланган номзодлар махсус тайёргарликдан ўтказилади. Ўқувнинг умумий давомийлиги 72 соат бўлиб, машғулотлар бепул ташкил этилади. Зарур ҳолларда таълим масофавий шаклда ҳам ўтказилиши мумкин.

Ўқув якунида номзодлар имтиҳон топширади. Муваффақиятли натижа кўрсатганларга сертификат ва QR-код билан тасдиқланган жамоатчилик экология назоратчиси гувоҳномаси берилади.

Гувоҳнома уч йил давомида амал қилади. Муддат тугагач, назоратчи қайта тайёргарликдан ўтиши керак бўлади.

Эконазоратчи нима билан шуғулланади?

Жамоатчилик экология назоратчилари атроф-муҳит ҳолатини кузатиш, табиий ресурслардан нооқилона фойдаланиш ҳолатларини аниқлаш ва ваколатли органларга хабар бериш билан шуғулланади.

Улар қуйидаги ҳолатларга эътибор қаратиши мумкин:

• чиқиндиларни белгиланмаган жойга ташлаш;

• чиқиндиларни ёқиш ва ҳавони ифлослантириш;

• оқова сувларни ариқ, канал ёки бошқа сув ҳавзаларига оқизиш;

• дарахтларни ноқонуний кесиш;

• ноқонуний ов ва балиқ овлаш;

• ер ва сув ресурсларини ифлослантириш.

Ҳуқуқбузарлик аниқланса, назоратчи далолатнома расмийлаштириши, фото ва видео далилларни илова қилиб, маълумотни «Эконазорат» электрон тизими орқали ваколатли идораларга юбориши мумкин.

Бу давлат инспектори лавозими эмас

Муҳим жиҳат: жамоатчилик экология назоратчиси давлат инспектори ҳисобланмайди. У давлат экологик назорат органларига ихтиёрий ва жамоатчилик асосида ёрдам беради.

Назоратчи мустақил равишда жарима тайинламайди. У ҳуқуқбузарликни қайд этади, далилларни расмийлаштиради ва тегишли органга тақдим этади. Якуний ҳуқуқий чора ваколатли идоралар томонидан кўрилади.

Шу сабабли гувоҳнома фуқарога чекланмаган ваколат эмас, балки қонун доирасида жамоатчилик назоратида иштирок этиш ҳуқуқини беради.

Фаол назоратчилар рағбатлантирилади

Экологик ҳуқуқбузарликларни аниқлаш ва табиатни муҳофаза қилишда самарали иштирок этган назоратчилар белгиланган тартибда пул мукофоти олиши мумкин.

Табиатни асраш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланишда алоҳида ташаббус кўрсатган иштирокчилар эса «Табиат ҳимоячиси» кўкрак нишони билан тақдирланиши мумкин.

Табиатни ҳимоя қилишга амалий имконият

Янги қабул фуқароларга экологик муаммоларни фақат ижтимоий тармоқларда муҳокама қилиш эмас, балки уларни қонуний тартибда қайд этиб, ҳал қилинишига кўмаклашиш имконини беради.

Бироқ бу мақом катта масъулият ҳам юклайди. Назоратчи холис бўлиши, тасдиқланмаган маълумот тарқатмаслиги ва шахсий келишмовчиликларни экологик ҳуқуқбузарлик сифатида кўрсатмаслиги лозим.

Сизнингча, ҳар бир маҳаллада камида битта жамоатчилик экология назоратчиси бўлиши керакми?