Сўнгги пайтларда Россия Федерациясининг турли ўлкаларида мусулмон дунёси вакиллари, таниқли дин арбоблари ва жамоатчилик фаолларининг кетма-кет қўлга олинаётгани ҳақидаги совуқ хабарлар халқаро ҳамжамият ва ОАВ диққат марказига чиқди. Айниқса, май ойининг ўрталаридан бошлаб кучайган ушбу ҳибсга олишлар тўлқини ортида жиддий сиёсий мақсадлар ва зиддиятлар яширингани айтилмоқда.
Мустақил сиёсатшунослар, диншунос экспертлар ва ҳатто маҳаллий Z-блогерларнинг фикрига кўра, мазкур таъқиблар тизими аслида Россия Мусулмонлари диний идораси ва унинг обрўли раҳбари — муфтий Равил Гайнутдиннинг таъсирини чеклашга қаратилган. Дунёга машҳур «Медуза» нашри ушбу сирли ва чигал воқеликнинг асл тафсилотларини ўрганиб чиқди.
Ҳудудлардаги қўлга олишлар: Диндорлар орасида танилган воизлар нишонда
Бир қарашда бир-бирига мутлақо боғлиқ бўлмагандек кўринган, аммо бир вақтда содир бўлган ушбу ҳибслар замирида катта режа ётгани сезилади. Сўнгги ҳафталарда қуйидаги учта йирик воқеа жамоатчиликни ларзага келтирди:
Мордовия воқеаси: Саранск шаҳрида Мордовия муфтийси Раил Асаинов пора беришда гумон қилиниб ҳибсга олинди. Тергов идораларининг даъвосига кўра, у маҳаллий университет дастури раҳбарига талабаларнинг имтиҳонларини осонлаштириш учун маблағ таклиф қилган. Гарчи муфтий тезда қўйиб юборилган бўлса-да, у билан бирга ҳибсга олинган беш нафар фаолнинг тақдири ҳалигача номаълум қолмоқда.
Москвадаги воқеа: Пойтахтнинг Жанубий Бутово даҳасидаги масжид имоми, Карелия ўлкасининг собиқ муфтийси Висам Али Бардвил Шереметево аэропортида полиция ходимларига бўйсунмаслик айби билан 15 суткага қамаб қўйилди.
Террорчиликда айблов: «Коммерсант» нашрининг ёзишича, «Мусулмон биродарлар» тақиқланган ташкилотига алоқадорликда айбланиб, «Шимоли-ғарбий мусулмонлар жамоаси» собиқ раҳбари Муҳаммад Хенни, Саратов области муфтийси ўринбосари Нидал ал-Хих (фаластинлик) ва ингуш илоҳиётшуноси Аҳмад Тангиевлар ушланган.
Эксперт хулосаси: Сиёсатшунос Ринат Мухаметовнинг таъкидлашича, ушланганлар оддий инсонлар эмас, балки мусулмон ёшлари орасида катта ҳурматга эга, замонавий тилда ваъз айтувчи илмли инсонлардир. Масалан, Аҳмад Тангиев ўз юртида экстремизмга қарши маърифий тадбирларнинг фаол иштирокчиси бўлган.
Курашнинг асл сабаби: Равил Гайнутдин тузилмасига берилган зарбами?
Таҳлилчилар ва экспертларнинг ишонч билан таъкидлашича, бу ҳибслар Федерал хавфсизлик хизмати (ФСБ) томонидан Россия Мусулмонлари диний идорасига қарши уюштирилаётган тизимли сиёсий кампаниядир.
Муфтият Россия раҳбариятига расман содиқлигини кўрсатиб, Украинадаги ҳарбий ҳаракатларни ва сафарбарликни қўллаб-қувватлаб келаётган бўлса-да, муфтий Равил Гайнутдин бир қатор муҳим масалаларда ўз мустақил фикрини сақлаб қолган эди. Узоқ йиллар давомида у Россиянинг Туркия ва араб дунёси билан алоқаларини мустаҳкамлашда расмий Кремлга жуда катта ёрдам берди.
Муфтий Равил Гайнутдиннинг Кремлга ёқмаган позициялари:
Муҳожирлар ҳимояси: У Россияга ишлашга келган меҳнат муҳожирларининг ҳуқуқларини мунтазам ҳимоя қилиб, кучишлатар тизимларнинг босимини очиқ танқид қилган. Ҳатто «Крокус Сити Ҳолл»даги мудҳиш терактдан кейин ҳам у муҳожирларни ҳимоя қилишда давом этди.
Масжидлар тақдири: У масжидларнинг бузилишига кескин қарши чиққан ва янги ибодат уйлари қурилишини талаб қилган.
Қонун лойиҳасига қаршилик: Яқинда у Президент Владимир Путинга шахсан мурожаат қилиб, мусулмонларга масжидлардан ташқарида диний маросимларни бажаришни тақиқловчи янги қонун лойиҳасини рад этишни сўради.
«Мусулмон биродарлар» айблови қанчалик асосли?
Экспертлар имомларнинг террорчилик ташкилотларига алоқадорлиги ҳақидаги даъволарга жуда катта шубҳа билан қарашмоқда. Сиёсатшунос Руслан Айсиннинг фикрича, бугунги кунда Россияда тақиқланган ташкилот билан алоқа ўрнатиш учун одам соғлом фикрдан маҳрум бўлиши керак.
Қўлга олинганларнинг аксарияти фаластинлик ёки араб миллатига мансуб бўлгани учун хавфсизлик кучлари Яқин Шарқдаги сиёсий вазиятдан (Ҳамас ва Мусулмон биродарлар алоқасидан) фойдаланиб, уларни халқаро қўллаб-қувватлов тизимларидан узиб қўйишга уринмоқда.
Тинчлик ва сукут: Кейинги босқичда нима кутилмоқда?
Қизиғи шундаки, Россия Муфтийлар кенгаши ва Гайнутдин бошчилигидаги бошқа ташкилотлар ўз ҳамкасбларининг ҳибсга олиниши борасида ҳозирча сукут сақламоқда. Бироқ сиёсий кузатувчилар ушбу жараёнлар Волгабўйи минтақасидаги бошқа диний идораларга ҳам таъсир ўтказишини башорат қилишмоқда.
Бундан ташқари, ушбу вазиятдан Россия Мусулмонлари диний идораси билан доимий рақобатда бўлган бошқа йирик ташкилотлар (масалан, Талгат Тажуддин раҳбарлигидаги Марказий диний бошқарма) ўз мавқеини мустаҳкамлаш йўлида фойдаланиб қолиши мумкин.
Дунёдаги ва минтақадаги энг муҳим диний-сиёсий янгиликлардан хабардор бўлиш учун бизни кузатишда давом этинг, азиз ўқувчилар. Саҳифамиздан узоқлашманг!
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
