«Урушни қишгача тугатамиз»: Трамп ва Зеленский Нью-Йоркда ёпиқ эшиклар ортида учрашди

БМТ Бош Ассамблеясининг 81-сессияси доирасида Нью-Йоркда бутун дунё нигоҳида турган энг интригали сиёсий учрашувлардан бири бўлиб ўтди. АҚШ Президенти Дональд Трамп ва Украина Президенти Владимир Зеленский юзма-юз музокаралар столига ўтиришди. Музокараларнинг ёпиқ қисми бошланишидан аввал ташкил этилган ўн дақиқалик очиқ брифингдаёқ Оқ уй раҳбари тўлиқ ташаббусни ўз қўлига олди. Зеленский ушбу баҳсда ўз умидларини очиқлаб: «Мен бу урушни қишгача тугата олишимизга ва Трамп бунга ёрдам беришига умид қиламан», дея расман таъкидлади.

Трамп эса Россия ва Украина тез орада катта битим тузишига ишонишини маълум қилди, бироқ шартнома тафсилотларини ошкор этишдан бош тортди: «Мен улар келишувга эришишига ишонаман. Бу келишув нимадан иборат эканини ҳозирча айтмоқчи эмасман. Россия учун ҳам урушни тугатиш манфаатли. Иккита муқобил йўл бор: бири жуда ёмон, иккинчиси эса буюкликка олиб боради». Бундан ташқари, Трамп Украинанинг Россия нефть базаларига зарбалари глобал дизель ёнилғиси нархига таъсир қилгани ва бу масала алоҳида муҳокама этилишини қайд этди. Матбуот учун очиқ қисмдан сўнг раҳбарларнинг ёпиқ музокаралари қарийб 40 дақиқа давом этди.

Хўш, энергетик сулҳ ва хавфсизлик бўйича парда ортида нималар келишиб олинди, «қишгача тинчлик» режаси реалми ва Трампнинг сирли келишуви Украинага қандай шартларни юклайди?

«Қишгача дедлайн, ёқилғи зарбалари ва 40 дақиқалик музокара»: Учрашувнинг 5 та асосий нуқтаси

Нью-Йоркдаги олий даражадаги мулоқотдан энг муҳим урғулар:

• Зеленскийнинг мақсади: Украина раҳбари барча қуролли можароларни қиш фасли бошланишига қадар Трамп кўмагида тўхтатиш ниятида эканини очиқ билдирди;

• Трампдан сирли келишув ишораси: АҚШ президенти томонлар ўртасида тинчлик битими тузилишини айтди, аммо унинг деталларини сир сақлади;

• Нефть ва энергетика муҳокамаси: Украинанинг Россия ёнилғи инфратузилмасига уюштирган зарбалари ва уларнинг жаҳон бозорига таъсири асосий муҳокама мавзусига айланди;

• Брифингдаги тўлиқ доминантлик: Очиқ баёнотлар чоғида Трамп ОАВ саволлари ва мулоқотни тўлиқ назорат қилиб, асосий эътибор марказида бўлди;

• 40 дақиқалик ёпиқ формат: Давлат раҳбарлари ПВО (ҳаво ҳужумидан мудофаа), хавфсизлик ва энергетик сулҳ масалаларини 40 дақиқалик махфий учрашувда кўриб чиқишди.

Трамп ва Зеленский учрашуви: Томонлар баёноти ва кун тартиби таҳлили

БМТ майдонидаги музокараларнинг асосий параметрлари таққоси:

Халқаро сиёсат ва геосиёсат экспертизаси: Трампнинг режаси қандай ишлайди?

Дипломатик инсайдерлар ва халқаро таҳлилчиларнинг хулосалари:

• «Энергетик сулҳ» эҳтимоли: Икки томонлама зарбалар тўхтатилиши мумкин; Украина Россия нефтни қайта ишлаш заводларига (НПЗ) зарба беришни тўхтатиши эвазига, Москва ҳам Украинанинг энергетика тармоқларини нишонга олишдан тийилиши бўйича келишув энг реал сценарийлардан бири ҳисобланади;

• Қиш олдидан вақт омили: Қиш фасли яқинлашгани сари энергетика тизимининг барқарорлиги Киев учун ҳаёт-мамот масаласига айланади; Зеленскийнинг айнан қишгача урушни тугатиш ҳақидаги сўзлари фронтдаги вазият ва ресурслар етишмовчилиги билан бевосита боғлиқ;

• Трампнинг «Катта сделка» босими: Оқ уй раҳбари ўз сайловолди ваъдаларига мувофиқ, икки давлатни ҳам кескин муросаларга мажбурламоқда; Трампнинг «сделка мазмунини ҳозирча айтмайман» дейиши, режада ҳудудларни музлатиш ёки хавфсизлик кафолатлари бўйича нозик бандлар борлигидан далолат беради;

• 40 дақиқалик тезкор дипломатия: Ёпиқ форматда 40 дақиқа ажратилиши ҳарбий ёрдам пакетидан кўра кўпроқ сиёсий шартлар ва тўхтатиш механизми тезкор муҳокама қилинганини англатади.

Нью-Йоркдаги ушбу учрашув яқин ойлар ичида Шарқий Европада ҳарбий ҳаракатлар суръати кескин ўзгариши мумкинлигини тасдиқлади.

Сизнингча, Дональд Трамп ва Владимир Зеленский таъкидлагандек, Россия ва Украина ўртасидаги уруш чиндан ҳам қиш фаслига қадар тўхтатилиши мумкинми? Трамп таклиф қилаётган сирли «сделка» шартларига иккала томон ҳам бирдек рози бўлади деб ўйлайсизми? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон сиёсатининг марказида турган ушбу долзарб таҳлилни барча дўстларингизга улашинг!